Soru

Zorluk: ZorBilimsel Yönetim Yaklaşımı (Taylorizm)

Frederick W. Taylor, bilimsel yönetim ilkelerini açıklarken geleneksel "askerî tip" (komuta-hat) örgüt yapısının verimsiz olduğunu savunmuş ve bunun yerine "fonksiyonel ustabaşılık" sistemini önermiştir. Taylor'ın bu sistemle yetki devri ve denetim mekanizmalarında yaptığı köklü değişikliğin temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Tek bir gözetmenin (ustabaşının) işin hem planlama hem de uygulama boyutlarında gereken tüm teknik uzmanlığa ve zihinsel kapasiteye sahip olamayacağı gerçeği.Cevap
  2. B
    Emir-komuta birliği ilkesinin katı bir şekilde uygulanarak, her işçinin yalnızca tek bir üstten talimat almasının disiplini artıracağı inancı.
  3. C
    İşçilerin sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarının, uzmanlaşmış gözetmenler aracılığıyla karşılanarak moral ve motivasyonun yükseltilmesi hedefi.
  4. D
    Yönetim fonksiyonlarının (planlama, örgütleme, koordinasyon) üst kademe yöneticiler tarafından bütünsel bir süreç olarak yürütülmesini sağlamak.
  5. E
    İşçilerin kendi çalışma yöntemlerini deneyim yoluyla (parmak hesabı) geliştirmelerine olanak tanıyacak esnek bir denetim yapısı kurmak.

Cevap

Bir gözetmenin hem planlama hem de uygulama süreçlerinde uzmanlaşmasının imkânsızlığı nedeniyle işin farklı teknik yönlerinin ayrı uzmanlarca (fonksiyonel ustabaşılık) denetlenmesi gerekliliği.
Doğru yanıt olan seçenek, Taylor'ın insan kapasitesinin sınırlarını ve uzmanlaşmanın gerekliliğini vurgulayan temel düşüncesini yansıtır. Taylor'a göre geleneksel bir ustabaşının hem işin nasıl yapılacağını planlaması hem de işçiyi her konuda denetlemesi verimsizdir. Bu nedenle 88 farklı fonksiyonel uzman (hazırlık ve uygulama odaları arasında bölüştürülmüş) tek bir işçiyi kendi uzmanlık alanlarında denetlemelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Taylor'ın geleneksel yapıya yönelik eleştirisini analiz etme
Taylor, "askerî tip" yapıda bir ustabaşının çok fazla görevle yüklendiğini ve her alanda uzman olamayacağını saptar.
Fonksiyonel ustabaşılık sisteminin çıkış noktasını anlamak için geleneksel yapının yetersizliğini görmek gerekir.
2
Planlama ve uygulama (yapma) ayrımını değerlendirme
İşin zihinsel hazırlığı (planlama) ile fiziksel icrası (uygulama) birbirinden ayrılır.
Taylorizmin temel taşlarından biri olan bu ayrım, ustabaşıların da görev tanımlarını belirler.
3
Fonksiyonel Ustabaşılık yapısını inceleme
Bir işçiye 44 tanesi planlama (hazırlık), 44 tanesi uygulama (icra) odasında olmak üzere toplam 88 uzman ustabaşı atanır.
Her ustabaşı sadece kendi uzmanlık alanında (hız, tamirat, disiplin vb.) işçiye emir verir.
4
Teorik sonuçları karşılaştırma
Bu sistem Henri Fayol'un savunduğu "emir-komuta birliği" (unity of command) ilkesini açıkça ihlal eder.
Sınavlarda en çok sorulan çelişki, Taylor'ın uzmanlaşma uğruna tek bir amirden emir alma kuralından vazgeçmesidir.

Anahtar Kavram

Fonksiyonel Ustabaşılık ve Uzmanlaşma

Daha Fazla Pratik

Taylor'ın bilimsel yönetiminde 'istisnalarla yönetim' (management by exception) ilkesinin yöneticilerin zaman kullanımı üzerindeki etkisini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla