Soru

Zorluk: OrtaKişi Hakları: Toplumsal ve Mekansal Hürriyetler

Bir ilin mülki idare amiri, şehirde meydana gelen ani toplumsal olaylar nedeniyle "millî güvenliğin ve kamu düzeninin bozulduğu" gerekçesiyle, gecikmesinde sakınca bulunan hal kapsamında idari kararla bazı kişi haklarına yönelik geçici kısıtlamalar getirmiştir. 1982 Anayasası'nda düzenlenen kural (hâkim kararı) ve istisna (yetkili merciin yazılı emri) dengesi ile haklara özgü sınırlama sebepleri birlikte değerlendirildiğinde;

Aşağıdaki toplumsal ve mekânsal hürriyetlerden hangisine yönelik salt "millî güvenlik ve kamu düzeni" gerekçesiyle alınacak genel bir kısıtlama kararı, Anayasa'da o hürriyet için öngörülen özel sınırlama sebepleriyle bağdaşmaz?

  1. A
    Konut dokunulmazlığı
  2. B
    Haberleşme hürriyeti
  3. C
    Dernek kurma hürriyeti
  4. Yerleşme ve seyahat hürriyetiCevap
  5. E
    Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı

Cevap

Yerleşme ve seyahat hürriyeti
1982 Anayasası'nın 23. maddesinde düzenlenen yerleşme ve seyahat hürriyetinin anayasal sınırlama sebepleri arasında 'millî güvenlik' ve 'kamu düzeni' yer almamaktadır. Yerleşme hürriyeti yalnızca suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak amaçlarıyla; seyahat hürriyeti ise suç soruşturma ve kovuşturması ile suç işlenmesini önlemek amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir. Anayasa'da açıkça yer almayan bir sebebe dayanılarak kısıtlama yapılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
1982 Anayasası Madde 13'e göre temel hak ve hürriyetlerin yalnızca Anayasa'nın ilgili maddelerinde belirtilen özel sebeplerle sınırlanabileceği kuralını hatırlamak.
Müdahalenin hukuka uygun olması için, idare tarafından öne sürülen gerekçenin (millî güvenlik ve kamu düzeni) ilgili Anayasa maddesinde o hak için özel bir sınırlama sebebi olarak sayılmış olması gerektiği tespit edilir.
Anayasal hakların sınırlandırılmasında genel sınırlama sebepleri 2001 yılında kaldırılmış, yerine yalnızca ilgili maddedeki özel sebeplere dayanma zorunluluğu getirilmiştir.
2
Seçeneklerde verilen kişi haklarının (Konut, Haberleşme, Dernek, Toplantı ve Gösteri) Anayasa'daki sınırlama sebeplerini analiz etmek.
Bu dört hakkın anayasal düzenlemelerinde (Madde 21, 22, 33, 34) 'millî güvenlik' ve 'kamu düzeni' kavramlarının açıkça özel sınırlama sebebi olarak yer aldığı görülür.
Bu haklar doğaları gereği toplumsal düzeni doğrudan etkiledikleri için Anayasa koyucu millî güvenlik ve kamu düzenini koruma esası getirmiştir.
3
Yerleşme ve seyahat hürriyetinin (Madde 23) özel sınırlama sebeplerini incelemek.
Yerleşme hürriyetinin; suç işlenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak; seyahat hürriyetinin ise suç soruşturma/kovuşturması ve suç işlenmesini önlemek amaçlarıyla sınırlanabileceği, metinde 'millî güvenlik' veya 'kamu düzeni' ifadesinin bulunmadığı saptanır.
Anayasa koyucu bu hak için farklı ve daha dar kapsamlı (suç önleme ve sosyo-ekonomik temelli) sınırlama kriterleri benimsemiştir.

Anahtar Kavram

Temel Hak ve Hürriyetlerin Özel Sınırlama Sebepleri (Madde 13 ve Madde 23)
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla