Soru

Zorluk: Ortaİdari İşlemin Unsurları: Şekil ve Usul

İdare hukukunda 'usulde paralellik ilkesi' uyarınca, bir idari işlemin tesisinde uyulması gereken usul ve şekil kurallarına, o işlemin değiştirilmesi, kaldırılması veya geri alınması aşamalarında da kural olarak uyulması zorunludur.

Bir yerel yönetim birimi, ilgili kanun gereği 'Belediye Meclisi'nin kararı' ve 'Valilik onayı' ile bir sokak ismini değiştirmiştir. İdare, iki yıl sonra bu ismi tekrar değiştirmek istediğinde, Valilik onayını almış ancak Belediye Meclisi'nden yeni bir karar almadan doğrudan işlemi tesis etmiştir.

Bu durum, idari işlemin unsurları ve 'usulde paralellik ilkesi' açısından değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Belediye Meclisi'nin kararı alınmadığı için işlem usul unsuru yönünden sakatlanmıştır.Cevap
  2. B
    Valilik makamı hiyerarşik üst olduğu için Belediye Meclisi kararı olmasa da işlem yetki yönünden hukuka uygundur.
  3. C
    İsim değiştirme işlemleri idarenin takdir yetkisinde olduğundan, tesisindeki usule bağlı kalınması zorunlu değildir.
  4. D
    Usulde paralellik ilkesi sadece 'disiplin cezaları' gibi hakkı ihlal eden işlemlerde geçerli olup bu olayda uygulanmaz.
  5. E
    Valilik onayı idari vesayet denetimi kapsamında olduğundan, Meclis kararının eksikliği sadece tali bir şekil kusuru sayılır.

Cevap

Belediye Meclisi'nin kararı alınmadığı için işlem usul unsuru yönünden sakatlanmıştır.
İdare hukukundaki yerleşik içtihatlara göre, bir idari işlemin tesisinde hangi kurallara uyulmuşsa (Meclis kararı gibi), o işlemin ortadan kaldırılmasında veya değiştirilmesinde de aynı kurallara uyulması zorunludur. Belediye Meclisi'nin iradesi yansıtılmadan doğrudan Valilik onayıyla yapılan işlem, bu paralellik ilkesini bozduğu için usul yönünden sakattır.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin tesisindeki asıl usulü belirle.
Sokak ismi değiştirme işlemi 'Belediye Meclisi Kararı + Valilik Onayı' ile yapılmıştır.
İdari işlemin hukuk dünyasına girmesi için mevzuatta öngörülen bu iki iradenin birleşmesi gerekmektedir.
2
'Usulde Paralellik' ilkesini olaya uygula.
İşlemin değiştirilmesi veya geri alınması için de aynı usulün (Meclis kararı + Valilik onayı) izlenmesi şarttır.
Yetki ve usulde paralellik ilkeleri, idarenin keyfi şekilde işlemlerini sonlandırmasını engelleyen hukuki güvencelerdir.
3
Eksik unsuru ve hukuki yaptırımı tespit et.
Valilik onayı alınmış ancak Meclis kararı atlanmıştır; bu durum işlemin usul unsurunda 'asli sakatlık' yaratır.
Karar organının iradesi alınmadan tesis edilen işlem, sakat doğar ve iptal davasına konu olabilir.

Anahtar Kavram

Usulde Paralellik İlkesi

Daha Fazla Pratik

İdari işlemin geri alınması (withdrawal) ve kaldırılması (repeal) arasındaki farkları ve bu işlemlerde usulde paralellik ilkesinin istisnalarını inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

İdari işlemin yetki, şekil, usul, sebep, konu ve maksat unsurlarını içeren 'beş unsur testini' uygulayarak; hatanın 'karar alma süreci' (usul) mi yoksa 'karar veren kişi' (yetki) mi olduğuna odaklanabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla