Devlet Planlama Teşkilatı'nın (DPT) rehberliğinde hazırlanan Beş Yıllık Kalkınma Planları ile Türkiye, - yılları arasında "İthal İkameci Sanayileşme" (İİS) modelini kararlılıkla uygulamıştır.
Bu kalkınma modelinin ana stratejisi ve dönemin sonlarına doğru Türkiye ekonomisini sürüklediği yapısal tıkanıklık aşağıdakilerin hangisinde doğru şekilde özetlenmiştir?
- Daha önce ithal edilen dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarının yüksek gümrük duvarlarıyla korunan iç piyasada üretilmesi amaçlanmış, ancak kurulan sanayinin ara malı ithalatına yoğun bağımlılığı kronik bir döviz darboğazı yaratmıştır.Cevap
- BEkonomik büyümenin esas olarak tarımsal üretim artışına ve altyapı yatırımlarına dayandırılması hedeflenmiş, tarımda makineleşmeyi destekleyen kontrolsüz kredi genişlemesi enflasyonist bir sarmal oluşturmuştur.
- Cİhracata dayalı sanayileşme stratejisi benimsenerek devletin ekonomideki ağırlığı azaltılmış, korumacı gümrük duvarlarının tamamen kaldırılması yerli üretimi dış rekabet karşısında zayıflatmıştır.
- DKalkınmanın temel motoru olarak doğrudan ağır sanayi ve teknoloji yoğun sermaye mallarının üretimi seçilmiş, ancak iç pazarın yetersizliği üretilen malların elde kalmasına yol açmıştır.
- EYabancı sermaye yatırımlarını ülkeye çekmek için ithalat tamamen serbest bırakılmış, devlet müdahalesinin olmadığı serbest piyasa koşullarında kur dalgalanmaları dış ticaret açığını körüklemiştir.
Cevap
Doğru cevap, stratejinin tüketim mallarının iç piyasada üretilmesi üzerine kurulduğunu ve bunun ara malı ithalatına bağımlılık yaratarak döviz darboğazına yol açtığını belirten seçenektir.
- yılları arasında Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından hazırlanan Beş Yıllık Kalkınma Planlarında, İthal İkameci Sanayileşme stratejisi benimsenmiştir. Bu stratejinin özü; önceden dışarıdan alınan dayanıklı ve dayanıksız tüketim mallarının, yerli sanayiciyi koruyan yüksek gümrük duvarları arkasında yurt içinde üretilmesidir. Ancak bu üretim modeli, makine, teknoloji ve ara malında dışa bağımlı bir 'montaj sanayisi' yaratmıştır. Yeterli ihracat yapılamaması ve dünya petrol krizlerinin de etkisiyle, bu ara malı ithalatını karşılayacak döviz bulunamamış ve 'lerin ikinci yarısında ekonomi derin bir 'döviz darboğazına' girerek tıkanmıştır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İthal İkameci Sanayileşme ve Döviz Darboğazı