Examkin

Soru

Zorluk: ZorCumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (Yüce Divan Süreci)

Görevdeki bir devlet başkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal süreçler, sistemin kilitlenme riskleri ile hesap verebilirlik ilkeleri arasında bir denge kurmayı amaçlar. Yürürlükteki anayasal hükümler çerçevesinde, bir Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilecek meclis soruşturması usulü ve bu sürecin anayasal statüsüne etkileri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken isabetlidir?

  1. Cumhurbaşkanının yasama organı seçimlerini yenileme yetkisine getirilen kısıtlama, meclis soruşturması açılması yönünde önerge verildiği gün değil; Genel Kurulca soruşturma açılmasına karar verildiği an itibarıyla hüküm ifade eder.Cevap
  2. B
    Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun açık oyu aranır ve sevk kararıyla birlikte Cumhurbaşkanlık makamı yargılama sonuna kadar vekâleten yönetilir.
  3. C
    Sorumluluk rejimi yalnızca görevle ilgili suçları kapsamakta olup, Cumhurbaşkanının kişisel suçlarına ilişkin iddialarda meclis soruşturması açılamaz, genel adli yargı mercilerince doğrudan işlem yapılır.
  4. D
    Yüce Divan sıfatıyla yapılacak yargılama sonucunda Cumhurbaşkanı hakkında verilecek her türlü mahkûmiyet kararı görevin kendiliğinden sona ermesine ve yerine Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının vekâlet etmesine yol açar.
  5. E
    Soruşturma açılmasına dair önergenin üye tamsayısının salt çoğunluğuyla kabul edilmesinin ardından kurulan Soruşturma Komisyonu raporu bağlayıcı nitelikte olup, Meclis bu raporun aksine bir kararla Yüce Divana sevk işlemini reddedemez.

Cevap

Doğru seçenek, Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisinin soruşturma açılmasına karar verildiği an ortadan kalktığını belirten ifadedir.
Anayasa'nın 105. maddesine göre Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesi kararı alma yetkisi, salt bir soruşturma önergesi verilmesiyle (301 imza) sınırlandırılamaz. Bu anayasal kısıtlama, TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının beşte üçü (360) ile bizzat 'soruşturma açılmasına karar verildiği' an itibarıyla başlar. Bu kural, keyfi önergelerle devletin başının seçim kararı almasının engellenmesini önlemek için getirilmiş hassas bir dengedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin suç kapsamını belirleme.
2017 değişikliği ile Cumhurbaşkanı, sadece vatana ihanetten değil, görevle ilgili veya kişisel 'herhangi bir suçtan' dolayı meclis soruşturmasına tabi tutulabilir.
Eski parlamenter sistemden (1982 ilk hali) Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişin yarattığı hukuki farkı tespit etmek.
2
Meclis soruşturması sürecindeki karar yeter sayılarını ve oylama usullerini analiz etme.
Önerge için salt çoğunluk (301), soruşturma açılması için beşte üç gizli oy (360), Yüce Divan'a sevk için üçte iki gizli oy (400) gereklidir.
Sürecin işletilmesindeki anayasal çoğunluk şartlarının ve gizlilik kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek.
3
Sürecin Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerine etkisini değerlendirme.
Önerge verilmesi yetkileri etkilemez ancak soruşturma açılmasına karar verilirse seçimleri yenileme yetkisi durur. Yüce Divan'a sevk görevi askıya almaz. Görev, ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde sona erer ve yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder.
Soruşturma sürecinin hangi aşamasında yürütme organının anayasal yetkilerinin kısıtlandığını kesin olarak tespit etmek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Yüce Divan Sürecinin Hukuki Sonuçları
Bu soruyu puanla

Konular

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (Yüce Divan Süreci)

Bu konudan daha fazla soru