Examkin

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (Yüce Divan Süreci)

25 soru

Soru 1Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi durumunda; soruşturmayı yürütecek olan 1515 kişilik Soruşturma Komisyonu üyelerinin belirlenme usulü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti gruplarının, güçleri oranında komisyona verebilecekleri üye sayısının üç katı olarak gösterecekleri adaylar arasından ad çekme usulü ile

Cevap

Siyasi parti gruplarının güçleri oranında gösterecekleri üç katı aday arasından ad çekme usulü ile belirlenir.
Doğru seçenek, Anayasa'nın 105105. maddesinde yer alan açık hükmü ifade etmektedir. Soruşturma komisyonu üyeleri, siyasi parti gruplarının güçleri oranında verebilecekleri üye sayısının üç katı aday göstermesi ve bu adaylar arasından her grup için ayrı ayrı yapılan ad çekme (kura) ile belirlenir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması kararının alınmasını takiben komisyon aşamasına geçilmesi.
Soruşturma açılmasına karar verildikten sonra 1515 kişilik bir komisyon kurulması gerekir.
Anayasal sürecin sağlıklı işlemesi için bağımsız bir soruşturma organı oluşturulmalıdır.
2
Siyasi parti gruplarından aday listelerinin istenmesi.
Her grup, kendi kontenjanının 33 katı kadar aday ismi bildirir.
Ad çekme (kura) işlemi için yedekli bir havuz oluşturulması amaçlanır.
3
Adaylar arasından ad çekme (kura) işleminin gerçekleştirilmesi.
1515 asıl üye kura ile belirlenir.
Komisyonun tarafsızlığını ve grupların doğrudan müdahalesini sınırlamak için kura usulü tercih edilmiştir.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturma Komisyonu'nun Kuruluş Usulü

İpuçları

1
Bu komisyonun kurulmasında, siyasi partilerin doğrudan isim belirlemesini engelleyen bir 'kura' mekanizması vardır.
2
Siyasi parti grupları, komisyona gönderecekleri üye sayısının belli bir katı kadar aday gösterirler.
3
Aday listeleri her grup için kendi kontenjanının tam 33 katı olarak hazırlanır ve kura çekilir.

Daha Fazla Pratik

Komisyonun rapor hazırlama sürelerini (2+12+1 ay) ve bu raporun Genel Kurulda ne zaman görüşüldüğünü inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 2Soru →

19821982 Anayasası’nın 20172017 yılı anayasa değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci kapsamında; kurulan Soruşturma Komisyonu’nun raporunu öngörülen normal süresi içinde tamamlayamaması halinde, komisyona tanınan yeni ve kesin ek süre aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 11 ay

Cevap

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecinde Soruşturma Komisyonu'na tanınan ek süre bir aydır.
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında kurulan Soruşturma Komisyonu, raporunu kural olarak iki ay içinde sunar; ancak bu süre zarfında çalışma tamamlanamazsa meclis tarafından bir aylık ek ve kesin bir süre daha tanınır.

Adım Adım Çözüm

1
Sürecin yasal dayanağını belirle.
19821982 Anayasası'nın 105105. maddesi (2017 Değişikliği).
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması usulü bu maddede düzenlenmiştir.
2
Komisyonun çalışma sürelerini analiz et.
Normal süre: 22 ay, Ek süre: 11 ay.
Anayasa metni, soruşturmanın 22 ay içinde bitirilmesini, aksi halde kesin 11 aylık ek süre verilmesini emreder.
3
Sorulan spesifik süreyi tespit et.
Ek süre 11 aydır.
Soru kökü normal süreyi değil, tamamlanamama durumunda verilen ek süreyi sormaktadır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması Komisyonu Rapor Süresi

Daha Fazla Pratik

Soruşturma raporunun Genel Kurul'da görüşülme ve Yüce Divan'a sevk kararı oylama sürelerini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

1982 Anayasası’nda 2017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu (Meclis soruşturması) süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: TBMM Genel Kurulunun soruşturma açılmasına karar verebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (360360) gizli oyu aranır.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunun soruşturma açılmasına karar verebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (360360) gizli oyu gereklidir.
1982 Anayasası'nın 105. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılabilmesi için kademeli bir süreç öngörülmüştür. Bu sürecin ikinci aşaması olan 'soruşturma açılmasına karar verilmesi', TBMM üye tamsayısının beşte üçünün (360360 milletvekili) gizli oyu ile mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Önerge aşamasını kontrol et.
Salt çoğunluk (301301) milletvekilinin imzası gerekir.
Sürecin başlaması için anayasal ilk adımdır.
2
Soruşturma açılması karar yeter sayısını kontrol et.
Üye tamsayısının beşte üçünün (360360) gizli oyu gerekir.
Anayasa'nın 105. maddesi bu aşamada nitelikli çoğunluk arar.
3
Yüce Divan'a sevk aşamasını kontrol et.
Üye tamsayısının üçte ikisinin (400400) gizli oyu gerekir.
Yargılama safhasına geçiş için en yüksek nitelikli çoğunluk aranır.
4
Süreçteki kısıtlamaları incele.
Cumhurbaşkanı bu dönemde seçim kararı alamaz.
Yürütmenin yasamayı feshetme yetkisinin kötüye kullanılmasını önlemek amaçlanır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Kademeleri

Daha Fazla Pratik

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluk süreçlerini Cumhurbaşkanının süreciyle karşılaştırarak yeter sayıların aynılığını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 4Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla TBMM tarafından açılan Meclis soruşturması sonucunda, şüphelinin Yüce Divan’a sevk edilebilmesi için Genel Kurulda yapılan gizli oylamada aranan karar yeter sayısı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının üçte ikisi (400400 milletvekili)

Cevap

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının üçte ikisinin (400400 milletvekili) gizli oyu gerekir.
Anayasa'nın 105105. maddesine göre, Meclis soruşturması komisyonunun raporu Genel Kurulda görüşüldükten sonra, TBMM üye tamsayısının üçte ikisinin (400400 milletvekili) gizli oyuyla Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevkine karar verilebilir. Bu oran, sistemdeki en yüksek nitelikli çoğunluklardan biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması sürecinin son aşamasını tespit etme
Süreç; önerge, soruşturma açılması kararı, komisyon raporu ve Yüce Divan'a sevk oylaması olmak üzere dört ana aşamadan oluşur.
Soruda sorulan 'Yüce Divan'a sevk' aşaması, sürecin en son ve en yüksek çoğunluk gerektiren adımıdır.
2
Nitelikli çoğunluk oranlarını karşılaştırma
301301 (Önerge), 360360 (Soruşturma açılması), 400400 (Yüce Divan'a sevk).
20172017 Anayasa değişikliği ile getirilen bu kademeli sistemde her adım bir öncekinden daha zorlu bir çoğunluk gerektirir.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Yüce Divan'a Sevk Karar Yeter Sayıları

Daha Fazla Pratik

Bakanlar ve Cumhurbaşkanı yardımcıları için de aynı süreç ve sayıların geçerli olduğunu hatırlayarak konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 5Soru →

1982 Anayasası’nın 105. maddesinde 2017 anayasa değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreci kapsamında; yürütülen tahkikatın safhaları ve bu sürecin doğurduğu hukuki kısıtlamalarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren seçimlerin yenilenmesine dair karar alamaz.

Cevap

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanının seçim kararı alma yetkisi kısıtlanmaktadır.
Doğru ifade, Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılması kararının (360360 oy) ardından yürütmenin yasama organını feshederek seçim kararı almasının anayasal olarak yasaklanmış olmasıdır. Bu hüküm, yasama denetiminin etkililiğini korumak amacıyla 2017 yılında getirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sürecin başlatılma şartını kontrol etme.
Önerge için 301301 milletvekili gerekir.
Sürecin parlamento denetimine açılabilmesi için başlangıç adımıdır.
2
Soruşturma açılma kararını ve sonucunu analiz etme.
360360 vekil ile soruşturma açılır; bu aşamada Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.
Anayasa'nın 105/4 maddesi, yargısal sürece giren yürütmenin yasama üzerinde baskı kurmasını (erken seçimle meclisi feshetmesini) engellemek amacıyla bu kısıtlamayı getirmiştir.
3
Nihai sevk ve mahkûmiyet sonuçlarını değerlendirme.
400400 vekil ile Yüce Divan'a sevk edilir; mahkûmiyet halinde görev hemen sona erer.
Cezai sorumluluğun tamamlanma ve hukuki yaptırımın kesinleşme aşamasıdır.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturmasında Nitelikli Çoğunluklar ve Görev Kısıtlamaları

İpuçları

1
Meclis soruşturmasında üç farklı aşama ve üç farklı nitelikli çoğunluk (301301, 360360, 400400) olduğunu hatırlayın.
2
Seçim kararı alamama yasağı, soruşturma önergesinin verilmesiyle değil, Meclis tarafından soruşturma açılmasının kabul edilmesiyle başlar.
3
Referandum sonrası yürürlüğe giren 105. maddede, Cumhurbaşkanının hem kişisel hem de görev suçları tek bir prosedürde toplanmıştır.

Daha Fazla Pratik

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumluluk süreçlerini Cumhurbaşkanının süreciyle kıyaslayarak tekrar ediniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılında yapılan değişiklikler uyarınca, Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçü (360360 milletvekili) ile karar verilir ve hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçü (360360 milletvekili) ile karar verilmesi ve bu aşamadan itibaren Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisinin kısıtlanması bilgisi doğrudur.
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci üç aşamalı bir sayısal barem içerir: Öneri için 301301, soruşturma açılması için 360360, Yüce Divan'a sevk için ise 400400 milletvekili desteği şarttır. Ayrıca Anayasa'nın 116116. maddesi, soruşturma açılmasına karar verilen bir Cumhurbaşkanının artık Meclis'i feshederek seçimleri yenileme kararı alamayacağını açıkça hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Öneri aşamasını analiz et
Meclis üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) ile soruşturma açılması istenebilir.
Sürecin başlaması için ilk aşamadır.
2
Soruşturma açılma kararını değerlendir
Üye tamsayısının beşte üçünün (360360 milletvekili) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verilir.
Soruşturmanın fiilen başlaması için gerekli nitelikli çoğunluktur.
3
Soruşturmanın hukuki sonuçlarını kontrol et
Anayasa'nın 116116. maddesi uyarınca, hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.
Sürecin yürütme üzerindeki en kritik sınırlayıcı etkisidir.
4
Yüce Divan'a sevk ve mahkumiyet sonuçlarını incele
Üye tamsayısının üçte ikisi (400400 milletvekili) ile Yüce Divan'a sevk kararı alınır. Görev, ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkumiyet halinde sona erer.
Sürecin yargı aşaması ve nihai sonucudur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (2017 Değişiklikleri)

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için uygulanan Meclis soruşturması usulünün, Cumhurbaşkanının sorumluluk süreciyle olan benzerliklerini ve farklılıklarını (özellikle mahkumiyetin göreve etkisi bakımından) inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

1982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla meclis soruşturması açılmasının istenebilmesi (önerge verilebilmesi) için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının asgari ne kadarlık bir çoğunluğu gerekir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili)

Cevap

Cumhurbaşkanı hakkında meclis soruşturması açılması için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (en az 301 milletvekili) yazılı önerge vermesi gerekir.
1982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla meclis soruşturması açılması için gereken ilk adım, üye tamsayısının salt çoğunluğu olan en az 301 milletvekilinin TBMM Başkanlığına yazılı önerge vermesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecindeki ilk aşamayı belirleme.
Sürecin ilk aşaması meclis soruşturması önergesinin verilmesidir.
Yargılama sürecinin başlayabilmesi için önce TBMM'ye resmi bir istem sunulmalıdır.
2
2017 Anayasa değişikliği ile getirilen güncel sayısal sınırları kontrol etme.
Önerge için salt çoğunluk (301301), açılış için 3/53/5 (360360), sevk için 2/32/3 (400400) oy gerekmektedir.
Anayasa'nın 105. maddesi bu süreci kademeli ve nitelikli çoğunluklara bağlamıştır.
3
Soruda istenen 'önerge verme' aşamasına denk gelen sayıyı seçme.
Salt çoğunluk olan 301 sayısı seçilir.
Soruda soruşturmanın 'istenmesi' (önerge) aşaması sorulmaktadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (Meclis Soruşturması Kademeleri)
Soru 8Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılı değişiklikleri ile düzenlenen "Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu" ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan raporun Genel Kurulda görüşülmesinin ardından, üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301 milletvekili) gizli oyuyla Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevkine karar verilir.

Cevap

Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevki için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400400 milletvekili) gizli oyu gereklidir; salt çoğunluk (301301) ifadesi yanlıştır.
Cumhurbaşkanının Yüce Divana sevk edilebilmesi için TBMM üye tamsayısının (600600) üçte iki çoğunluğunun (400400 milletvekili) gizli oyu gerekmektedir. Seçenekte belirtilen salt çoğunluk (301301) ifadesi, sadece soruşturma önergesinin verilmesi için yeterli olan orandır; sevk kararı için yeterli değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması önerge aşamasını kontrol et.
Önerge için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301) imzası gerekir.
Sürecin başlatılması için ilk anayasal eşiktir.
2
Soruşturma açılması karar yeter sayısını kontrol et.
Genel Kurul, üye tamsayısının beşte üçünün (360360) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir.
Soruşturma komisyonunun kurulması için gereken nitelikli çoğunluktur.
3
Yüce Divana sevk aşamasını ve kısıtlamaları incele.
Sevki için üçte iki (400400) çoğunluk aranırken, bu süreçte Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.
Sürecin ciddiyeti nedeniyle en yüksek nitelikli çoğunluk aranmış ve yasama dokunulmazlığına benzer bir koruma/kısıtlama getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Nitelikli Çoğunluklar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru →

19821982 Anayasası’nın 20172017 anayasa değişikliğiyle düzenlenen "Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu" (Meclis soruşturması) süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Cumhurbaşkanı hakkında Meclis tarafından soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda, Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi hukuken sona erer.
Anayasa'nın 105105. maddesi uyarınca, hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen (360360 oy ile) Cumhurbaşkanı, artık seçimlerin yenilenmesi (Meclis'i feshetme) yetkisini kullanamaz. Bu düzenleme, anayasal sistemin bir denge-denetleme mekanizmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması başlangıç aşamasını analiz etme
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) önerge verir.
Sürecin başlatılması için gerekli ilk adımdır.
2
Soruşturma açılması kararının niteliğini belirleme
Meclis, üye tamsayısının beşte üçü (360360) ile soruşturma açılmasına karar verir.
Yasanın kısıtlayıcı hükümlerinin devreye girmesi için bu kararın alınması gerekir.
3
Hukuki kısıtlamayı değerlendirme
Anayasa madde 105/4105/4: "Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, seçimlerin yenilenmesine karar veremez."
Yürütmenin, denetimden kaçmak için yasama organını feshetmesini engellemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Görevsel Sınırlamalar

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğundaki benzerlikleri ve farkları (vekalet durumu gibi) inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 10Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 anayasa değişiklikleriyle düzenlenen "Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu" ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda kurulacak 1515 kişilik Soruşturma Komisyonu üyeleri, Meclis'teki her siyasi parti grubundan eşit sayıda üyenin katılımıyla belirlenir.

Cevap

Soruşturma komisyonu üyeleri her siyasi parti grubundan eşit sayıda değil, grupların Meclis'teki güçleri oranında (nispi olarak) belirlenir.
Soruşturma açılmasına karar verilmesi durumunda kurulacak olan 1515 kişilik Soruşturma Komisyonu, siyasi parti gruplarının Meclis'teki güçleri oranında gösterecekleri adaylar arasından ad çekme (kura) usulüyle kurulur. Her gruptan eşit sayıda üye alınması gibi bir kural yoktur; bu durum demokratik temsil ve nispi katılım ilkesine aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması önerge şartını incele.
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301 milletvekili) gereklidir.
Sürecin başlatılması için asgari sayısal şarttır.
2
Soruşturma açılması karar çoğunluğunu belirle.
Üye tamsayısının beşte üçü (360360 milletvekili) gizli oyu gerekir.
Soruşturmanın fiilen başlaması için gereken nitelikli çoğunluktur.
3
Soruşturma komisyonunun yapısını kontrol et.
On beş kişilik komisyon, siyasi parti gruplarının güçleri oranında (nispi) aday göstermesi ve ad çekme usulüyle kurulur.
Eşitlik değil, Meclis'teki temsil gücü esas alınır.
4
Yüce Divan'a sevk ve hukuki sonuçları değerlendir.
Sevk için 400400 oy gerekir ve bu aşamada Cumhurbaşkanı seçimleri yenileyemez.
Yargılama sürecinin ciddiyeti ve gücün kötüye kullanımını önleme amacı güdülür.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu (2017 Düzenlemeleri)
Soru 11Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 yılı anayasa değişiklikleri ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında, Meclis soruşturması sonucunda Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilmesi süreci ve bu sürecin hukuki sonuçları hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (400400 milletvekili) gizli oyla alınır ve hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Cevap

Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla (400400 milletvekili) gizli oyla alınır ve hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.
Doğru ifade, Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevki için TBMM üye tamsayısının üçte iki çoğunluğunun (400400 milletvekili) gizli oyunun gerektiğini ve bu süreçte Cumhurbaşkanının seçim kararı alamayacağını belirtir. Bu düzenleme, 20172017 anayasa değişikliği ile getirilen denge ve denetleme mekanizmalarının bir parçasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması aşamalarını belirle.
Süreç; önerge (301301 oy), soruşturma açılması (360360 oy) ve Yüce Divan'a sevk (400400 oy) olmak üzere üç aşamalıdır.
Anayasa'nın öngördüğü nitelikli çoğunlukları birbirinden ayırmak gerekir.
2
Soruşturma açılmasının hukuki etkisini incele.
Hakkında soruşturma açılan Cumhurbaşkanı, Anayasa uyarınca seçimlerin yenilenmesine karar veremez.
Yürütme organının yargısal süreç devam ederken yasama organını feshederek sürece müdahale etmesi engellenmiştir.
3
Yüce Divan'a sevk ve görev süresi ilişkisini kur.
Yüce Divan'a sevk, görevi sona erdirmez; yalnızca seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde Cumhurbaşkanlığı sona erer.
Masumiyet karinesi gereği yargılama sonuna kadar makam korunur.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Nitelikli Çoğunluklar ve Hukuki Kısıtlamalar

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu sürecinde üç farklı 'nitelikli çoğunluk' (301301, 360360, 400400) aranmaktadır.
2
En yüksek karar yeter sayısı olan 400400 oy (2/32/3), sürecin en kritik aşaması olan yargılamaya sevk (Yüce Divan) için gereklidir.

Daha Fazla Pratik

Soruşturma komisyonunun üye yapısı ve ad çekme usulünü gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 12Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 değişikliğiyle düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında, TBMM'ye sunulan bir suç işlediği iddiasına dair önerge üzerine Meclis'in soruşturma açılmasına karar verebilmesi için gereken gizli oy çoğunluğu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üye tamsayısının beşte üçü (360360 milletvekili)

Cevap

Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için üye tamsayısının beşte üçünün (360360 milletvekili) gizli oyu gereklidir.
1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301301) vereceği önerge ile soruşturma açılması istenebilir. TBMM, bu önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün (360360) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verir. Bu nedenle soruşturma açılması kararı için beşte üç çoğunluk gereklidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sürecin aşamasını belirleme
Soruşturma açılmasına karar verilmesi aşamasıdır.
Soruşturma süreci; önerge verilmesi, soruşturma açılmasına karar verilmesi ve Yüce Divan'a sevk olarak üç ana sayısal aşamadan oluşur.
2
Anayasal oranları hatırlama
Önerge için 301301, Karar için 360360, Sevk için 400400 milletvekili.
20172017 Anayasa değişikliği ile getirilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde cezai sorumluluk prosedürü bu sayılara bağlanmıştır.
3
Doğru eşleştirmeyi yapma
Soruşturma açılması kararı = 3/53/5 çoğunluk.
Anayasa'nın 105105. maddesi açıkça beşte üç çoğunluğun gizli oyunu şart koşar.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması Karar Yeter Sayısı
Soru 13Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanının bir suç işlediği iddiasıyla TBMM tarafından yürütülen Meclis soruşturması süreci ve oylama yeter sayılarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu raporunun görüşülmesinin ardından Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç (360360 milletvekili) çoğunluğunun oyu yeterlidir.

Cevap

Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun yeterli olduğunu belirten ifade yanlıştır; Anayasa'ya göre bu aşamada üye tamsayısının üçte iki (400400 milletvekili) çoğunluğu aranmaktadır.
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci üç temel oylama aşamasından oluşur. İlk aşamada önerge için 301301 (salt çoğunluk), ikinci aşamada soruşturma açılması için 360360 (beşte üç) ve son aşamada Yüce Divan'a sevk için 400400 (üçte iki) milletvekilinin oyu gereklidir. Dolayısıyla, sevk kararı için beşte üç çoğunluğun yeterli olduğunu iddia eden seçenek anayasal düzenlemeye aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Önerge aşamasındaki yeter sayıyı belirle
301301 milletvekili
Meclis soruşturması sürecinin başlatılabilmesi için salt çoğunluğun imzası şarttır.
2
Soruşturma açılması kararındaki yeter sayıyı belirle
360360 milletvekili
TBMM Genel Kurulu, önergeyi görüştükten sonra beşte üç çoğunlukla soruşturma açılmasına karar verir.
3
Yüce Divan'a sevk kararındaki yeter sayıyı belirle
400400 milletvekili
Nihai sevk kararı için Anayasa'da öngörülen en yüksek nitelikli çoğunluk olan üçte iki (2/32/3) oranı gerekir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Karar Yeter Sayıları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında, TBMM'nin Cumhurbaşkanı hakkında "Yüce Divan'a sevk" kararı alması ve bu kararın hukuki sonuçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki (400400) gizli oyuyla alınır ve hakkında sevk kararı verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Yüce Divan'a sevk kararı üye tamsayısının üçte iki (400400) gizli oyuyla alınır ve bu aşamadan sonra Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz.
Anayasa'nın 105105. maddesine göre Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçü (360360) ile karar verilirken, Yüce Divan'a sevk kararı için üye tamsayısının üçte ikisinin (400400) gizli oyu şarttır. Ayrıca sevk kararı alan Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisi yargılama sonuna kadar askıya alınır.

Adım Adım Çözüm

1
Önerge aşamasını hatırla
En az 301301 vekilin yazılı teklifi gerekir.
Sürecin başlaması için ilk adım salt çoğunluk imzasıdır.
2
Soruşturma açılma kararını kontrol et
En az 360360 vekilin gizli oyu gerekir.
Önergenin kabulü ve komisyon kurulması için nitelikli çoğunluk aranır.
3
Yüce Divan'a sevk ve hukuki kısıtı belirle
En az 400400 vekilin oyu gerekir ve seçim kararı alma yetkisi kısıtlanır.
Anayasa'nın 105105. maddesi uyarınca yargılama aşamasına geçiş en yüksek nitelikli çoğunluğu ve belirli bir yetki kısıtlamasını gerektirir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğunda Kademeli Nitelikli Çoğunluklar

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının süreci arasındaki benzerlik ve farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 15Soru →

19821982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer ve yerine TBMM Başkanı vekillik eder.

Cevap

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevinin sevk kararıyla sona erdiğini ve yerine TBMM Başkanı'nın vekillik edeceğini belirten ifade yanlıştır.
Cumhurbaşkanının görevi Yüce Divan'a sevk edildiği anda değil, yargılama sonucunda 'seçilmeye engel bir suçtan' ötürü mahkûm edildiği anda sona erer. Ayrıca mevcut sistemde Cumhurbaşkanına vekillik etme görevi TBMM Başkanı'ndan alınarak Cumhurbaşkanı Yardımcısı'na verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Önerge ve soruşturma aşamalarını değerlendiriniz.
301301 milletvekili ile önerge verilir ve 360360 milletvekili ile soruşturma açılmasına karar verilir.
Sürecin ilk iki hukuki eşiği bu sayılardır.
2
Yüce Divan'a sevk aşamasını ve kısıtlamaları kontrol ediniz.
400400 milletvekili ile sevk kararı alınır ve bu süreçte Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.
Hukuki güvenliğin sağlanması için anayasal kısıtlamalar mevcuttur.
3
Görevin sona ermesi ve vekillik usulünü analiz ediniz.
Görev ancak mahkûmiyetle sona erer; vekillik yetkisi Cumhurbaşkanı Yardımcısı'na aittir.
20172017 Anayasa değişiklikleri ile TBMM Başkanı'nın vekillik yetkisi kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Cezai Sorumluluk Prosedürü
Soru 16Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından hakkında bir suç işlediği iddiasıyla üye tamsayısının üçte beş çoğunluğuyla (360360 milletvekili) soruşturma açılmasına karar verilen bir Cumhurbaşkanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu aşamadan itibaren Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.
1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi (360360 milletvekili), Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisini kısıtlar. Bu düzenleme, yargı sürecinin sağlıklı ilerlemesi için getirilmiş bir güvenlik önlemidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk sürecindeki aşamayı belirle.
Soruşturma açılmasına karar verilmiş (360 milletvekili oyuyla).
Soruşturma süreci; önerge, soruşturma açılması ve Yüce Divan'a sevk aşamalarından oluşur.
2
Anayasa'nın 105. maddesinde bu aşamaya bağlanan hukuki kısıtlamayı hatırla.
Cumhurbaşkanı bu aşamada seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz.
Sürecin demokratik meşruiyetini korumak ve Cumhurbaşkanının yargılamadan kaçmak için Meclis'i feshetmesini engellemek amaçlanmıştır.
3
Diğer seçeneklerdeki sayısal ve usuli bilgileri doğrula.
Yüce Divan sevki 400 oy, komisyon temsili ise orantılıdır.
Anayasal usullere göre sayısal yeter sayılar ve komisyon yapısı emredici hükümlerdir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Seçim Yasağı

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğundaki benzerlik ve farkları inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılmasına karar verilen bir Cumhurbaşkanı için 19821982 Anayasası uyarınca öngörülen temel kısıtlama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.
Cumhurbaşkanı hakkında üye tamsayısının beşte üçü (360360) ile soruşturma açılmasına karar verildiğinde, sürecin güvenliği ve yasama organının korunması adına Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisi Anayasa tarafından kısıtlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Soruşturma sürecinin hangi aşamasında olunduğunu belirleme.
Meclis soruşturması açılmasına karar verilmiş (üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu - 360360 oy sağlanmış).
Anayasal kısıtlamalar bu aşamadan itibaren başlar.
2
Anayasa'nın 105105. maddesindeki özel kısıtlamayı hatırlama.
Seçimlerin yenilenmesi (fesih benzeri yetki) yetkisinin dondurulduğu sonucuna ulaşılır.
Cumhurbaşkanının kendisini soruşturan organı feshetmesini engellemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Seçim Yasağı

İpuçları

1
Cumhurbaşkanının Meclis üzerindeki en güçlü yetkisini (fesih) düşünün.
2
Anayasa, kendisini yargılayacak olan Meclis'i ortadan kaldırma ihtimaline karşı bir önlem almıştır.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkumiyetin sonuçlarını inceleyin.
Tahmini Süre:50s
Soru 18Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla açılan Meclis soruşturması sürecinde; soruşturma komisyonunun hazırladığı raporun Meclis Başkanlığına sunulması ve bu raporun Genel Kurulda görüşülmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu raporu, Meclis Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren 1010 gün içinde Genel Kurulda görüşülür.

Cevap

Soruşturma komisyonu raporunun, Meclis Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren 1010 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi gerektiği ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, soruşturma komisyonu raporunun Meclis Başkanlığına sunulmasını takip eden 1010 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi gerektiğidir. Bu süre, sürecin sürüncemede kalmasını engellemek amacıyla Anayasa'da açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması sürecindeki süre kısıtlamalarını incele.
Komisyonun raporunu hazırlaması için 22 ay (ve gerektiğinde +1+1 ay ek) süresi olduğu görülür.
Soruşturmanın makul bir sürede tamamlanması anayasal bir zorunluluktur.
2
Raporun sunulmasından sonraki Genel Kurul aşamasını değerlendir.
Raporun Başkanlığa verilmesiyle birlikte 1010 günlük görüşme süreci başlar.
Anayasa'nın 105105. maddesi, raporun sunulmasının ardından gecikmeksizin (1010 gün içinde) görüşülmesini emreder.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Takvimi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 19Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci kapsamında teşkil edilen "Meclis Soruşturma Komisyonu" ve rapor aşamasıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu raporunun öngörülen bir aylık ek süre içinde de Meclis Başkanlığına sunulmaması durumunda, Cumhurbaşkanı hakkındaki soruşturma dosyası düşer ve süreç sonlanır.

Cevap

Soruşturma komisyonu raporunun ek sürede sunulmaması durumunda dosyanın düşeceğini iddia eden ifade yanlıştır; çünkü süreç Genel Kurul'da devam eder.
Doğru cevap, raporun ek sürede sunulmaması durumunda dosyanın düşeceğini belirten seçenektir. 19821982 Anayasası'nın 105105. maddesinin güncel metnine göre, raporun bir aylık ek sürede de sunulmaması halinde soruşturma süreci sonlanmaz; Meclis Başkanlığı durumu Genel Kurul'a bildirir ve soruşturma dosyası Genel Kurulca görüşülerek karara bağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması açılması kararının incelenmesi
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) ile önerge verilir, beşte üç çoğunluğu (360360) ile soruşturma açılmasına karar verilir.
Sürecin başlangıç şartlarını ve komisyonun kuruluş zeminini doğrulamak.
2
Komisyonun yapısının değerlendirilmesi
1515 üyeli, siyasi parti gruplarının oranına göre aday gösterdiği ve kurayla belirlenen bir yapı teyit edilir.
Komisyonun demokratik temsil ve kura ilkesine uygunluğunu kontrol etmek.
3
Rapor sürelerinin ve gecikme sonuçlarının analizi
Asıl süre 22 ay, ek süre 11 aydır. Rapor sunulmazsa dosya düşmez, Genel Kurul mevcut dosya üzerinden karar verir.
Anayasa'nın 105105. maddesindeki 'dosyanın akıbeti' kuralını yanlış seçenekle karşılaştırmak.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturma Komisyonu'nun Raporlama Usulü ve Zaman Aşımı İstisnası

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının süreci arasındaki benzerlik ve farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 20Soru →

Görevdeki bir devlet başkanının cezai sorumluluğuna ilişkin anayasal süreçler, sistemin kilitlenme riskleri ile hesap verebilirlik ilkeleri arasında bir denge kurmayı amaçlar. Yürürlükteki anayasal hükümler çerçevesinde, bir Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu kapsamında işletilecek meclis soruşturması usulü ve bu sürecin anayasal statüsüne etkileri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken isabetlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının yasama organı seçimlerini yenileme yetkisine getirilen kısıtlama, meclis soruşturması açılması yönünde önerge verildiği gün değil; Genel Kurulca soruşturma açılmasına karar verildiği an itibarıyla hüküm ifade eder.

Cevap

Doğru seçenek, Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisinin soruşturma açılmasına karar verildiği an ortadan kalktığını belirten ifadedir.
Anayasa'nın 105. maddesine göre Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesi kararı alma yetkisi, salt bir soruşturma önergesi verilmesiyle (301 imza) sınırlandırılamaz. Bu anayasal kısıtlama, TBMM Genel Kurulunda üye tamsayısının beşte üçü (360) ile bizzat 'soruşturma açılmasına karar verildiği' an itibarıyla başlar. Bu kural, keyfi önergelerle devletin başının seçim kararı almasının engellenmesini önlemek için getirilmiş hassas bir dengedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğuna ilişkin suç kapsamını belirleme.
2017 değişikliği ile Cumhurbaşkanı, sadece vatana ihanetten değil, görevle ilgili veya kişisel 'herhangi bir suçtan' dolayı meclis soruşturmasına tabi tutulabilir.
Eski parlamenter sistemden (1982 ilk hali) Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişin yarattığı hukuki farkı tespit etmek.
2
Meclis soruşturması sürecindeki karar yeter sayılarını ve oylama usullerini analiz etme.
Önerge için salt çoğunluk (301), soruşturma açılması için beşte üç gizli oy (360), Yüce Divan'a sevk için üçte iki gizli oy (400) gereklidir.
Sürecin işletilmesindeki anayasal çoğunluk şartlarının ve gizlilik kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol etmek.
3
Sürecin Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerine etkisini değerlendirme.
Önerge verilmesi yetkileri etkilemez ancak soruşturma açılmasına karar verilirse seçimleri yenileme yetkisi durur. Yüce Divan'a sevk görevi askıya almaz. Görev, ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûmiyet halinde sona erer ve yerine Cumhurbaşkanı Yardımcısı vekâlet eder.
Soruşturma sürecinin hangi aşamasında yürütme organının anayasal yetkilerinin kısıtlandığını kesin olarak tespit etmek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Yüce Divan Sürecinin Hukuki Sonuçları
Sayfa 1 / 2Sonraki