Yürütme

217 soru

1982 Anayasası’nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği hükme bağlanmıştır.

Bu anayasal düzenleme dikkate alındığında, aşağıdaki idari birimlerden hangisinin müstakil bir yönetmelik çıkarma yetkisi bulunmamaktadır?

İstanbul Üniversitesi

Emniyet Genel Müdürlüğü

Kişisel Verileri Koruma Kurumu

Vakıflar Genel Müdürlüğü

Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emniyet Genel Müdürlüğü

Cevap

Emniyet Genel Müdürlüğü, kamu tüzel kişiliğine sahip olmadığı ve İçişleri Bakanlığı'nın merkez teşkilatı içinde yer aldığı için kendi adına yönetmelik çıkarma yetkisine sahip değildir.

Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca yönetmelik çıkarma yetkisi; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine verilmiştir. Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM), İçişleri Bakanlığı'nın merkez teşkilatı içerisinde yer alan, ayrı bir kamu tüzel kişiliği bulunmayan bir birimdir. Bu nedenle EGM, İçişleri Bakanlığı'ndan bağımsız olarak müstakil bir yönetmelik çıkaramaz; bu alandaki düzenlemeler İçişleri Bakanlığı tarafından yapılır.

Adım Adım Çözüm

1982 Anayasası'nın 124. maddesine göre yönetmelik çıkarabilecek mercilerin (Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileri) belirlenmesi.

Yönetmelik çıkarma yetkisinin sınırlı bir grup makama verildiği tespit edilir.

Anayasa, bu yetkiyi sadece idari bütünlük içerisinde tüzel kişiliği olan birimlere ve en üst yürütme makamlarına tanımıştır.

Seçeneklerdeki kurumların kamu tüzel kişiliğine sahip olup olmadığının kontrol edilmesi.

İstanbul Üniversitesi, RTÜK, Vakıflar Genel Müdürlüğü gibi kurumların tüzel kişiliği varken, Emniyet Genel Müdürlüğü'nün bakanlık bünyesinde bir birim olduğu saptanır.

Tüzel kişiliği olmayan birimlerin yaptığı düzenlemeler, bağlı bulundukları bakanlık veya Cumhurbaşkanlığı adına çıkarılır.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanma zorunluluğu ve hangi yönetmeliklerin yargısal denetiminin Danıştay'da yapılacağını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 122Soru →

$1982$ Anayasası'na göre Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu ve Meclis soruşturması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Meclis soruşturması açılmasına dair önerge, üye tamsayısının salt çoğunluğu olan

301

milletvekilinin yazılı teklifiyle verilebilir.

TBMM Genel Kurulu, soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçünün (

360

milletvekili) gizli oyuyla karar verir.

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, bu aşamadan itibaren seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Meclis soruşturması sonucunda Cumhurbaşkanının Yüce Divan'a sevk edilebilmesi için üye tamsayısının üçte ikisinin (

400

milletvekili) gizli oyu gerekir.

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer ve yerine TBMM Başkanı vekillik eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevi sevk kararıyla birlikte kendiliğinden sona erer ve yerine TBMM Başkanı vekillik eder.

Cevap

Yüce Divan'a sevk edilen Cumhurbaşkanının görevinin sevk kararıyla sona erdiğini ve yerine TBMM Başkanı'nın vekillik edeceğini belirten ifade yanlıştır.

Cumhurbaşkanının görevi Yüce Divan'a sevk edildiği anda değil, yargılama sonucunda 'seçilmeye engel bir suçtan' ötürü mahkûm edildiği anda sona erer. Ayrıca mevcut sistemde Cumhurbaşkanına vekillik etme görevi TBMM Başkanı'ndan alınarak Cumhurbaşkanı Yardımcısı'na verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Önerge ve soruşturma aşamalarını değerlendiriniz.

301

milletvekili ile önerge verilir ve

360

milletvekili ile soruşturma açılmasına karar verilir.

Sürecin ilk iki hukuki eşiği bu sayılardır.

Yüce Divan'a sevk aşamasını ve kısıtlamaları kontrol ediniz.

400

milletvekili ile sevk kararı alınır ve bu süreçte Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.

Hukuki güvenliğin sağlanması için anayasal kısıtlamalar mevcuttur.

Görevin sona ermesi ve vekillik usulünü analiz ediniz.

Görev ancak mahkûmiyetle sona erer; vekillik yetkisi Cumhurbaşkanı Yardımcısı'na aittir.

2017

Anayasa değişiklikleri ile TBMM Başkanı'nın vekillik yetkisi kaldırılmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Cezai Sorumluluk Prosedürü

Soru 123Soru →

1982 Anayasası’na göre, yürütme yetkisi ve görevine sahip olan Cumhurbaşkanının aşağıdakilerden hangisini gerçekleştirme yetkisi, doğrudan "yürütme" görevi kapsamında yer alan bir yetkidir?

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Üst kademe kamu yöneticilerini atamak ve görevlerine son vermek

Savaş ilanına karar vermek

Genel ve özel af ilan edilmesine karar vermek

Bütçe kanun teklifini kabul ederek yasalaştırmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Üst kademe kamu yöneticilerini atamak ve görevlerine son vermek

Cevap

Üst kademe kamu yöneticilerini atamak ve görevlerine son vermek

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, üst kademe kamu yöneticilerini atamak, görevlerine son vermek ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasları Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlemek, Cumhurbaşkanının doğrudan yürütme görevleri arasında sayılmıştır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini anayasal dayanağına göre sınıflandırın.

Anayasa'nın 104. maddesinde Cumhurbaşkanının devletin başı olduğu ve yürütme yetkisinin ona ait olduğu belirtilmiştir.

Yürütme yetkisinin tekliğine (monist yapı) vurgu yapan görevleri ayırt etmek gerekir.

Seçeneklerdeki yetkilerin hangi organa (Yasama mı Yürütme mi) ait olduğunu kontrol edin.

Üst kademe kamu yöneticilerinin atanması yürütme işlemiyken; uygun bulma, savaş ilanı ve af yetkileri yasama işlemi niteliğindedir.

2017 değişiklikleri ile yürütme organı tekelleşmiş ve üst kademe atamaları tamamen Cumhurbaşkanına bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Yürütme Yetkisinin Tekliği

Tahmini Süre:50s

Soru 124Soru →

1982 Anayasası’nın 124. maddesinde düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisi ve bu işlemlerin tabi olduğu hukuki rejim dikkate alındığında, yönetmeliklerin yayımlanması ve yetki kapsamı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelik çıkarabilirler.

Anayasa'nın ilgili hükmü uyarınca, idare tarafından çıkarılan tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanması anayasal bir zorunluluktur.

Kamu tüzel kişiliği bulunmayan genel müdürlükler veya fakülteler gibi idari birimler, anayasal düzeyde müstakil yönetmelik çıkarma yetkisine sahip değildir.

2017 yılında yapılan Anayasa değişiklikleri ile Başbakanlık makamı kaldırıldığı için bu makamın yönetmelik çıkarma yetkisi de sona ermiştir.

Çıkarılan bir yönetmeliğin geçerli olabilmesi için dayanağı olan kanunlara ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine aykırı olmaması gerekir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa'nın ilgili hükmü uyarınca, idare tarafından çıkarılan tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanması anayasal bir zorunluluktur.

Cevap

Anayasa'ya göre tüm yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanması zorunlu değildir; hangi yönetmeliklerin yayımlanacağı kanunla belirlenir.

1982 Anayasası'nın 124. maddesinin ikinci fıkrasına göre, 'Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanacağı kanunla belirtilir.' ifadesi yer almaktadır. Bu durum, anayasal düzeyde her yönetmeliğin yayımlanma zorunluluğu olmadığını, bu kriterlerin kanun koyucu tarafından belirleneceğini gösterir. Dolayısıyla tüm yönetmeliklerin yayımlanmasının anayasal bir zorunluluk olduğu ifadesi hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

Yönetmelik çıkarma yetkisi olan makamların kontrol edilmesi

Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin yetkili olduğu görüldü.

Anayasa m. 124 kapsamında yetkili makamlar sınırlı sayıda sayılmıştır.

Yayım usulünün incelenmesi

Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağının kanuna bırakıldığı tespit edildi.

Anayasa metni 'Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanacağı kanunla belirtilir' der, dolayısıyla tümü için zorunluluk yoktur.

2017 değişikliklerinin etkisinin değerlendirilmesi

Başbakanlığın yetkisi kaldırılmış, Cumhurbaşkanına bu yetki açıkça verilmiştir.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile yürütmedeki düalist yapı sona ermiştir.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Anayasal Rejimi ve Yayım Usulü

Daha Fazla Pratik

Yönetmeliklerin yargısal denetiminde Danıştay ile İdare Mahkemeleri arasındaki görev ayrımını tekrar ediniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 125Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından hakkında bir suç işlediği iddiasıyla üye tamsayısının üçte beş çoğunluğuyla ( $360$ milletvekili) soruşturma açılmasına karar verilen bir Cumhurbaşkanı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Soruşturma açılmasına karar verildiği andan itibaren Cumhurbaşkanlığı makamı boşalmış sayılır.

Bu aşamadan itibaren Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Meclis soruşturması sonucunda Yüce Divan'a sevk kararı, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğu ile alınır.

Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapacak olan Anayasa Mahkemesi, yargılama sürecini kesin olarak 15 gün içinde tamamlar.

Soruşturmayı yürütmek amacıyla her siyasi parti grubundan eşit sayıda üyenin katılımıyla 15 kişilik bir komisyon kurulur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu aşamadan itibaren Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar veremez.

1982 Anayasası'nın 105. maddesine göre, Cumhurbaşkanı hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilmesi (

360

milletvekili), Cumhurbaşkanının seçimlerin yenilenmesine karar verme yetkisini kısıtlar. Bu düzenleme, yargı sürecinin sağlıklı ilerlemesi için getirilmiş bir güvenlik önlemidir.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk sürecindeki aşamayı belirle.

Soruşturma açılmasına karar verilmiş (360 milletvekili oyuyla).

Soruşturma süreci; önerge, soruşturma açılması ve Yüce Divan'a sevk aşamalarından oluşur.

Anayasa'nın 105. maddesinde bu aşamaya bağlanan hukuki kısıtlamayı hatırla.

Cumhurbaşkanı bu aşamada seçimlerin yenilenmesi kararı alamaz.

Sürecin demokratik meşruiyetini korumak ve Cumhurbaşkanının yargılamadan kaçmak için Meclis'i feshetmesini engellemek amaçlanmıştır.

Diğer seçeneklerdeki sayısal ve usuli bilgileri doğrula.

Yüce Divan sevki 400 oy, komisyon temsili ise orantılıdır.

Anayasal usullere göre sayısal yeter sayılar ve komisyon yapısı emredici hükümlerdir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Seçim Yasağı

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğundaki benzerlik ve farkları inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 126Soru →

1982 Anayasası’na göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanan kişilerin milletvekilliği sıfatı ve göreve başlama usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Milletvekilliği sona erer ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek göreve başlarlar.

Milletvekilliği sıfatı devam eder ancak yürütme görevi süresince yasama faaliyetlerine katılmaları yasaktır.

Milletvekilliği sıfatı, atanan kişinin Meclis’te ant içtiği andan itibaren hukuken sona ermiş sayılır.

Milletvekilliği sona erer ancak bu kişilerin göreve başlaması için ayrıca bir ant içme zorunluluğu bulunmamaktadır.

Milletvekilliği askıya alınır ve görev süreleri bittiğinde herhangi bir seçime girmeden Meclis üyeliğine geri dönerler.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletvekilliği sona erer ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek göreve başlarlar.

Cevap

Milletvekilliği sona erer ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek göreve başlarlar.

1982 Anayasası'nın 106. maddesine göre, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından atanır. Eğer bir TBMM üyesi bu görevlere atanırsa milletvekilliği düşer. Ayrıca bu makamlara getirilen kişiler, görevlerine başlamadan önce TBMM önünde anayasal metne uygun olarak ant içmek zorundadırlar.

Adım Adım Çözüm

Atama ve Milletvekilliği İlişkisinin Belirlenmesi

1982 Anayasası madde 106 uyarınca, TBMM üyeleri arasından Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atananların milletvekilliği sona erer.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yasama ve yürütme organları arasındaki sert ayrılık gereği, bir kişi aynı anda hem yürütme hem de yasama üyesi olamaz.

Göreve Başlama Şartının Tespiti

Atanan kişilerin göreve başlayabilmeleri için Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içmeleri gerekir.

Anayasal olarak meşruiyet ve sadakat bildirimi için ant içme merasimi zorunlu bir usul işlemidir.

Anahtar Kavram

Yürütme organı üyelerinin (CB Yardımcıları ve Bakanlar) yasama üyeliği ile bağdaşmazlığı ve göreve başlama usulü.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı makamının herhangi bir sebeple boşalması durumunda vekalet ilişkisinin kim tarafından yürütüleceğine göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 127Soru →

$1982$ Anayasası'nın $104$ . maddesinde Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri; yasama, yürütme ve yargı organlarıyla olan ilişkileri bakımından ayrı başlıklar altında düzenlenmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının yasama ile ilgili görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Kanunları yayımlamak

Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunmak

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün iptali için Anayasa Mahkemesinde dava açmak

Türkiye Büyük Millet Meclisini gerekli gördüğünde toplantıya çağırmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Cevap

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak, Anayasa'nın

104

. maddesinde açıkça 'Yürütme ile ilgili olanlar' başlığı altında düzenlenmiştir. Bu yetki, devletin dış politika ve diplomasi alanındaki temsil gücünü yansıtır ve bir yürütme işlemidir.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

104

. maddesindeki yetki sınıflandırmasının incelenmesi

Cumhurbaşkanının yetkilerinin yasama, yürütme ve yargı olarak üç kategoriye ayrıldığı görülür.

Soruda istenen 'yasama dışı' yetkiyi bulmak için kategorik ayrım yapılmalıdır.

Seçeneklerdeki 'yayımlama' yetkilerinin niteliğinin karşılaştırılması

Kanunları yayımlamanın yasama, milletlerarası antlaşmaları onaylayıp yayımlamanın ise yürütme kapsamında olduğu belirlenir.

Sıklıkla karıştırılan iki benzer kavramın hukuki dayanağını ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yetkilerinin Tasnifi

Alternatif Yöntem

Soru çözülürken 'Yayımlama' kelimesinin geçtiği iki yetkiye dikkat edilmelidir: Sadece 'Kanun' yayımlanıyorsa yasama, 'Antlaşma' onaylanıp yayımlanıyorsa yürütme yetkisidir.

Tahmini Süre:45s

Soru 128Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan "Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı tarafından, Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir." hükmü uyarınca, Cumhurbaşkanı devletin başı sıfatıyla yürütme organının tek sahibidir. Bu doğrultuda Cumhurbaşkanı, idari teşkilatın işleyişini sağlamak amacıyla çeşitli anayasal kurumlara yönelik yetkilere sahiptir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 1982 Anayasası’na göre Cumhurbaşkanının Devlet Denetleme Kurulu (DDK) üzerindeki yürütme yetki ve görevleri kapsamında yer alan bir yetkidir?

Kurulun Başkanını ve üyelerini atamak ve görevlerine son vermek

Kurulun işleyişi ve üyelerinin özlük işlerini kanunla düzenlemek

Kamu Başdenetçisini seçmek ve görevlendirmek

Kurula yargı organlarının idari faaliyetlerini denetlemesi için talimat vermek

Kurulun hazırladığı denetim raporlarını onay için Türkiye Büyük Millet Meclisine sunmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun Başkanını ve üyelerini atamak ve görevlerine son vermek

Cevap

Cumhurbaşkanının Devlet Denetleme Kurulu üzerindeki temel yetkisi, kurulun başkanını ve üyelerini atamak ve görevlerine son vermektir.

Cumhurbaşkanı, Devlet Denetleme Kurulunun en üst amiri sıfatıyla Kurulun Başkanını ve üyelerini atama ve görevden alma yetkisine doğrudan sahiptir. Bu yetki, yürütme organının monist (tekçi) yapısının ve idari vesayet/hiyerarşi yetkisinin bir parçasıdır.

Adım Adım Çözüm

Devlet Denetleme Kurulunun (DDK) anayasal statüsünü belirlemek

DDK, 1982 Anayasası'nın 108. maddesi ile Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organı olarak yapılandırılmıştır.

Kurumun kime bağlı olduğunu bilmek, yetkilerin kaynağını anlamayı sağlar.

2017 Anayasa değişikliklerinin DDK üzerindeki etkisini değerlendirmek

DDK'nın kuruluş, işleyiş ve özlük haklarının Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ile düzenleneceği kuralı gelmiştir.

Yürütme yetkisinin tekliğinin bir gereği olarak düzenleme yetkisinin CBK'ya geçtiğini teyit etmek gerekir.

Cumhurbaşkanının atama yetkisini kontrol etmek

Anayasa metninde açıkça belirtildiği üzere, Kurulun başkan ve üyelerini atama ve görevden alma yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir.

Yürütme organının hiyerarşik amiri olarak atama yetkisi doğrudan yürütme görevidir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulunun yapısı ve Cumhurbaşkanına bağlılığı

İpuçları

Devlet Denetleme Kurulu (DDK) kime bağlıdır ve kime rapor sunar?

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının MGK (Milli Güvenlik Kurulu) üzerindeki yetkilerini ve MGK'nın gündemini belirleme usulünü inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 129Soru →

$1982$ Anayasası’nın "Milli Savunma" ve "Milli Güvenlik Kurulu" ( $MGK$ ) ile ilgili güncel hükümleri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Milli Güvenlik Kurulu gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanı tarafından düzenlenir.

Jandarma Genel Komutanı, Milli Güvenlik Kurulunun asli üyeleri arasında yer alarak Kurul çalışmalarına ve toplantılarına katılır.

Başkomutanlık, Türkiye Büyük Millet Meclisinin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur.

Genelkurmay Başkanı; barışta Silahlı Kuvvetlerin komutanı olup görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanına karşı sorumludur.

Milli güvenliğin sağlanmasından ve Silahlı Kuvvetlerin savaşa hazırlanmasından, Türkiye Büyük Millet Meclisine karşı Cumhurbaşkanı sorumludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Jandarma Genel Komutanı, Milli Güvenlik Kurulunun asli üyeleri arasında yer alarak Kurul çalışmalarına ve toplantılarına katılır.

Cevap

Jandarma Genel Komutanı'nın Milli Güvenlik Kurulu üyesi olduğunu belirten ifade yanlıştır çünkü bu makam

2017

anayasa değişikliği ile Kurul üyeliğinden çıkarılmıştır.

Jandarma Genel Komutanı'nın Milli Güvenlik Kurulu üyesi olduğu bilgisi yanlıştır.

21

Ocak

2017

tarihinde kabul edilen ve

9

Temmuz

2018

tarihinde tam olarak yürürlüğe giren anayasa değişiklikleri ile Jandarma Genel Komutanı MGK üyeliğinden çıkarılmıştır. Mevcut yapıda MGK üyeleri; Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Millî Savunma, İçişleri, Dışişleri Bakanları ile Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarından oluşmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

118

. maddesindeki Milli Güvenlik Kurulu üyelerini listeleyin.

Üyeler: Cumhurbaşkanı yardımcıları, Adalet, Milli Savunma, İçişleri ve Dışişleri Bakanları ile Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarıdır.

Kurulun güncel yapısını belirlemek için üyelerin tam listesi bilinmelidir.

2017

anayasa değişikliklerinin kolluk kuvvetleri üzerindeki etkisini inceleyin.

Jandarma Genel Komutanlığı'nın tamamen İçişleri Bakanlığı'na bağlanmasıyla MGK üyeliği statüsü sona ermiştir.

Askeri vesayetin azaltılması ve sivil denetimin artırılması amacıyla yapılan yapısal değişikliği teyit etmek gerekir.

Seçeneklerdeki diğer anayasal hükümleri (

117

118

. maddeler) karşılaştırın.

Gündem belirleme, Başkomutanlık temsili ve sorumluluk makamları ile ilgili diğer bilgilerin anayasa metniyle uyumlu olduğu görülür.

Çeldiricilerin doğruluğunu teyit ederek tek yanlış seçeneği kesinleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu (MGK) Üyeleri ve 2017 Değişiklikleri

Daha Fazla Pratik

MGK Kararlarının niteliği (tavsiye kararı) ve Kurulun sekreterya hizmetlerini yürüten Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği'nin teşkilat yapısını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 130Soru →

1982 Anayasası’na göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının doğrudan "yürütme" yetki ve görevi kapsamında kullandığı yetkilerden biridir?

Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak

Milletlerarası andlaşmaların onaylanmasını bir kanunla uygun bulmak

Devlet Denetleme Kurulunun başkan ve üyelerini atamak

Kanunları tekrar görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri göndermek

Türkiye Büyük Millet Meclisi adına Silahlı Kuvvetlerin kullanılmasına karar vermek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet Denetleme Kurulunun başkan ve üyelerini atamak

Cevap

Devlet Denetleme Kurulunun başkan ve üyelerini atamak, Cumhurbaşkanının yürütme alanına ilişkin görevleri arasındadır.

1982 Anayasası'nın 104. maddesinde 'Yürütme ile ilgili olanlar' başlığı altında; üst kademe kamu yöneticilerini atamak, milli güvenlik politikalarını belirlemek ve Devlet Denetleme Kurulu başkan ve üyelerini atamak gibi görevler sayılmıştır. Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanlığı teşkilatı içinde yer alan ve doğrudan ona bağlı bir birim olduğu için bu atama yetkisi yürütme alanına girer.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 104. maddesindeki Cumhurbaşkanı görevlerinin tasnifini hatırla.

Görevler; Yasama, Yürütme ve Yargı ile ilgili olarak üç grupta toplanmıştır.

Yetkilerin hangi erk alanına (yasama/yürütme/yargı) girdiğini ayırt etmek sorunun çözüm anahtarıdır.

Seçeneklerdeki yetkilerin hangi organa ait olduğunu ve hangi kategoriye girdiğini analiz et.

İptal davası açmak ve kanunları geri göndermek 'yasama' kategorisindedir. Andlaşmayı uygun bulmak ve TSK kullanımına karar vermek ise TBMM'nin (Yasama Organı) yetkisindedir.

Cumhurbaşkanının kendi yetkileri arasındaki kategorik farkı ve yasama organı ile arasındaki sınırları belirlemek gerekir.

Yürütme organının başı sıfatıyla doğrudan idari/yürütme yetkisini tespit et.

Devlet Denetleme Kurulu (DDK), doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı bir idari denetim organıdır.

DDK başkan ve üyelerinin atanması, yürütmenin hiyerarşik veya vesayet yetkileri kapsamında kullanılan saf bir yürütme işlemidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yetkilerinin Kategorik Ayrımı (Madde 104)

İpuçları

Cumhurbaşkanının görevlerinin yasama, yürütme ve yargı olarak bölümlere ayrıldığını unutmayın.

Bir yetkinin TBMM ile etkileşim içerip içermediğine bakın (örneğin kanunlar veya meclis kararları).

Devlet Denetleme Kurulu, Cumhurbaşkanına en yakın idari denetim organıdır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının Yargı ile ilgili görevleri kapsamında hangi mahkemelere kaç üye seçtiğini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 131Soru →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme organının asli düzenleyici işlemi niteliğindeki olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) tabi olduğu anayasal sınırlamalar ve hukuki statüsü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem CBK'ları ile Anayasa'nın ikinci kısmında yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler düzenlenebilir.

Kanunda açıkça düzenlenen bir konuda, kanun hükmüne aykırı olmamak şartıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile yeni düzenlemeler yapılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluk denetimi, yürütme organının bir işlemi olması sebebiyle Danıştay tarafından yapılır.

Bu kararnameler ile sadece Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümündeki haklar düzenlenebilir; kişisel ve siyasi haklar bu kapsamın dışındadır.

TBMM tarafından aynı konuda bir kanun çıkarılması durumunda, o konuda daha önce çıkarılmış olan CBK hükümleri uygulanmaya devam eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu kararnameler ile sadece Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümündeki haklar düzenlenebilir; kişisel ve siyasi haklar bu kapsamın dışındadır.

Cevap

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile sadece sosyal ve ekonomik hakların düzenlenebileceği, kişisel ve siyasi hakların ise bu kararnamelerin kapsamı dışında tutulduğu ifadesi doğrudur.

Doğru seçenek olan ifade, Anayasa'nın 104. maddesinde düzenlenen CBK sınırlarını tam olarak yansıtmaktadır. Olağan dönem CBK'ları ile temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevlerin düzenlenmesi yasaklanmış; ancak sosyal ve ekonomik hakların düzenlenmesine izin verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

CBK'ların konu bakımından sınırlarını analiz etme

Olağan dönem CBK'larının; temel haklar, kişi hakları ve siyasi hakları düzenleyemeyeceği ancak sosyal ve ekonomik hakları düzenleyebileceği belirlenir.

Anayasa'nın 104. maddesindeki 'yasak alan' kuralını uygulamak için.

CBK ile kanun arasındaki hiyerarşik ilişkiyi değerlendirme

Kanunda düzenlenen konularda CBK çıkarılamayacağı ve çatışma halinde kanunun üstün olduğu tespit edilir.

Normlar hiyerarşisi ve 'kanun önceliği' ilkesini doğrulamak için.

Yargısal denetim merciini kontrol etme

CBK'ların yargısal denetiminin Anayasa Mahkemesi tarafından yapıldığı teyit edilir.

Anayasal denetim yetkisinin hangi mahkemeye ait olduğunu saptamak için.

Anahtar Kavram

Olağan Dönem Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Sınırları ve Yargısal Denetimi

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 132Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukuk sistemi içerisindeki statüsü ve kanunlarla olan ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, kanun hükmüne aykırı olmamak kaydıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, normlar hiyerarşisinde kanunlar ile eş değer hukuki güce sahiptir.

Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler sınırsız şekilde düzenlenebilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa’ya şekil ve esas bakımından aykırılığı iddiasıyla Danıştay’da iptal davası açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

1982 Anayasası'nın 104. maddesinde 2017 değişikliği ile getirilen kural uyarınca, 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.' Bu kural, yasama organının yürütmenin düzenleme alanı üzerindeki nihai otoritesini ve kanunun CBK üzerindeki hiyerarşik üstünlüğünü ifade eder.

Adım Adım Çözüm

CBK'nın kanun karşısındaki hiyerarşik durumunu belirle.

Olağan dönem CBK'ları kanunların altındadır ve kanunla düzenlenen konularda çıkarılamaz.

Anayasa'nın 104. maddesindeki 'kanun önceliği' ilkesini teyit etmek.

Aynı konuda hem kanun hem CBK bulunması durumunu analiz et.

Anayasa'ya göre kanun ile CBK çatışırsa kanun uygulanır; Meclis aynı konuda kanun yaparsa CBK hükümsüz kalır.

Yasama organının asli düzenleme yetkisinin yürütme üzerindeki üstünlüğünü saptamak.

Anahtar Kavram

Kanun Önceliği ve CBK Hükümsüzlüğü

İpuçları

Anayasa'nın 104. maddesindeki 'kanun önceliği' kurallarına odaklanın.

Meclisin bir konuda kanun yapması, o konudaki yürütme düzenlemesini nasıl etkiler?

Anayasa, CBK ile kanun aynı konuda karşı karşıya geldiğinde 'hükümsüzlük' yaptırımını öngörür.

Daha Fazla Pratik

OHAL CBK'ları ile Olağan CBK'ların yetki alanı ve yargısal denetim farklarını bir tablo yaparak çalışınız.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 133Soru →

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin uygulandığı güncel anayasal düzende, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanma usulü, nitelikleri ve göreve başlamaları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bakanlar, Başbakanın önerisi üzerine Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevlerine başlarlar.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, göreve atandıktan sonra on beş gün içinde Türkiye Büyük Millet Meclisinden güvenoyu almak zorundadırlar.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve Meclis önünde ant içerek göreve başlarlar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanan Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların milletvekilliği sıfatı, görevleri süresince askıya alınır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda herhangi bir dokunulmazlığa sahip olmayıp doğrudan genel hükümlere göre yargılanırlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve Meclis önünde ant içerek göreve başlarlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar.

1982 Anayasası'nın 106. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve azledilirler. Bu kişilerin göreve başlayabilmeleri için Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içmeleri anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

Atanma usulünün incelenmesi

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının atama yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir.

Yürütme organının tekçi (monist) yapısı gereği meclis onayı veya Başbakan önerisi gerekmez.

Niteliklerin kontrol edilmesi

Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olmak bu makamlara atanmak için yeterli bir şarttır.

Milletvekili olma zorunluluğu yoktur ancak milletvekili seçilme kriterlerini (yaş, eğitim vb.) taşımak zorunludur.

Göreve başlama prosedürünün tespiti

Göreve başlama anı, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içme ile gerçekleşir.

Anayasa'nın 106. maddesi, göreve başlama şartı olarak yemin (ant içme) usulünü öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde Yürütme Organının Teşekkülü

Daha Fazla Pratik

Bakanların ve Cumhurbaşkanı yardımcılarının cezai sorumlulukları ile Meclis Soruşturması süreci arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 134Soru →

$1982$ Anayasası’nın $124$ . maddesinde düzenlenen yönetmeliklerin hukuki rejimi ve $2017$ yılındaki Anayasa değişiklikleri ile şekillenen yeni yürütme yapısı dikkate alındığında, yönetmelikler hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Yönetmelikler; hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla ve bunlara aykırı olmamak şartıyla çıkarılır.

Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanacağı hususu, Anayasa uyarınca doğrudan kanunla belirlenir.

Emniyet Genel Müdürlüğü gibi kamu tüzel kişiliği bulunmayan idari birimlerin, doğrudan kendi adlarına yönetmelik çıkarma yetkileri yoktur.

2017

Anayasa değişiklikleri ile Başbakanlık makamının kaldırılması sonucunda, bu makamın yönetmelik çıkarma yetkisi anayasal metinden çıkarılmıştır.

Ülke genelini ilgilendiren tüm yönetmeliklerin yürürlüğe girebilmesi için Resmî Gazete’de yayımlanması gerektiği Anayasa metninde açıkça belirtilmiştir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ülke genelini ilgilendiren tüm yönetmeliklerin yürürlüğe girebilmesi için Resmî Gazete’de yayımlanması gerektiği Anayasa metninde açıkça belirtilmiştir.

Cevap

Ülke genelini ilgilendiren tüm yönetmeliklerin yayımlanmasının Anayasa metninde açıkça belirtildiği ifadesi yanlıştır; çünkü Anayasa bu kriteri kanuna bırakmıştır.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır; çünkü Anayasa'nın

124

. maddesinin

2

. fıkrası uyarınca hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete'de yayımlanacağı doğrudan Anayasa tarafından değil, çıkarılacak bir kanunla (

3011

sayılı Kanun) belirlenir. Anayasa tüm yönetmelikler için genel bir yayımlanma zorunluluğu öngörmemiştir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

124

. maddesini analiz etme

Yönetmelik çıkarabilenler: Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri.

Yetki sahiplerini belirlemek sorunun temelidir.

Yayımlanma usulünü inceleme

Anayasa

124/2

: "Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazetede yayımlanacağı kanunla belirtilir."

Yayımlanma zorunluluğunun kaynağının Anayasa mı yoksa kanun mu olduğunu tespit etmek gerekir.

Yanlış yargıyı tespit etme

Yönetmeliklerin hangilerinin yayımlanacağı Anayasa'da sayılmamış, bu konu

3011

sayılı Kanun'a bırakılmıştır.

Anayasa'nın bizzat yayımlanma şartı koşmadığı, bu kriteri yasal düzenlemeye havale ettiği sonucuna varılır.

Anahtar Kavram

Yönetmeliklerin Hukuki Rejimi ve Yayımlanma Usulü

Daha Fazla Pratik

Kamu tüzel kişiliği olan ve olmayan kurumların listesini inceleyerek hangilerinin yönetmelik çıkarabileceğini pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 135Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından hakkında bir suç işlediği iddiasıyla Meclis soruşturması açılmasına karar verilen bir Cumhurbaşkanı için $1982$ Anayasası uyarınca öngörülen temel kısıtlama aşağıdakilerden hangisidir?

Seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Yüce Divan'a sevk edilmesi için üye tamsayısının salt çoğunluğu (

301

) yeterlidir.

Hakkında soruşturma açıldığı andan itibaren tüm yetkileri Cumhurbaşkanı Yardımcısına devredilir.

Sadece görev suçları sebebiyle Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yargılanabilir.

Soruşturma komisyonu üyeleri Meclis Başkanı tarafından doğrudan atanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cevap

Hakkında Meclis soruşturması açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine karar veremez.

Cumhurbaşkanı hakkında üye tamsayısının beşte üçü (

360

) ile soruşturma açılmasına karar verildiğinde, sürecin güvenliği ve yasama organının korunması adına Cumhurbaşkanının seçimleri yenileme yetkisi Anayasa tarafından kısıtlanır.

Adım Adım Çözüm

Soruşturma sürecinin hangi aşamasında olunduğunu belirleme.

Meclis soruşturması açılmasına karar verilmiş (üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu -

360

oy sağlanmış).

Anayasal kısıtlamalar bu aşamadan itibaren başlar.

Anayasa'nın

105

. maddesindeki özel kısıtlamayı hatırlama.

Seçimlerin yenilenmesi (fesih benzeri yetki) yetkisinin dondurulduğu sonucuna ulaşılır.

Cumhurbaşkanının kendisini soruşturan organı feshetmesini engellemek amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Seçim Yasağı

İpuçları

Cumhurbaşkanının Meclis üzerindeki en güçlü yetkisini (fesih) düşünün.

Anayasa, kendisini yargılayacak olan Meclis'i ortadan kaldırma ihtimaline karşı bir önlem almıştır.

Daha Fazla Pratik

Yüce Divan'da seçilmeye engel bir suçtan mahkumiyetin sonuçlarını inceleyin.

Tahmini Süre:50s

Soru 136Soru →

$1982$ Anayasası'nın $2017$ yılı anayasa değişikliği ile düzenlenen güncel hükümleri uyarınca, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının yargı organlarının oluşumuna ilişkin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini seçmek

Anayasa Mahkemesinin on beş üyesinden on ikisini seçmek

Danıştay üyelerinin dörtte birini seçmek

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve Başsavcıvekilini seçmek

Hakimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) toplam on üç üyesinden dördünü seçmek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini seçmek

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi üyelerini seçmek Cumhurbaşkanının yetkileri arasında bulunmamaktadır.

Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi üyelerinin çoğunluğunu (

12/15

), Danıştay üyelerinin dörtte birini, HSK'nın dört üyesini ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçme yetkisine sahiptir. Ancak Uyuşmazlık Mahkemesi üyeleri bizzat Yargıtay ve Danıştay tarafından kendi üyeleri arasından seçildiği için Cumhurbaşkanının bu mahkemenin oluşumunda doğrudan bir atama yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesi (AYM) üye yapısını incele

Cumhurbaşkanı

12

, TBMM

3

üye seçer.

Yürütme ve yasama organlarının yüksek yargı üzerindeki denge denetleme yetkisini belirlemek.

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) seçim usulünü kontrol et

Cumhurbaşkanı

4

üye, TBMM

7

üye seçer (Adalet Bakanı ve Müsteşarı ile toplam

13

Kurulun oluşumundaki yürütme payını tespit etmek.

Danıştay ve Yargıtay atama yetkilerini değerlendir

Danıştay'ın

1/4

'ü Cumhurbaşkanı tarafından, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ise Yargıtay adayları arasından seçilir.

Cumhurbaşkanının idari ve cezai yargıdaki personel atama yetkisini doğrulamak.

Uyuşmazlık Mahkemesi seçim mekanizmasını analiz et

Üyeler Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından; Başkan ise AYM tarafından seçilir.

Seçim sürecinde Cumhurbaşkanının doğrudan bir dahli olmadığını saptamak.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yüksek Yargı Organlarına Üye Atama Yetkileri

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının ve TBMM'nin yargı organlarına üye seçme sayılarını bir tablo halinde karşılaştırarak çalışmak, benzer soruların çözümünü kolaylaştıracaktır.

Tahmini Süre:50s

Soru 137Soru →

1982 Anayasası'na göre, yürütme organının başı olan Cumhurbaşkanının yasama organı ve yasama faaliyetleri üzerindeki görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün tamamının veya belirli hükümlerinin Anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açabilir.

Gerekli gördüğü takdirde, yasama yılının ilk günü Türkiye Büyük Millet Meclisinde açılış konuşmasını yapar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin en az beşte birinin yazılı istemi üzerine Meclisi olağanüstü toplantıya çağırır.

Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunları, gerekli gördüğü takdirde halkoyuna sunar.

Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinin yenilenmesine karar verir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin en az beşte birinin yazılı istemi üzerine Meclisi olağanüstü toplantıya çağırır.

Cevap

Meclis üyelerinin beşte birinin istemi üzerine Meclisi toplantıya çağırma yetkisinin Cumhurbaşkanına ait olduğunu belirten ifade yanlıştır; bu yetki Meclis Başkanına aittir.

Cumhurbaşkanının Meclisi toplantıya çağırma yetkisi 'doğrudan' kullanılan bir yetkidir. Meclis üyelerinin (milletvekillerinin) beşte birinin yazılı istemiyle Meclisi toplantıya çağırmak zorunda olan makam Cumhurbaşkanı değil, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanıdır. Bu nedenle üyelerin talebine bağlı bir çağrı usulünün Cumhurbaşkanına atfedilmesi hukuken yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 104. maddesindeki Cumhurbaşkanının yasama ile ilgili yetkilerini analiz edin.

Yasama ile ilgili yetkiler; açılış konuşması, Meclisi toplantıya çağırma, kanunları yayımlama/geri gönderme, anayasa değişikliğini referanduma sunma, iptal davası açma ve seçimleri yenilemedir.

Soruda istenen 'yasama' kategorisindeki yetkilerin kapsamını belirlemek.

Meclisi toplantıya çağırma usulünü (Madde 93) inceleyin.

Meclisi Cumhurbaşkanı 'doğrudan'; Meclis Başkanı ise 'doğrudan' veya 'üyelerin beşte birinin yazılı istemi' üzerine toplantıya çağırır.

Toplantıya çağırma yetkisindeki aktör ve yöntem ayrımını tespit etmek.

Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu teyit edin.

Milletvekili istemiyle Meclisi çağırma yetkisinin Cumhurbaşkanına atfedilmesinin anayasal bir hata olduğu görülür.

Yanlış olan hukuki prosedürü belirlemek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yasama Yetkileri ve TBMM'yi Toplantıya Çağırma Usulü

Daha Fazla Pratik

Meclis Başkanının toplantıya çağırma yetkisi ile Cumhurbaşkanının bu yetkisini karşılaştıran bir tablo hazırlayarak aradaki farkı pekiştirin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 138Soru →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası'nda yer alan olağanüstü hal ( $OHAL$ ) rejimine ilişkin $2017$ yılı değişiklikleri sonrası yürürlükte olan düzenlemeler dikkate alındığında, ilan edilmiş bir olağanüstü halin süresinin uzatılmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanının istemi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi, her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir.

Olağanüstü hal, Cumhurbaşkanının kararıyla her defasında altı ayı geçmemek üzere kendiliğinden uzar.

Sıkıyönetim komutanlığının talebi ve Milli Güvenlik Kurulunun tavsiyesiyle Cumhurbaşkanı tarafından uzatılır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, süreyi uzatma yetkisini her defasında bir yıl olarak kullanabilir.

Savaş hallerinde de uzatma süresi en fazla dört ay ile sınırlandırılmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanının istemi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi, her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir.

Cevap

Cumhurbaşkanının istemi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin her defasında en fazla dört ay süreyle uzatma yapabilmesidir.

Anayasa'nın

121

. maddesine göre olağanüstü hal ilan edildikten sonra, Cumhurbaşkanı'nın istemi üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi süreyi her defasında dört ayı geçmemek üzere uzatabilir. Bu kural, yasamanın yürütme üzerindeki denetim yetkisini korumaktadır.

Adım Adım Çözüm

Yetkili makamın belirlenmesi

Uzatma talebi Cumhurbaşkanı tarafından yapılır; karar yetkisi TBMM'dedir.

Anayasal denge gereği yürütmenin ilan ettiği rejim yasama tarafından denetlenir.

Süre sınırının tespiti

Normal koşullarda her bir uzatma kararı en fazla

4

ay için geçerlidir.

Temel hakların kısıtlandığı bu rejimin periyodik olarak Meclis onayından geçmesi gerekir.

Savaş istisnasının kontrol edilmesi

Savaş durumunda

4

aylık süre sınırı aranmaz.

Olağanüstü koşulların gerektirdiği esneklik anayasal güvenceye alınmıştır.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Uzatma Prosedürü ve Süreleri

Tahmini Süre:50s

Soru 139Soru →

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) üyesi olan bir kişi, Cumhurbaşkanı tarafından bakan olarak atanmış ve anayasada öngörülen andiçme töreniyle görevine başlamıştır. Görevi devam ederken bu bakan hakkında, hem bakanlık görevinden kaynaklanan hem de göreviyle ilgili olmayan iki farklı iddia nedeniyle cezai süreç başlatılmak istenmektedir.

Mevcut anayasal kurallara göre, söz konusu bakanın hukuki statüsü ve bu iddiaların soruşturulması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Atama işlemiyle birlikte milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona ermiş olup, göreviyle ilgili olmayan suç iddiası bakımından yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanır.

Yürütme organının üyesi olarak siyasi yönden hem Cumhurbaşkanına hem de yasama organına karşı sorumlu olduğundan, meclis soruşturması açılmaksızın TBMM'nin vereceği güvensizlik oyuyla görevden alınabilir.

Anayasal kural gereği bakanların öncelikle TBMM üyeleri arasından atanması zorunlu olduğundan, bu kişinin milletvekilliği sıfatı bakanlık görevi süresince askıya alınır ve dokunulmazlığı kesintisiz devam eder.

Göreviyle ilgili suç iddiası nedeniyle hakkında Yüce Divan'a sevk kararı verilebilmesi için TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyu yeterli olup, bu karar bakanlık görevini derhal sona erdirir.

Göreviyle ilgili suçlamalar bakımından adli makamlarca re'sen cezai soruşturma başlatılabilir; ancak yargılama aşamasına geçilebilmesi için Cumhurbaşkanının yazılı izninin alınması zorunludur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Atama işlemiyle birlikte milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona ermiş olup, göreviyle ilgili olmayan suç iddiası bakımından yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanır.

Cevap

Atama işlemiyle birlikte milletvekilliği sıfatı kendiliğinden sona ermiş olup, göreviyle ilgili olmayan suç iddiası bakımından yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanır.

Mevcut Anayasa'nın 106. maddesine göre TBMM üyeleri bakan olarak atandıklarında milletvekillikleri sona erer. Aynı madde, 'Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığına ilişkin hükümlerden yararlanır' diyerek kişisel suçlarda dokunulmazlığın devam ettiğini hüküm altına almıştır. Bu nedenle milletvekilliğinin bitmesi dokunulmazlığın kalktığı anlamına gelmez.

Adım Adım Çözüm

Bakan olarak atanan milletvekilinin üyelik statüsünün nasıl değiştiğini Anayasa'nın 106. maddesi kapsamında değerlendirmek.

Kişinin milletvekilliği sıfatı, atama işlemi gerçekleştiği anda kendiliğinden sona erer.

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin katı kuvvetler ayrılığı ilkesi gereği, yasama ve yürütme görevleri aynı kişide birleşemez.

Bakanın göreviyle ilgili olmayan suç iddiaları karşısındaki hukuki zırhını belirlemek.

Milletvekili olmamalarına rağmen, bakanlar göreviyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığı hükümlerinden yararlanmaya devam ederler.

Anayasa, yürütme organı üyelerini asılsız veya siyasi amaçlı iddialara karşı korumak amacıyla olağan dokunulmazlık zırhını bu kişiler için de öngörmüştür.

Bakanın göreviyle ilgili suç iddialarının nasıl soruşturulacağını tespit etmek.

Görev suçlarında genel hükümler değil, özel bir anayasal usul olan TBMM'nin meclis soruşturması (301-360-400 oranlarıyla) işletilir.

Bakanların görevleriyle ilgili eylemlerinin hukuki denetimi yasama organının münhasır yetkisine bırakılmıştır.

Seçenekleri analiz ederek doğru anayasal hükmü yansıtan ifadeyi bulmak.

Doğru ifade, atama ile milletvekilliğinin düşeceğini ve göreviyle ilgisiz suçlarda yasama dokunulmazlığının süreceğini belirten seçenektir.

Diğer seçenekler parlamenter sistemin eski kurallarını, yanlış yargılama usullerini veya hatalı karar yeter sayılarını içermektedir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminde Bakanların Hukuki Statüsü ve Cezai Sorumluluğu

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 140Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, yürütme organının düzenleyici işlemlerinden biri olan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda da yürütme yetkisini somutlaştırmak amacıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kural olarak sonraki tarihli düzenleme esas alınır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, sadece kanunla çelişen hükümleri bakımından geçersiz olur.

Siyasi haklar ve ödevler ile kişi hakları ve ödevleri, yürütme yetkisinin gerektirdiği durumlarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Cevap

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamayacağını belirten ifade doğrudur.

1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre; Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler konusunda (sosyal ve ekonomik haklar hariç) ve kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Dolayısıyla münhasıran kanunla düzenlenen alanın yasaklı olması anayasal bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

Olağan dönem CBK'ların konu bakımından sınırlarını analiz etme.

Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca CBK'ların; temel haklar (sosyal haklar hariç), kanunda açıkça düzenlenen konular ve münhasıran kanunla düzenlenen alanlarda çıkarılamayacağı belirlenir.

Yürütmenin düzenleme yetkisinin 'asli' ancak 'sınırlı' bir yetki olduğunu saptamak için bu ayrım gereklidir.

Kanunlar ve CBK'lar arasındaki hiyerarşik ilişkiyi değerlendirme.

Kanunların CBK'lara üstün olduğu, çelişki halinde kanunun uygulanacağı ve meclis kanun çıkarırsa kararnamenin hükümsüz kalacağı saptanır.

Normlar hiyerarşisi ve kanun önceliği kuralını uygulamak için.

Anahtar Kavram

CBK'ların Çıkarılma Sınırları ve Kanun Önceliği

Daha Fazla Pratik

Olağanüstü hal (OHAL) CBK'larının konu bakımından sınırsızlığını ve yargısal denetim farkını inceleyen bir soruyla pekiştirme yapabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

ÖncekiSayfa 7 / 11Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram