Examkin

Yürütme

217 soru

Soru 141Soru →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilmiş olan bir olağanüstü halin (OHALOHAL) süresinin uzatılması süreciyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırı aranmaz.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemi üzerine her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırı aranmaz.
Anayasa'nın 119. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanının talebi üzerine TBMM olağanüstü hal süresini her defasında en fazla dört ay süreyle uzatabilir. Maddenin devamında, savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırının aranmayacağı açıkça belirtilmiştir. Bu durum, savaşın öngörülemez doğası gereği yönetimde esneklik sağlama amacı taşır.

Adım Adım Çözüm

1
OHAL ilan ve uzatma yetkililerinin tespiti.
İlan yetkisi Cumhurbaşkanı'na, uzatma yetkisi ise TBMM'ye aittir.
Anayasal yetki paylaşımını belirlemek.
2
Uzatma süre sınırlarının incelenmesi.
Genel kural olarak her uzatma en fazla 44 ay olabilir.
Zaman sınırlarını kontrol etmek.
3
İstisnai durumun (Savaş) belirlenmesi.
Savaş halinde 44 aylık süre sınırının aranmadığı tespit edilir.
Anayasa'nın 119. maddesindeki özel hükmü doğrulamak.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Uzatma Süreleri ve Usulü
Tahmini Süre:50s
Soru 142Soru →

19821982 Anayasası'na göre, Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla açılan Meclis soruşturması sürecinde; soruşturma komisyonunun hazırladığı raporun Meclis Başkanlığına sunulması ve bu raporun Genel Kurulda görüşülmesine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu raporu, Meclis Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren 1010 gün içinde Genel Kurulda görüşülür.

Cevap

Soruşturma komisyonu raporunun, Meclis Başkanlığına sunulduğu tarihten itibaren 1010 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi gerektiği ifadesi doğrudur.
Doğru ifade, soruşturma komisyonu raporunun Meclis Başkanlığına sunulmasını takip eden 1010 gün içinde Genel Kurulda görüşülmesi gerektiğidir. Bu süre, sürecin sürüncemede kalmasını engellemek amacıyla Anayasa'da açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması sürecindeki süre kısıtlamalarını incele.
Komisyonun raporunu hazırlaması için 22 ay (ve gerektiğinde +1+1 ay ek) süresi olduğu görülür.
Soruşturmanın makul bir sürede tamamlanması anayasal bir zorunluluktur.
2
Raporun sunulmasından sonraki Genel Kurul aşamasını değerlendir.
Raporun Başkanlığa verilmesiyle birlikte 1010 günlük görüşme süreci başlar.
Anayasa'nın 105105. maddesi, raporun sunulmasının ardından gecikmeksizin (1010 gün içinde) görüşülmesini emreder.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Cezai Sorumluluğu ve Meclis Soruşturması Takvimi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 143Soru →

19821982 Anayasası'nın "Milli Savunma" ve "Milli Güvenlik Kurulu" (MGKMGK) hükümleri uyarınca, devletin milli güvenlik teşkilatı, başkomutanlık makamı ve kurulun işleyişine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ile Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu'nun gündeminin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri alınarak Cumhurbaşkanı tarafından düzenlendiğini belirten seçenek doğrudur.
Anayasa'nın 118118. maddesine göre Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir. Bu ifade anayasal metinle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Milli Güvenlik Kurulu (MGKMGK) gündem belirleme yetkisini kontrol et.
Gündemin belirlenmesinde Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının öneri sunma yetkisi olduğu, nihai kararın Cumhurbaşkanına ait olduğu tespit edilir.
19821982 Anayasası Madde 118118 hükmü bu süreci net bir şekilde tanımlar.
2
Milli savunma ve Silahlı Kuvvetler üzerindeki hiyerarşik sorumlulukları analiz et.
Cumhurbaşkanının TBMM'ye karşı, Genelkurmay Başkanının ise Milli Savunma Bakanına karşı sorumlu olduğu görülür.
20172017 değişiklikleri ile Genelkurmay Başkanlığı Milli Savunma Bakanlığına bağlanmıştır.
3
Başkomutanlık makamının temsiliyetini incele.
Makamın sahibinin TBMM olduğu ancak temsil yetkisinin Cumhurbaşkanında bulunduğu doğrulanır.
Anayasa Madde 117117 uyarınca Başkomutanlık TBMM'nin manevi varlığından ayrılamaz.

Anahtar Kavram

Anayasal Milli Savunma Hiyerarşisi ve MGK İşleyişi
Soru 144Soru →

19821982 Anayasası'nda yapılan 20172017 yılı değişiklikleri sonrası yürürlüğe giren hükümler çerçevesinde, Cumhurbaşkanlığına aday gösterilme usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5\%5'ini almış olan siyasi partiler ile en az 100.000100.000 seçmen aday gösterebilir.

Cevap

Cumhurbaşkanlığına aday gösterme yetkisi; siyasi parti gruplarına, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5'ini almış olan siyasi partilere ve en az 100.000 seçmene tanınmıştır.
Doğru ifade, 20172017 anayasa değişiklikleri ile getirilen üçlü aday gösterme mekanizmasını tam olarak açıklamaktadır. Buna göre; siyasi parti grupları (en az 2020 milletvekili), tek başına veya birlikte en az %5\%5 oy alan partiler ve en az 100.000100.000 seçmen Cumhurbaşkanı adayı gösterebilir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 101101. maddesindeki adaylık kriterlerini inceleyin.
Aday gösterme yetkisinin üç farklı kaynağı olduğu tespit edilir: Parti grupları, belirli oy oranına sahip partiler ve seçmenler.
Güncel anayasal düzenlemede adaylık sürecinin kimler tarafından başlatılabileceğini belirlemek için.
2
Seçmenler ve siyasi partiler için belirlenen sayısal sınırları doğrulayın.
Siyasi partiler için baraj %5\%5, seçmenler için imza sınırı 100.000100.000 olarak belirlenmiştir.
Seçeneklerdeki hatalı sayısal verileri (örneğin 50.00050.000 veya %10\%10) eleyebilmek için.
3
Adaylık için gereken yaş şartını kontrol edin.
Cumhurbaşkanlığı için yaş şartı 4040 iken, milletvekilliği için 1818'dir.
Genel milletvekili seçilme şartları ile Cumhurbaşkanlığına has özel şartları karıştırmamak için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Aday Gösterme Usulleri

İpuçları

1
Cumhurbaşkanlığına aday gösterilmede hem siyasi partiler hem de vatandaşlar (seçmenler) söz sahibidir.
2
Partilerin aday gösterebilmesi için Meclis'te gruplarının olması veya son seçimde belirli bir oy oranına (%5\%5) ulaşmış olmaları gerekir.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda tek adayın kalması durumunda yapılacak referandum sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 145Soru →

1982 Anayasası’nın yürütme organına tanıdığı düzenleme yetkisi kapsamında çıkarılan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.
Anayasa'nın 104. maddesinde yapılan 2017 değişikliği ile yürütme organının düzenleme yetkisi kesin çizgilerle sınırlandırılmıştır. Buna göre, Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, o konuda daha önce çıkarılmış olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Bu kural, yasama organının 'asliliği' ve 'kanun üstünlüğü' ilkesinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) anayasal sınırlarını belirle.
Olağan dönem CBK'ları; kanunda açıkça düzenlenen konularda, münhasıran kanunla düzenlenen alanlarda ve temel hakların belirli kategorilerinde çıkarılamaz.
Yürütmenin düzenleme yetkisi, yasamanın asli yetkisini aşamaz.
2
Kanun ile CBK arasındaki hiyerarşik ilişkiyi analiz et.
Anayasa'nın 104. maddesine göre, aynı konuda hem kanun hem de CBK varsa kanun uygulanır; sonradan kanun çıkarsa CBK hükümsüz kalır.
Normlar hiyerarşisinde kanun, olağan dönem CBK'sından üstün konumdadır.

Anahtar Kavram

Kanun Üstünlüğü ve CBK Sınırları

Daha Fazla Pratik

Olağan dönem CBK'ları ile OHAL CBK'ları arasındaki yargısal denetim ve hak düzenleme yetkisi farklarını gösteren bir karşılaştırma tablosu hazırlayınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 146Soru →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal (OHALOHAL) sürecinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMMTBMM) yetki ve görevlerine ilişkin aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının herhangi bir istemi olmaksızın olağanüstü hal süresini kendiliğinden uzatma yetkisine sahiptir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemi olmaksızın olağanüstü hal süresini kendiliğinden uzatma yetkisine sahip değildir; uzatma kararı ancak Cumhurbaşkanının istemi üzerine alınabilir.
Anayasa'nın 119119. maddesi uyarınca, olağanüstü halin süresinin uzatılabilmesi için Cumhurbaşkanının bu yönde bir istemde bulunması zorunludur. Meclis, süreyi kısaltma veya OHAL'i tamamen kaldırma yetkisini kendiliğinden kullanabilse de, süreyi uzatma yetkisini kullanabilmesi için yürütmenin talebi şart koşulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
OHAL İlan ve Onay Yetkisini Belirleme
OHAL Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilir ve aynı gün TBMM onayına sunulur.
Yürütme organının acil durumlarda hızlı karar alma yetkisini ve yasamanın denetim rolünü anlamak için.
2
TBMM'nin Süre Üzerindeki Yetkilerini Analiz Etme
TBMM süreyi kısaltabilir, kaldırabilir veya uzatabilir.
Meclis'in OHAL üzerindeki nihai karar verici konumunu saptamak için.
3
Uzatma Prosedüründeki Özel Şartı Kontrol Etme
Anayasa'nın 119119. maddesine göre uzatma işlemi ancak Cumhurbaşkanının istemi ile yapılabilir.
Uzatma yetkisinin sadece Meclis'e ait olmadığını, yürütmenin talebine bağlı olduğunu doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Olağanüstü halin uzatılması için Cumhurbaşkanının istemi ve TBMM'nin onayı (maksimum 44 ay) şarttır.

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin yargısal denetimi ve TBMM onayı sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 147Soru →

1982 Anayasası’na göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının "yasama" ile ilgili görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak

Cevap

Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak
1982 Anayasası'nın 104. maddesine göre, milletlerarası antlaşmaların onaylanması ve yayımlanması Cumhurbaşkanının yürütme alanındaki yetkileri arasında sayılmıştır. Diğer seçeneklerdeki yetkiler (kanun yayımlama, Meclis'i toplantıya çağırma, iptal davası açma ve referandum) ise doğrudan yasama organı veya yasama işlemleriyle ilgili olduğu için yasama yetkileri kategorisinde yer alır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının Anayasa'nın 104. maddesinde düzenlenen görevlerini kategorize et.
Görevler; yasama, yürütme ve yargı ile ilgili olmak üzere üç ana başlıkta toplanır.
Soruda istenen 'yasama' kategorisine girmeyen yetkiyi bulmak için bu ayrımı bilmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki yetkilerin hangi kategoriye girdiğini kontrol et.
Kanun yayımlama, Meclis çağrısı, iptal davası ve referandum yasama başlığında; antlaşma onayı ise yürütme başlığındadır.
Antlaşmaların onaylanması bir dış politika (yürütme) faaliyeti olarak kabul edilir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkilerinin Tasnifi
Soru 148Soru →

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanmaları, nitelikleri ve hukuki statüleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınırlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanıp görevden alınması anayasal kuraldır.
Doğru ifade, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların Cumhurbaşkanı tarafından milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından atanıp görevden alınacağını belirten maddedir. Bu durum 1982 Anayasası'nın 106. maddesinde açıkça düzenlenmiş olup Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nin temel esaslarından biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Atama makamını belirleme
Cumhurbaşkanı
Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde yürütme yetkisi tek elde toplandığı için atama yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına aittir.
2
Atanacak kişilerin niteliklerini kontrol etme
Milletvekili seçilme yeterliliği
Anayasa, bu kişilerin milletvekili olmasını şart koşmaz ancak milletvekili seçilme şartlarını (yaş, eğitim, adli sicil vb.) taşımasını zorunlu kılar.
3
Hukuki koruma statüsünü değerlendirme
Yasama dokunulmazlığı
Meclis dışından atansalar dahi, bu makamların bağımsız çalışabilmesi için yasama dokunulmazlığı zırhı onlara da tanınmıştır.

Anahtar Kavram

Yürütme organının yardımcı unsurlarının (Bakan ve CB Yardımcısı) anayasal statüsü ve monist yürütme yapısı.
Tahmini Süre:50s
Soru 149Soru →

19821982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanlığına aday gösterilme usulleri ve adaylık nitelikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %10\%10'unu almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cevap

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %10\%10'unu almış olan siyasi partilerin aday gösterebileceği ifadesi yanlıştır; doğru oran %5\%5 olmalıdır.
19821982 Anayasası'na göre Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilecek olan siyasi partiler, son genel seçimde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5\%5'ini almış olmalıdır. Seçenekte belirtilen %10\%10 oranı, anayasal bir dayanağı olmayan ve genellikle genel seçim barajı ile karıştırılan hatalı bir bilgidir.

Adım Adım Çözüm

1
19821982 Anayasası'nın 101101. maddesindeki adaylık usullerini inceleyin.
Adaylık için üç ana yol belirlenmiştir: Siyasi parti grupları, belirli oy oranına sahip partiler ve seçmen imzası.
Anayasal çerçeveyi belirlemek için.
2
Siyasi partiler için öngörülen oy oranı eşiğini kontrol edin.
Anayasa metni, tek başına veya birlikte en az %5\%5 oranında oy alan partilere aday gösterme yetkisi verir.
Seçeneklerdeki sayısal verinin doğruluğunu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Adaylık Usulleri

İpuçları

1
Anayasa'da adaylık için öngörülen oy oranlarını hatırlayın.
2
Partilerin tek başına veya birleşerek aday göstermesi için gereken yüzde, genel seçim barajından farklıdır.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı seçiminin ikinci tura kalması durumunda izlenen prosedürleri ve oylama oranlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 150Soru →

1982 Anayasası'na göre, "bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir" kuralının anayasal istisnası uyarınca; görevdeki Cumhurbaşkanının ikinci döneminde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi durumunda bir kez daha aday olması mümkündür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının 35\frac{3}{5} çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar vermesi

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının 35\frac{3}{5} çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar vermesi durumunda Cumhurbaşkanı üçüncü kez aday olabilir.
1982 Anayasası'nın 116. maddesinin 3. fıkrasına göre; Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir. Bu kararın alınabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun (360360 milletvekili) oyu gerekmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının görev süresine ilişkin genel kuralı hatırla.
Cumhurbaşkanı 5 yıllığına seçilir ve kural olarak bir kişi en fazla 2 kez seçilebilir.
Anayasa'nın 101. maddesindeki temel sınırlamayı belirlemek için.
2
2017 Anayasa değişiklikleri ile getirilen istisnai durumu analiz et.
Anayasa'nın 116. maddesi, Meclis tarafından alınan yenileme kararının (erken seçim) Cumhurbaşkanı ikinci dönemindeyken alınması halini özel bir durum olarak düzenler.
İkinci dönemdeki bir Cumhurbaşkanının önünün anayasal olarak nasıl açılabileceğini anlamak için.
3
Gerekli olan karar merciini ve çoğunluk oranını belirle.
Karar merci TBMM'dir ve karar yeter sayısı üye tamsayısının (600600) 35\frac{3}{5} çoğunluğu olan 360360 milletvekilidir.
Doğru hukuki prosedürü ve sayısal eşiği doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Görev Süresi ve Üçüncü Dönem Adaylık İstisnası

Daha Fazla Pratik

Seçimlerin yenilenmesi kararı alındığında Meclisin ve Cumhurbaşkanının yetkilerinin seçim gününe kadar devam edip etmediğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 151Soru →

19821982 Anayasası'nda 20172017 değişikliği ile düzenlenen Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu süreci kapsamında teşkil edilen "Meclis Soruşturma Komisyonu" ve rapor aşamasıyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu raporunun öngörülen bir aylık ek süre içinde de Meclis Başkanlığına sunulmaması durumunda, Cumhurbaşkanı hakkındaki soruşturma dosyası düşer ve süreç sonlanır.

Cevap

Soruşturma komisyonu raporunun ek sürede sunulmaması durumunda dosyanın düşeceğini iddia eden ifade yanlıştır; çünkü süreç Genel Kurul'da devam eder.
Doğru cevap, raporun ek sürede sunulmaması durumunda dosyanın düşeceğini belirten seçenektir. 19821982 Anayasası'nın 105105. maddesinin güncel metnine göre, raporun bir aylık ek sürede de sunulmaması halinde soruşturma süreci sonlanmaz; Meclis Başkanlığı durumu Genel Kurul'a bildirir ve soruşturma dosyası Genel Kurulca görüşülerek karara bağlanır.

Adım Adım Çözüm

1
Meclis soruşturması açılması kararının incelenmesi
Üye tamsayısının salt çoğunluğu (301301) ile önerge verilir, beşte üç çoğunluğu (360360) ile soruşturma açılmasına karar verilir.
Sürecin başlangıç şartlarını ve komisyonun kuruluş zeminini doğrulamak.
2
Komisyonun yapısının değerlendirilmesi
1515 üyeli, siyasi parti gruplarının oranına göre aday gösterdiği ve kurayla belirlenen bir yapı teyit edilir.
Komisyonun demokratik temsil ve kura ilkesine uygunluğunu kontrol etmek.
3
Rapor sürelerinin ve gecikme sonuçlarının analizi
Asıl süre 22 ay, ek süre 11 aydır. Rapor sunulmazsa dosya düşmez, Genel Kurul mevcut dosya üzerinden karar verir.
Anayasa'nın 105105. maddesindeki 'dosyanın akıbeti' kuralını yanlış seçenekle karşılaştırmak.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturma Komisyonu'nun Raporlama Usulü ve Zaman Aşımı İstisnası

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların cezai sorumluluğu ile Cumhurbaşkanının süreci arasındaki benzerlik ve farkları inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 152Soru →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, ülkede meydana gelen şiddet olayları nedeniyle Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen olağanüstü hal (OHALOHAL) sürecinin işleyişi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırı aranmaz.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir; ancak savaş hallerinde bu dört aylık süre sınırı aranmaz.
Doğru cevap, 19821982 Anayasası'nın 119119. maddesinde açıkça belirtilen OHALOHAL uzatma prosedürünü yansıtmaktadır. Cumhurbaşkanının talebi üzerine TBMM süreyi her seferinde maksimum 44 ay uzatabilir ancak savaş durumunda bu zaman kısıtlaması uygulanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
İlan yetkisi ve süresini belirleme
OHALOHAL, Cumhurbaşkanı tarafından en fazla 66 ay için ilan edilir.
Anayasal sürecin başlangıç noktasını tespit etmek.
2
TBMM'nin denetim ve süre yetkisini inceleme
İlan kararı aynı gün Meclis onayına sunulur; Meclis süreyi kısaltabilir, uzatabilir veya kaldırabilir.
Yürütmenin işleminin yasama organı tarafından denetlenmesini anlamak.
3
Uzatma sınırlarını ve istisnasını kontrol etme
Meclis, Cumhurbaşkanının istemiyle her defasında en fazla 44 ay uzatabilir; savaşta ise bu sınır yoktur.
Süreçteki özel hukuk kurallarını ve istisnaları teyit etmek.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal İlan ve Uzatma Süreçleri
Soru 153Soru →

1982 Anayasası’na göre, yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile kanunlar arasındaki normatif ilişki ve çatışma kuralları bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.
1982 Anayasası'nın 104. maddesinin 17. fıkrası uyarınca; Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Bu kural, yasama yetkisinin genelliği ve asli oluşu ile yürütmenin düzenleme yetkisinin türevselliği arasındaki ilişkiyi yansıtır.

Adım Adım Çözüm

1
CBK'nın kanunla olan hiyerarşik ilişkisini değerlendir.
Olağan dönem CBK'ları kanunların altında yer alan ve kanunlarla çatışmaması gereken düzenleyici işlemlerdir.
Anayasa'nın 104. maddesi CBK'ların sınırlarını net bir şekilde belirlemiştir.
2
Çatışma durumundaki özel hükümleri hatırla.
TBMM aynı konuda kanun çıkardığında CBK'nın otomatik olarak geçersiz (hükümsüz) kalacağı kuralı uygulanır.
Yasama organının üstünlüğü ilkesi korunmaktadır.

Anahtar Kavram

CBK-Kanun Çatışması ve Hükümsüzlük Kuralı

İpuçları

1
Yasama organının (TBMM) yaptığı düzenleme ile yürütmenin (Cumhurbaşkanı) yaptığı düzenleme çakışırsa hangisi üstündür?

Daha Fazla Pratik

OHAL CBK'larının normlar hiyerarşisindeki yerini ve yargısal denetim durumunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 154Soru →

19821982 Anayasası’nda yapılan 20172017 yılı değişiklikleri sonrasında güncellenen olağanüstü hal (OHALOHAL) yönetimi ve bu süreçteki hukuki denetim mekanizmalarına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal döneminde, kamu düzeninin ciddi şekilde bozulduğu durumlarda gerekli görülmesi halinde sıkıyönetim ilan edilerek yetki askeri makamlara devredilebilir.

Cevap

Olağanüstü hal döneminde askeri makamların yetkili kılındığı sıkıyönetim usullerinin uygulanabileceği ifadesi yanlıştır; çünkü sıkıyönetim rejimi 2017 yılında anayasadan çıkarılmıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır çünkü 20172017 yılında yapılan Anayasa değişiklikleri ile 'Sıkıyönetim' kavramı ve buna bağlı düzenlemeler Türk hukuk sisteminden tamamen kaldırılmıştır. Artık olağanüstü durumlarda başvurulabilecek tek rejim 'Olağanüstü Hal' (OHALOHAL) olup, yetki sivil idarededir ve askeri makamlara yetki devri öngörülmemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
20172017 Anayasa değişikliklerinin olağanüstü yönetim usullerine etkisini incele.
Sıkıyönetim rejiminin (122122. madde) mülga edildiği ve sadece Olağanüstü Hal (OHAL) rejiminin (119119. madde) korunduğu tespit edilir.
Güncel anayasal düzenin sınırlarını belirlemek için.
2
OHAL süreci ve denetim yetkilerini kontrol et.
İlan yetkisinin Cumhurbaşkanında olduğu, Meclis onayına sunulması gerektiği ve OHAL kararnamelerinin AYM denetimi dışında olduğu doğrulanır.
Hukuki geçerlilik şartlarını teyit etmek için.

Anahtar Kavram

2017 Anayasa Değişiklikleri ve Sıkıyönetimin Kaldırılması

Daha Fazla Pratik

OHAL döneminde temel hak ve hürriyetlerin durdurulması sınırlarını ve çekirdek hakları tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 155Soru →

1982 Anayasası’na göre, Cumhurbaşkanı seçimi ve adaylık süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı seçilebilmek için kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşı olmak şarttır.

Cevap

Cumhurbaşkanı seçilebilmek için kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşı olmak gerekmektedir.
1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı; kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından, doğrudan halk tarafından seçilir. Bu şartlar adaylık için anayasal zorunluluklardır.

Adım Adım Çözüm

1
Adaylık niteliklerini kontrol etme
40 yaş, yükseköğrenim ve milletvekili seçilme yeterliliği (TC vatandaşlığı dahil).
Anayasa'nın 101. maddesi bu şartları kümülatif olarak aramaktadır.
2
Görev süresi ve seçim usulünü inceleme
5 yıl, halk tarafından seçim, en fazla iki dönem.
2017 Anayasa değişiklikleri ile yürütme yapısı bu yönde güncellenmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Seçilme Yeterliliği

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunda tek adayın kalması durumunda yapılacak referandumun geçerlilik şartlarını inceleyiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 156Soru →

19821982 Anayasası uyarınca, yürütme organının düzenleme yetkisi kapsamında çıkarılan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (CBK) ile olağanüstü hal (OHAL) Cumhurbaşkanlığı kararnameleri arasındaki farklara ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan dönem CBK'ları Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulmak zorundadır; OHAL CBK'ları ise herhangi bir meclis denetimine tabi değildir.

Cevap

Olağan dönem CBK'ları için meclis onayı şartı bulunmazken, OHAL CBK'larının TBMM onayına sunulması zorunluluğunu yanlış değerlendiren seçenek hatalıdır.
Doğru cevap olarak belirlenen ifade yanlıştır çünkü 19821982 Anayasası'na göre olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri meclis onayına sunulmaz; bunlar yürütmenin doğrudan kullandığı düzenleme yetkisidir. Buna karşılık, olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Resmi Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulmak zorundadır ve meclis tarafından onaylanmadıkları takdirde hükümsüz hale gelirler. Bu durum, yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama organı tarafından denetlenmesini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
CBK türlerinin anayasal temellerini hatırla.
Olağan dönem CBK'ları (104104. madde) asli yürütme yetkisidir; OHAL CBK'ları (119119. madde) ise istisnai bir yetkidir.
Her iki kararname türünün tabi olduğu usul ve esaslar farklıdır.
2
Yasama denetimi ve onay mekanizmasını karşılaştır.
Olağan dönem CBK'ları meclis onayına sunulmaz (doğrudan yürürlüğe girer). OHAL CBK'ları ise yayımlandığı gün TBMM onayına sunulur (119/7119/7).
OHAL kararnamelerinin demokratik denetimi için yasama organının onayı zorunlu kılınmıştır.
3
Yanlış olan ifadeyi tespit et.
Olağan dönemi onaya tabi tutup OHAL dönemini denetim dışı bırakan ifade anayasal gerçekliğe terstir.
Anayasa 119119. madde uyarınca OHAL CBK'ları TBMM tarafından üç ay içinde karara bağlanmak zorundadır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Hukuki Rejimi ve TBMM Denetimi

Daha Fazla Pratik

Kararnameler ile kanunların çatışması durumunda hangi kuralın uygulanacağını (Kanun önceliği) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 157Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) konu, kapsam ve yargısal denetim rejimleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile Anayasa’da yer alan kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler konusunda düzenleme yapılabilir.

Cevap

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile kişi hakları ve siyasi haklar düzenlenemez; bu alanlar sadece kanunla düzenlenebilir.
Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle sadece Anayasa'nın 'Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler' bölümündeki haklar düzenlenebilir. Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca; temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler CBK ile düzenlenemez. Bu nedenle, bu bölümlerdeki hakların düzenlenebileceğini belirten ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Olağan dönem CBK'larının konu sınırlarını incele.
Anayasa Madde 104'e göre; temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar CBK ile düzenlenemez.
Yürütmenin bu alanlardaki düzenleme yetkisi Anayasa tarafından kısıtlanmıştır.
2
Düzenlenebilecek hak türünü belirle.
Sadece sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları) olağan dönem CBK'sı ile düzenlenebilir.
Bu haklar 'isteme hakları' kategorisinde olduğu için yürütmenin faaliyet alanına bırakılmıştır.
3
OHAL CBK'sı ile karşılaştır.
OHAL CBK'ları için bu konu yasakları geçerli değildir, ancak çekirdek haklara dokunulamaz.
Olağanüstü yönetim usullerinde yürütmenin yetkileri genişletilmiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Konu Bakımından Sınırları (Yasalı Alan)

Alternatif Yöntem

Anayasa Madde 104 (Olağan CBK) ile Madde 119 (OHAL CBK) arasındaki yetki farklarını bir tablo üzerinden karşılaştırmak, bu tip sorularda 'yasak alan' ayrımını hızlıca görmenizi sağlar.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 158Soru →

19821982 Anayasası’nın 124124. maddesinde düzenlenen yönetmelik çıkarma yetkisi ve 20172017 yılı anayasa değişiklikleri ile şekillenen yeni yürütme yapısı dikkate alındığında, yönetmeliklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emniyet Genel Müdürlüğü gibi kamu tüzel kişiliği bulunmayan idari birimler, bağlı oldukları bakanlıktan bağımsız olarak yönetmelik çıkarabilirler.

Cevap

Emniyet Genel Müdürlüğü gibi kamu tüzel kişiliği bulunmayan birimlerin bağımsız yönetmelik çıkarma yetkisinin olduğunu savunan ifade yanlıştır.
Doğru yanıt olan ifade yanlıştır çünkü yönetmelik çıkarabilmek için temel şartlardan biri 'kamu tüzel kişiliğine' sahip olmaktır. Emniyet Genel Müdürlüğü, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İletişim Başkanlığı gibi kurumlar devlet tüzel kişiliği içerisinde yer alan, ayrı bir kamu tüzel kişiliği olmayan birimlerdir. Bu nedenle, bu birimler kendi adlarına müstakil yönetmelik çıkaramazlar; ancak bağlı oldukları Bakanlık veya Cumhurbaşkanlığı makamı bu yetkiyi kullanabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasa'nın 124124. maddesinde sayılan yönetmelik çıkarma yetkisine sahip mercileri belirle.
Merciler: Cumhurbaşkanı, Bakanlıklar ve Kamu Tüzel Kişileridir.
Anayasal yetkinin sınırlarını ve sahiplerini tespit etmek gerekir.
2
Seçeneklerde sunulan kurumların hukuki statülerini analiz et.
Emniyet Genel Müdürlüğü, İçişleri Bakanlığı bünyesinde yer alan bir hizmet birimidir ve ayrı bir kamu tüzel kişiliği yoktur.
Yönetmelik çıkarabilmek için ya anayasada ismen sayılmak (CB, Bakanlık) ya da kamu tüzel kişiliğine sahip olmak zorunludur.
3
20172017 değişikliklerini ve yayım usulünü kontrol et.
Başbakanlık kaldırılmış, Cumhurbaşkanına yetki verilmiş ve yayım usulü kanuna bırakılmıştır.
Güncel anayasal düzenlemelere uygunluğu teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Yönetmelik Çıkarma Yetkisi ve Kamu Tüzel Kişiliği İlişkisi

İpuçları

1
Anayasa'nın 124124. maddesinde yönetmelik çıkarabilecek merciler sınırlı sayıda sayılmıştır.
2
Bir kurumun yönetmelik çıkarabilmesi için ya anayasada ismen geçmesi ya da 'Kamu Tüzel Kişiliği' statüsünde olması gerekir.

Daha Fazla Pratik

İdari işlemlerin yargısal denetimi kapsamında, hangi yönetmeliklerin Danıştay'da hangilerinin İdare Mahkemelerinde dava konusu edilebileceğini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 159Soru →

19821982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanının yüksek yargı organlarının oluşumuna ilişkin sahip olduğu seçme ve atama yetkileri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi bu yetkiler kapsamında yer almaz?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını seçmek

Cevap

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını seçmek, Cumhurbaşkanının yargı ile ilgili görevleri arasında yer almaz; bu başkan Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından seçilir.
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından bizzat Anayasa Mahkemesi tarafından seçilir. Bu seçimde Cumhurbaşkanının doğrudan veya dolaylı bir atama yetkisi bulunmamaktadır. Diğer seçeneklerde yer alan Danıştay üyelerinin dörtte birini, HSK'nın dört üyesini, AYM'nin on iki üyesini ve Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını seçme yetkileri ise 19821982 Anayasası'nın 104104. maddesinde Cumhurbaşkanına tanınan yargısal görevler arasındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanının yüksek yargı atamalarını incelemek
Cumhurbaşkanı; Anayasa Mahkemesine 1212 üye, Danıştaya üyelerin 1/41/4'ü, HSK'ya ise 44 üye seçer.
Yürütme organının başı olarak yargı organlarının oluşumuna anayasal katılımını belirlemek.
2
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamını değerlendirmek
Başsavcı ve vekilini seçme yetkisi Cumhurbaşkanına aittir.
Yüksek mahkemelerin idari ve adli temsilinde yürütmenin anayasal onay sürecini işletmek.
3
Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanlık seçim usulünü kontrol etmek
Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir.
Mahkemenin bağımsızlık yapısı gereği başkanın Cumhurbaşkanı tarafından değil, yüksek yargı içinden seçilmesi kuralıdır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının Yargısal Atama Yetkileri ve İstisnaları
Tahmini Süre:50s
Soru 160Soru →

19821982 Anayasası’nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların hukuki statüleri ve sorumlulukları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda yasama dokunulmazlığından yararlanırlar.
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, 19821982 Anayasası'nın 106106. maddesinin onuncu fıkrası uyarınca, görevleriyle ilgili olmayan suçlarda milletvekillerinin sahip olduğu yasama dokunulmazlığından aynen yararlanırlar. Bu durum, bu kişilerin milletvekili olup olmamalarından bağımsız bir hukuki güvencedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların dokunulmazlık statüsünü belirle.
19821982 Anayasası'nın 106106. maddesinde bu kişilerin yasama dokunulmazlığına sahip olduğu belirtilmiştir.
Milletvekili olmayan yürütme üyelerinin de hukuki güvence altına alınması amaçlanmıştır.
2
Cezai sorumluluk türlerini birbirinden ayır.
Görevle ilgili suçlarda Meclis soruşturması usulü işletilirken, görevle ilgili olmayan suçlarda doğrudan yasama dokunulmazlığı hükümleri uygulanır.
Yürütme organı üyelerinin görevlerini baskı altında kalmadan yerine getirebilmesi için hukuki koruma sağlanması anayasal bir kuraldır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Yasama Dokunulmazlığı
Tahmini Süre:1m 15s
ÖncekiSayfa 8 / 11Sonraki
Yürütme Alıştırma Soruları — KPSS Kamu Yönetimi — Sayfa 8 | Examkin