Examkin

Çöp Kutusu Modeli

13 soru

Soru 1Soru →

Cohen, March ve Olsen tarafından geliştirilen ve "örgütlü anarşi" (organized anarchy) olarak tanımlanan yapılardaki karar alma süreçlerini açıklayan Çöp Kutusu Modeli'ne (Garbage Can Model) göre, karar verme süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar verme süreci; problemler, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları şeklindeki dört bağımsız akışın bir araya gelmesiyle oluşur.

Cevap

Çöp Kutusu Modeli'ne göre karar verme süreci; problemler, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları olmak üzere dört bağımsız akışın tesadüfi bir şekilde birleşmesiyle gerçekleşir.
Çöp Kutusu Modeli, karar alma sürecini geleneksel rasyonel modellerin aksine, birbirinden bağımsız hareket eden dört ana akışın (problemler, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları) belirli bir 'seçim fırsatı' penceresinde tesadüfen bir araya gelmesi olarak açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin temel kavramını tanımla.
Örgütlü anarşi (belirsiz amaçlar, akışkan katılım ve belirsiz teknoloji).
Karar ortamının doğasını anlamak için gereklidir.
2
Karar akışlarını belirle.
Problemler, Çözümler, Katılımcılar ve Seçim Fırsatları.
Kararı oluşturan bileşenlerin birbirinden bağımsız olduğunu görmek için gereklidir.
3
Kararın nasıl oluştuğunu analiz et.
Dört akışın bir 'seçim fırsatı' (çöp kutusu) içinde bir araya gelmesi.
Kararın rasyonel bir süreçten ziyade tesadüfi bir eşleşme olduğunu teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Örgütlü Anarşi ve Dört Bağımsız Akış
Soru 2Soru →

Kamu politikası kuramında Cohen, March ve Olsen tarafından ortaya konulan Çöp Kutusu Modeli (Garbage Can Model), 'örgütlü anarşi' (organized anarchy) olarak nitelendirilen kurumsal yapılar üzerindeki analizleriyle geleneksel karar alma yaklaşımlarından köklü bir biçimde ayrılır.

Buna göre, Çöp Kutusu Modeli'nin karar alma mantığına ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi, modelin kuramsal çerçevesindeki 'sorunlar', 'çözümler', 'katılımcılar' ve 'seçim fırsatları' arasındaki ilişkiyi en doğru şekilde betimlemektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar süreci, sorunların çözümleri tetiklemesinden ziyade; çözümlerin, sorunların, katılımcıların ve seçim fırsatlarının birbirinden bağımsız birer akış olarak örgüt içinde dolaştığı ve belirli bir zaman diliminde tesadüfen karşılaşmasıdır.

Cevap

Çöp Kutusu Modeli'ne göre karar, sorunların, çözümlerin, katılımcıların ve seçim fırsatlarının birbirinden bağımsız akışlar olarak örgüt içinde dolaşması ve belirli bir zaman diliminde tesadüfen bir araya gelmesiyle oluşur.
Doğru ifade, Çöp Kutusu Modeli'nin özünü oluşturan 'zamansal çakışma' (temporal conjunction) ve 'bağımsız akışlar' (independent streams) kavramlarını birleştirir. Modele göre kararlar, katılımcıların, sorunların ve önceden üretilmiş çözümlerin bir seçim fırsatı penceresinde tesadüfen bir araya gelmesiyle oluşur; bu da örgütlü anarşinin karar alma mantığıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Örgütlü Anarşi kavramını analiz etme
Modelin geçerli olduğu örgütlerde tercihlerin belirsiz (problematic preferences), teknolojinin/yöntemlerin net anlaşılamamış (unclear technology) ve katılımın akışkan (fluid participation) olduğu saptanır.
Modelin temel varsayımı, rasyonelliğin önündeki bu engellerin karar alma sürecini kaotik bir hale getirdiğidir.
2
Dört bağımsız akışı tanımlama
Sorunlar (problems), Çözümler (solutions), Katılımcılar (participants) ve Seçim Fırsatları (choice opportunities) akışları birbirinden ayrı ve eşzamanlı olarak düşünülür.
Rasyonel modellerin aksine, bu akışlar arasında başlangıçta mantıksal bir bağ yoktur (örneğin, bir çözüm bazen ortada bir sorun yokken bile hazır bekliyor olabilir).
3
Eşleşme mekanizmasını saptama
Karar, bu dört akışın 'çöp kutusu' niteliğindeki bir seçim ortamında (toplantı, kurul vb.) zamansal olarak çakışmasıyla (conjunction) meydana gelir.
Bu durum, kararın neden-sonuç ilişkisinden ziyade zamanlama ve tesadüfün bir ürünü olduğunu gösterir.

Anahtar Kavram

Örgütlü Anarşi ve Bağımsız Akışlar

Daha Fazla Pratik

Çöp Kutusu Modeli'nin gündem belirleme sürecindeki 'Politika Pencereleri' (Policy Windows) kavramıyla (Kingdon) olan ilişkisini incelemek, modelin uygulama alanını pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru →

Örgütlü anarşi (organized anarchy) olarak nitelendirilen yapılarda, karar verme sürecinin doğrusal olmayan, karmaşık ve tesadüfi doğasını açıklayan Çöp Kutusu Modeli'ne göre, bir kararın (çıktının) ortaya çıkması için gerekli olan temel dinamik aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sorunların, çözümlerin ve katılımcıların birbirinden bağımsız akışlar halinde uygun bir seçim fırsatında birleşmesi

Cevap

Kararların; sorunlar, çözümler ve katılımcıların birbirinden bağımsız akışlar halinde uygun bir seçim fırsatında tesadüfen birleşmesiyle ortaya çıkmasıdır.
Çöp Kutusu Modeli (Garbage Can Model), kararların rasyonel bir hiyerarşiden ziyade sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları olarak adlandırılan dört bağımsız akışın uygun bir zamanda tesadüfen karşılaşmasıyla alındığını savunur. Bu modelde karar verme süreci, bir 'çöp kutusu'na atılan bu unsurların birbirleriyle çakıştığı anlarda gerçekleşen kaotik bir süreçtir.

Adım Adım Çözüm

1
Örgütlü anarşi kavramının özelliklerini analiz etmek
Belirsiz hedefler, karmaşık süreçler ve değişken katılımın olduğu bir yapı tespit edilir.
Çöp Kutusu Modeli bu tür yapılardaki karar alma süreçlerini açıklar.
2
Karar sürecini oluşturan akışları (streams) tanımlamak
Sorunlar, Çözümler, Katılımcılar ve Seçim Fırsatları olmak üzere 4 akış belirlenir.
Model, kararı bu bağımsız akışların birleşimi olarak görür.
3
Kararın nasıl oluştuğunu rasyonel modellerle karşılaştırarak değerlendirmek
Kararın doğrusal bir mantıkla değil, akışların tesadüfi çakışmasıyla oluştuğu sonucuna varılır.
Modelin temel farkı, çözümlerin bazen sorunlardan önce gelmesi ve sorun arıyor olmasıdır.

Anahtar Kavram

Çöp Kutusu Modeli'nde Bağımsız Akışlar ve Örgütlü Anarşi

Daha Fazla Pratik

Modelin yaratıcıları olan Cohen, March ve Olsen'in 'örgütlü anarşi' için kullandıkları üç temel özelliği (belirsiz hedefler, belirsiz teknoloji, değişken katılım) tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 5s
Soru 4Soru →

Kamu kuruluşları gibi karmaşık yapılarda karar verme süreçlerini analiz eden Çöp Kutusu Modeli (Garbage Can Model), karar ortamını bir "örgütlü anarşi" alanı olarak tanımlar. Bu modelin temel varsayımları ve karar alma dinamikleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar verme süreci; sorunların, çözümlerin, katılımcıların ve seçim fırsatlarının birbirinden bağımsız akışlar olarak tesadüfen bir araya gelmesiyle gerçekleşir.

Cevap

Karar verme süreci; sorunların, çözümlerin, katılımcıların ve seçim fırsatlarının birbirinden bağımsız akışlar olarak tesadüfen bir araya gelmesiyle gerçekleşir.
Doğru ifade, modelin özü olan 'bağımsız akışlar' (sorunlar, çözümler, katılımcılar ve karar fırsatları) ve bu akışların tesadüfi bir şekilde birleşerek kararı oluşturması ilkesini tam olarak yansıtmaktadır. Cohen, March ve Olsen'e göre bu süreç rasyonel bir planlama değil, zamansal bir çakışmadır.

Adım Adım Çözüm

1
Örgütlü Anarşi kavramını analiz etme
Cohen, March ve Olsen'e göre örgütlü anarşi; belirsiz tercihler, belirsiz teknoloji ve akışkan katılım ile karakterize edilir.
Modelin temel çalışma ortamını anlamak için bu kavram ön koşuldur.
2
Dört temel akışın (stream) doğasını değerlendirme
Sorunlar, çözümler, katılımcılar ve karar fırsatları birbirine bağlı değil, bağımsız bir şekilde örgüt içinde akar.
Kararın rasyonel bir sıra izlemediğini, akışların bağımsızlığını belirlemek gerekir.
3
Karar anını tanımlama
Karar, bu dört akışın bir 'çöp kutusu' (karar fırsatı) içinde tesadüfen çakışmasıyla oluşur.
Sürecin rasyonel bir seçimden ziyade bir eşleşme süreci olduğu sonucuna varılır.

Anahtar Kavram

Örgütlü Anarşi ve Bağımsız Akışlar
Soru 5Soru →

Kamu yönetimi literatüründe Cohen, March ve Olsen tarafından kavramsallaştırılan ve "örgütlü anarşi" (organized anarchy) ortamlarında karar alma dinamiklerini açıklayan Çöp Kutusu Modeli'ne (Garbage Can Model) göre, bir "karar"ın (decision) üretilmesi temel olarak aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi sonucunda mümkün olur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sorunların, çözümlerin, katılımcıların ve seçim fırsatlarının oluşturduğu bağımsız akışların bir karar ortamında eşleşmesi.

Cevap

Kararların üretilmesi; sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları olarak tanımlanan dört bağımsız akışın bir karar ortamında (choice opportunity) tesadüfen bir araya gelmesiyle gerçekleşir.
Çöp Kutusu Modeli, karar vermeyi bir 'örgütlü anarşi' içinde gerçekleşen süreç olarak görür. Bu modelde karar; sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatlarından oluşan dört bağımsız akışın bir 'çöp kutusu' olarak nitelendirilen karar ortamında tesadüfen bir araya gelmesiyle (coupling) oluşur. Karar süreci rasyonel, doğrusal veya aşamalı değil; kaotik ve tesadüfidir.

Adım Adım Çözüm

1
Örgütlü anarşi kavramını analiz etme
Belirsiz hedefler, belirsiz teknoloji ve akışkan katılımın olduğu yapılar tanımlandı.
Çöp Kutusu Modeli'nin geçerli olduğu bağlamı anlamak için gereklidir.
2
Karar akışlarını belirleme
Sorunlar, Çözümler, Katılımcılar ve Seçim Fırsatları olmak üzere dört temel akış saptandı.
Modelin temel yapı taşlarını doğrulamak için gereklidir.
3
Karar oluşum mekanizmasını saptama
Bu akışların doğrusal olmayan, tesadüfi birleşiminin kararı doğurduğu sonucuna varıldı.
Modelin özgün karar verme mantığını rasyonel modellerden ayırmak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Örgütlü Anarşi ve Dört Bağımsız Akış

Daha Fazla Pratik

Modelin 'akışkan katılım' (fluid participation) ve 'belirsiz teknoloji' (unclear technology) özelliklerini içeren diğer önermelerini gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:50s
Soru 6Soru →

Kamu politikası literatüründe Cohen, March ve Olsen tarafından geliştirilen Çöp Kutusu Modeli'ne (Garbage Can Model) göre, karar verme süreci 'örgütlü anarşi' olarak tanımlanan bir ortamda gerçekleşir. Bu modelin temel varsayımları ve işleyiş mantığı dikkate alındığında, bir kamu kurumundaki karar alma dinamikleri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar süreci; sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları gibi birbirinden bağımsız akışların tesadüfen bir araya gelmesiyle oluşur.

Cevap

Çöp Kutusu Modeli'ne göre karar süreci; sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları gibi birbirinden bağımsız akışların tesadüfen bir araya gelmesiyle oluşur.
Çöp Kutusu Modeli, karar vermeyi bir problem çözme sürecinden ziyade, örgüt içinde bağımsızca dolaşan sorunların, çözümlerin ve katılımcıların bir seçim fırsatı (çöp kutusu) içinde bir araya gelmesi olarak görür. Kararlar rasyonel bir analizin sonucu değil, bu unsurların zamansal bir kesişimidir.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin temel varsayımlarını (örgütlü anarşi) analiz et.
Belirsiz tercihler, belirsiz teknoloji ve akışkan katılım özellikleri tespit edilir.
Karar ortamının rasyonel bir yapıdan uzak olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Dört bağımsız akışın rolünü incele.
Sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatlarının rasyonel bir sıra izlemeden, bağımsız akışlar halinde hareket ettiği görülür.
Modelin neden 'çöp kutusu' metaforuyla açıklandığını (her şeyin bir kapta tesadüfen karışması) netleştirir.
3
Karar anının nasıl oluştuğunu belirle.
Bu bağımsız akışların bir 'seçim fırsatı' anında buluşmasıyla kararın ortaya çıktığı sonucuna ulaşılır.
Kararın rasyonel bir problem çözme değil, bir eşleşme süreci olduğunu doğrular.

Anahtar Kavram

Örgütlü Anarşi ve Bağımsız Akışlar

İpuçları

1
Modelin ismindeki 'çöp kutusu' metaforunu ve içine atılan farklı unsurların durumunu düşünün.
2
Bu modelde kararların rasyonel bir sıra izlemediğini, unsurların bağımsız akışlar olduğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Çöp Kutusu Modeli'nin üniversiteler gibi 'örgütlü anarşi' yapılarına neden daha uygun olduğunu araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 7Soru →

Cohen, March ve Olsen tarafından geliştirilen Çöp Kutusu Modeli'nde (Garbage Can Model), 'örgütlü anarşi' olarak tanımlanan yapılarda kararların nasıl alındığına dair yapılan analizlerde; kararların her zaman sorunların rasyonel bir biçimde çözülmesiyle sonuçlanmadığı vurgulanmaktadır.

Bu model çerçevesinde, karar verme sürecinin çıktılarına (karar tarzlarına) ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Örgütlerdeki kararların önemli bir bölümü, sorunların gerçekten çözülmesiyle değil; sorunların başka bir karar ortamına transfer olması (kaçış) veya sorunlar henüz seçeneklerle eşleşmeden kararın hızla alınması (gözetim) yoluyla gerçekleşir.

Cevap

Örgütlerdeki kararların önemli bir bölümünün, sorunların gerçekten çözülmesiyle değil; sorunların başka bir karar ortamına transfer olması (kaçış) veya sorunlar henüz seçeneklerle eşleşmeden kararın hızla alınması (gözetim) yoluyla gerçekleştiğini ifade eden seçenektir.
Doğru yanıt, modelin özgün yapısını yansıtan 'karar tarzları' açıklamasını içerir. Çöp Kutusu Modeli'nde karar bir 'çözüm' aracı olmaktan çıkabilir; sorunlar başka bir fırsata yöneldiğinde karar alınmış sayılır (kaçış) veya sorunlar henüz masaya gelmeden eldeki hazır çözümlerle karar verilir (gözetim).

Adım Adım Çözüm

1
Modelin temel kavramı olan 'Örgütlü Anarşi'nin (Organized Anarchy) özelliklerini analiz edin.
Belirsiz tercihler, belirsiz teknoloji ve akışkan katılım özelliklerinin rasyonel karar vermeyi engellediği görülür.
Bu özellikler, kararların neden doğrusal ve mantıksal bir sırayla alınmadığını açıklar.
2
Karar verme sürecini oluşturan dört bağımsız akışı (sorunlar, çözümler, katılımcılar, karar fırsatları) değerlendirin.
Bu akışların bir 'çöp kutusu' (karar ortamı) içinde zamansal bir çakışma ile birleştiği saptanır.
Karar, bu dört akışın bir araya geldiği noktada oluşur.
3
Cohen, March ve Olsen'in tanımladığı karar tarzlarını (Resolution, Flight, Oversight) seçeneklerle karşılaştırın.
Kararların çoğunun sorunları çözmekten ziyade (resolution), sorunların ertelenmesi veya süreçten kaçması (flight) ya da soruna bakılmaksızın karar verilmesi (oversight) şeklinde olduğu sonucuna varılır.
Bu durum Çöp Kutusu Modeli'nin en özgün ve ayırt edici çıkarımıdır.

Anahtar Kavram

Örgütlü Anarşide Karar Tarzları (Çözme, Kaçış, Gözetim)
Soru 8Soru →

Kamu politikası sürecinde karar verme ortamını belirsizliklerin hâkim olduğu bir yapı olarak ele alan; karar alma eylemini ise sorunların, çözümlerin, katılımcıların ve seçim fırsatlarının birbirinden bağımsız akışlar hâlinde tesadüfen birleşmesiyle açıklayan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çöp Kutusu Modeli

Cevap

Karar alma sürecini dört bağımsız akışın (sorunlar, çözümler, katılımcılar, seçim fırsatları) tesadüfi birleşimiyle açıklayan yaklaşım Çöp Kutusu Modeli'dir.
Çöp Kutusu Modeli (Garbage Can Model), örgütlü anarşi olarak tanımlanan yapılarda kararların; sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları adı verilen dört bağımsız akışın bir 'çöp kutusu' içerisinde tesadüfen karşılaşması sonucu alındığını ileri sürer. Bu modelde karar verme, rasyonel bir süreç değil, zamanlama ve rastlantısal bir kesişme meselesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Karar verme sürecindeki temel bileşenleri analiz et.
Soruda belirtilen 'sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları' ifadelerinin Michael Cohen, James March ve Johan Olsen'in kuramsallaştırdığı dört akış olduğu saptanır.
Modelin kimliğini belirleyen en temel özellik bu dört bağımsız akışın varlığıdır.
2
Karar ortamının doğasını değerlendir.
Tesadüfi birleşme ve belirsizlik vurgusunun 'örgütlü anarşi' (organized anarchy) kavramıyla örtüştüğü görülür.
Çöp Kutusu Modeli, rasyonel hiyerarşinin olmadığı karmaşık örgütlerdeki karar alma mekanizmasını açıklar.
3
Tanımlanan özellikleri ilgili modelle eşleştir.
Bağımsız akışlar ve tesadüfiyet vurgusu doğrudan Çöp Kutusu Modeli'ne götürür.
Diğer modeller (rasyonel, artırımcı vb.) daha düzenli veya aşamalı bir yapı öngörür.

Anahtar Kavram

Çöp Kutusu Modeli'nin Dört Bağımsız Akışı
Tahmini Süre:45s
Soru 9Soru →

Cohen, March ve Olsen tarafından geliştirilen Çöp Kutusu Modeli'nde (Garbage Can Model), kamu kurumları gibi "örgütlü anarşi" niteliği taşıyan yapılarda karar verme süreci; rasyonel modellerin öngördüğü doğrusal ve mantıksal sıralamanın aksine, birbirinden bağımsız hareket eden akışların etkileşimiyle açıklanır.

Buna göre, Çöp Kutusu Modeli'ndeki karar alma dinamikleri ve akışların doğasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi modelin temel varsayımlarını en kapsamlı şekilde yansıtır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karar verme süreci, genellikle bir sorunun rasyonel olarak çözülmesinden ziyade; bir çözümün uygun bir sorun, bir sorunun uygun bir fırsat ya da katılımcıların uygun bir mecra bulmasıyla gerçekleşen tesadüfi bir eşleşmedir.

Cevap

Çöp Kutusu Modeli'ne göre karar verme, sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatlarının tesadüfi ve zaman dizinsel birleşmesiyle gerçekleşen bir eşleşme sürecidir.
Doğru yanıt olan seçenek, modelin en özgün tarafı olan 'çözümlerin sorun aradığı' veya 'katılımcıların mecra aradığı' rastlantısal eşleşme mantığını ifade eder. Çöp Kutusu Modeli'nde karar, rasyonel bir analizle değil, dört bağımsız akışın (sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatları) zaman dizinsel olarak bir araya gelmesiyle oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Örgütlü anarşi koşullarını analiz etme
Belirsiz tercihler, net olmayan teknoloji ve değişken katılım özellikleri tespit edilir.
Bu koşullar, rasyonel karar vermeyi imkansız kılarak süreci rastlantısallığa iter.
2
Dört bağımsız akışı tanımlama
Sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatlarının birbirinden bağımsız aktığı anlaşılır.
Modelin temel farkı, çözümlerin bazen sorunlardan önce var olması veya sorun arıyor olmasıdır.
3
Eşleşme mantığını (coupling logic) değerlendirme
Kararın, bu akışların bir 'seçim fırsatı' (çöp kutusu) içinde tesadüfen karşılaşmasıyla oluştuğu sonucuna varılır.
Karar, mantıksal bir gereklilikten ziyade zaman dizinsel bir çakışmanın ürünüdür.

Anahtar Kavram

Örgütlü Anarşi ve Akışların Bağımsızlığı

Daha Fazla Pratik

Karar sonuçları olan 'göz ardı etme' (oversight) ve 'kaçış' (flight) kavramlarını derinlemesine inceleyin.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 10Soru →

Kamu yönetimi literatüründe belirsiz tercihler, tam olarak anlaşılamayan teknoloji ve akışkan katılım ile karakterize edilen 'örgütlü anarşi' (organized anarchy) ortamlarında, karar alma sürecinin işleyişine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sorunlar, çözümler ve katılımcılar birbirinden bağımsız birer akış olup; bir kararın ortaya çıkması, bu unsurların bir 'karar fırsatı' (choice opportunity) içinde tesadüfen çakışmasına bağlıdır.

Cevap

Sorunların, çözümlerin ve katılımcıların birbirinden bağımsız akışlar olarak bir 'karar fırsatı' içinde tesadüfen çakışması süreci
Karar sürecinin sorunların, çözümlerin ve aktörlerin birbirinden bağımsız akışlar halinde olduğu ve bir 'karar fırsatı' içerisinde tesadüfen birleştiğini savunan ifade doğrudur. Bu model, Cohen, March ve Olsen tarafından örgütlü anarşilerdeki (üniversiteler, kamu kurumları vb.) belirsiz karar mekanizmalarını açıklamak için geliştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Karar verme ortamının (örgütlü anarşi) özelliklerini analiz etme
Belirsiz tercihler ve akışkan katılımın olduğu yapılar tanımlandı.
Çöp Kutusu Modeli'nin geçerli olduğu bağlamı anlamak için gereklidir.
2
Karar alma bileşenlerini (bağımsız akışlar) tanımlama
Sorunlar, çözümler, katılımcılar ve seçim fırsatlarının birbirinden bağımsız hareket ettiği saptandı.
Modelin unsurları arasındaki doğrusal olmayan ilişkiyi kavramak gerekir.
3
Kararın ortaya çıkış mekanizmasını (tesadüfi çakışma) belirleme
Kararın, bu akışların uygun bir 'karar fırsatı' içinde (çöp kutusu gibi) birleşmesiyle oluştuğu anlaşıldı.
Geleneksel 'sorun odaklı' yaklaşımdan farkını ortaya koymak için son adımdır.

Anahtar Kavram

Örgütlü Anarşi ve Bağımsız Akışlar
Soru 11Soru →

Kamu politikası literatüründe "örgütlü anarşi" kavramıyla özdeşleşen karar verme yaklaşımında; sorunlar, çözümler, katılımcılar ve karar fırsatları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru tanımlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu dört unsur birbirinden bağımsız akışlar halindedir ve kararlar, bu akışların belirli bir zaman diliminde tesadüfen bir araya gelmesiyle oluşur.

Cevap

Karar verme sürecini oluşturan dört temel akış (sorunlar, çözümler, katılımcılar ve karar fırsatları) birbirinden bağımsızdır ve kararlar bu akışların tesadüfen çakışmasıyla ortaya çıkar.
Çöp Kutusu Modeli'ne göre kamu kurumları gibi karmaşık yapılar 'örgütlü anarşi' niteliği taşır. Bu yapılarda sorunlar, çözümler, katılımcılar ve karar fırsatları birbirini bekleyen veya takip eden süreçler değil, bağımsız akan nehirler gibidir. Karar, bu akışların tesadüfen bir araya geldiği anlarda ortaya çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Örgütlü anarşi kavramının hangi modeli temsil ettiğini belirle.
Bu kavram Cohen, March ve Olsen tarafından geliştirilen Çöp Kutusu Modeli'ni (Garbage Can Model) temsil eder.
Soruda geçen 'örgütlü anarşi' ve dört akış vurgusu doğrudan bu modeli işaret etmektedir.
2
Modelin akışlar (streams) arasındaki ilişki varsayımını analiz et.
Sorunlar, çözümler, katılımcılar ve karar fırsatları birbirinden bağımsız akışlar olarak tanımlanır.
Çöp Kutusu Modeli'nde çözümler sorunlardan önce var olabilir veya katılımcılar rastgele değişebilir; bu durum bağımsızlığı gösterir.
3
Kararın nasıl oluştuğunu açıkla.
Karar, bu dört bağımsız akışın bir 'çöp kutusu' (karar fırsatı) içinde tesadüfen birleşmesiyle oluşur.
Süreç akılcı bir planlamadan ziyade, uygun zaman ve şartların tesadüfi birleşmesine (karar penceresi) dayanır.

Anahtar Kavram

Çöp Kutusu Modeli'nde Karar Verme Mekanizması
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 12Soru →

Kamu yönetimi literatüründe Cohen, March ve Olsen tarafından geliştirilen Çöp Kutusu Modeli (Garbage Can Model), karar verme sürecini rasyonel bir hiyerarşiden ziyade karmaşık ve belirsiz bir yapı olarak ele alır. Bu modele göre, örgütlü anarşi niteliği taşıyan kurumlarda bir kararın ortaya çıkmasını sağlayan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sorunların, çözümlerin, katılımcıların ve seçim fırsatlarının belirli bir zaman diliminde tesadüfen çakışması

Cevap

Karar, sorunların, çözümlerin, katılımcıların ve seçim fırsatlarının tesadüfi bir şekilde bir araya gelmesiyle oluşur.
Çöp Kutusu Modeli'ne göre, karar verme süreci doğrusal bir mantık izlemez. Karar; sorunların, potansiyel çözümlerin, karar vericilerin (katılımcıların) ve bir seçimin yapılabileceği uygun ortamın (seçim fırsatı) zamansal bir çakışma yaşamasıyla şekillenir. Bu durum modelin 'örgütlü anarşi' varsayımının bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin yapısını analiz etme
Çöp Kutusu Modeli, üniversiteler veya kamu kurumları gibi 'örgütlü anarşi' yapılarındaki belirsizliği vurgular.
Bu yapılarda amaçlar belirsiz, teknoloji karmaşık ve katılım akışkandır.
2
Karar bileşenlerini (akışları) tanımlama
Dört temel akış belirlenir: Sorunlar, Çözümler, Katılımcılar ve Seçim Fırsatları.
Model, bu unsurların birbirine bağlı rasyonel bir sıra izlemediğini savunur.
3
Kararın nasıl oluştuğunu saptama
Karar, bu dört akışın bir 'çöp kutusu' olarak nitelendirilen seçim fırsatı anında tesadüfen karşılaşmasıyla ortaya çıkar.
Rasyonel modellerin aksine çözüm bazen sorundan önce gelebilir veya sorunlar çözümsüz kalabilir.

Anahtar Kavram

Örgütlü anarşilerde dört bağımsız akışın (sorun, çözüm, katılımcı, fırsat) tesadüfi eşleşmesi.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 13Soru →

Cohen, March ve Olsen tarafından geliştirilen Çöp Kutusu Modeli (Garbage Can Model), kamu kurumları gibi 'örgütlü anarşi' (organized anarchy) niteliği taşıyan yapılarda karar verme sürecini açıklamaktadır. Bu modele göre, karar alma eyleminin gerçekleşmesi ve bir 'karar'ın ortaya çıkması aşağıdakilerden hangisine bağlıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sorunlar, çözümler, katılımcılar ve karar fırsatlarının tesadüfi bir biçimde bir araya gelmesine

Cevap

Karar verme süreci; sorunlar, çözümler, katılımcılar ve karar fırsatlarının (choice opportunities) tesadüfi bir biçimde bir araya gelmesiyle gerçekleşir.
Çöp Kutusu Modeli'ne göre karar verme süreci doğrusal veya rasyonel değildir. Karar, birbirinden bağımsız şekilde var olan dört ana unsurun (sorunlar, çözümler, katılımcılar ve karar fırsatları) uygun bir zamanda ve mekanda tesadüfen buluşmasıyla (karar kutusuna düşmesiyle) gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Modelin temel varsayımını belirleme
Çöp kutusu modeli, karar verme ortamını bir 'örgütlü anarşi' olarak tanımlar.
Karar verme sürecinin rasyonel değil, karmaşık ve belirsiz olduğunu anlamak için gereklidir.
2
Kararı oluşturan unsurları (akışları) analiz etme
Süreç; Sorunlar, Çözümler, Katılımcılar ve Karar Fırsatları olmak üzere dört bağımsız akıştan oluşur.
Modelin mekanizmasını anlamak için bu bağımsız akışların tanımlanması gerekir.
3
Karar anını saptama
Bir karar, bu dört bağımsız akışın bir 'karar kutusu' (garbage can) içinde tesadüfen çakışmasıyla ortaya çıkar.
Kararın rasyonel bir çözüm bulma çabasından ziyade bir buluşma anı olduğunu teyit eder.

Anahtar Kavram

Örgütlü Anarşi ve Bağımsız Akışlar