Siyasal İdeolojiler

Anarşist teoride toplumsal düzenin kaynağı, liberal düşüncedeki "toplumsal sözleşme" veya hukuki pozitivizmin "yasa" kavramından kökten ayrılır. P. Kropotkin ve P.J. Proudhon gibi düşünürlerin vurguladığı üzere, anarşizme göre insan yapısı yasaların (pozitif hukuk) toplumsal barışı sağlamak yerine kaos ve eşitsizlik üretmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Siyasal ideolojiler kapsamında feminizmin tarihsel gelişimi ve temel teorik yaklaşımları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Totaliter ideolojiler; sivil toplumun özerkliğini reddederek devlet, parti ve toplumun tek bir potada birleşmesini savunur. Bu doğrultuda, totaliter rejimleri geleneksel otoriter yönetimlerden ayıran ve toplumsal yaşamın en mahrem alanlarına kadar sirayet eden temel yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Ekolojizm ideolojisi içerisinde, çevre sorunlarına yönelik yaklaşımlar genellikle 'Sığ Ekoloji' ve 'Derin Ekoloji' olarak iki temel kategoride sınıflandırılmaktadır. Sığ ekoloji yaklaşımı, mevcut toplumsal ve ekonomik düzeni temelden sarsmadan iyileştirmeyi hedefleyen reformist bir karaktere sahiptir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi 'Sığ Ekoloji' (Shallow Ecology) yaklaşımının temel savunuları arasında yer almaz?

Muhafazakâr siyasal düşünce; Aydınlanma rasyonalizminin toplumu soyut ilkeler doğrultusunda yeniden tasarlama (toplum mühendisliği) girişimlerine şiddetle karşı çıkar. Michael Oakeshott’un 'siyasetin teknik bilgiden ziyade pratik bilgiye dayanması gerektiği' tezi ile Edmund Burke’ün 'peşin hükümlerin (prejudices) bireysel akıldan daha derin bir kolektif bilgeliği temsil ettiği' savunusu bu karşı çıkışın temelini oluşturur.

Bu perspektiften hareketle muhafazakârların, toplumsal kurumların ani ve köklü değişimine karşı çıkarak 'geleneği' savunmalarının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Liberal siyasal teoride 'metodolojik bireycilik' ilkesi, toplumsal ve siyasal olguların ancak bireylerin amaçları, inançları ve eylemleri üzerinden açıklanabileceğini savunur. Bu yaklaşıma göre toplum, bireylerin toplamından farklı ve onlara ontolojik olarak üstün bir varlığa sahip değildir; aksine siyasal düzen, 'atomistik' olarak kabul edilen bireylerin rızasıyla inşa edilen yapay bir yapıdır.

Buna göre, metodolojik bireycilik varsayımından hareket eden liberal düşünce geleneğinde, siyasal meşruiyet ve devletin rolü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Liberal siyaset teorisinde, devletin "tarafsızlığı" ve "müdahale sınırları" konusundaki yaklaşımlar, ideolojinin kendi içindeki evrimini belirleyen temel unsurlardır. Klasik liberal gelenek devletin bireysel özerkliğe saygı göstererek "fırsat eşitliğini" sadece hukuk önünde eşitlik (biçimsel eşitlik) olarak tanımlarken; sosyal liberalizm, bu yaklaşımın toplumsal eşitsizlikler karşısında yetersiz kaldığını ileri sürer.

Buna göre, sosyal (modern) liberalizmin "pozitif özgürlük" ($positive$ $liberty$) anlayışı çerçevesinde devletin üstlenmesi gereken rol aşağıdakilerden hangisidir?

Milliyetçilik kuramları içinde 'modernist' yaklaşımın temsilcileri olan Ernest Gellner ve Benedict Anderson, ulusun modern bir inşa olduğu konusunda hemfikirdirler. Ancak Anderson, Gellner’in milliyetçiliği sanayileşmenin işlevsel bir yan ürünü olarak gören 'sosyolojik zorunluluk' vurgusuna karşı çıkar. Buna göre, Benedict Anderson’ın 'hayal edilmiş cemaat' (imagined community) kavramsallaştırmasını, Gellner ve Hobsbawm’ın 'icat edilmiş' (invented) veya 'uydurulmuş' (fabricated) ulus yaklaşımlarından ayıran temel ontolojik fark aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Marx ve Friedrich Engels, kendilerinden önceki sosyalist düşünürlerin yaklaşımlarını "ütopik" olarak nitelendirmiş, kendi kuramlarını ise "bilimsel sosyalizm" olarak tanımlamışlardır. Marksist literatürde Bilimsel Sosyalizmi, Ütopik Sosyalizmden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

Milliyetçilik literatüründe "sivil-siyasi" ve "etnik-kültürel" milliyetçilik ayrımı, ulusal kimliğin meşruiyet kaynağı ve aidiyet kriterleri üzerine odaklanır. Ernest Renan'ın ulusu bireylerin birlikte yaşama arzusuna ve ortak bir hafızaya dayalı "günlük bir plebisit" olarak tanımlayan iradeci yaklaşımı ile Johann Gottfried von Herder'in ulusu "halk ruhu" (Volksgeist) kavramı üzerinden, dil ve kültür temelinde açıklayan organik yaklaşımı bu iki farklı kutbu temsil eder.

Buna göre, Herder'in temsil ettiği organik milliyetçilik anlayışını, Renan'ın sivil milliyetçilik anlayışından ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Muhafazakârlıkta, köklü ve devrimci değişimlere karşı çıkılmasına rağmen, kurumların ve düzenin devamlılığını sağlamak amacıyla kontrollü bir yenilenmeye kapı aralanır. Edmund Burke tarafından 'muhafaza etmek için değişmek' (change to conserve) şeklinde ifade edilen bu yaklaşımın temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Sosyal demokrasi ideolojisi, toplumsal ve ekonomik dönüşümü gerçekleştirme yöntemi bakımından klasik Marksist yaklaşımdan temel bir noktada ayrılmaktadır. Marksizmin aksine kapitalist düzeni devrim yoluyla yıkmak yerine, onu demokratik mekanizmalar içerisinde iyileştirmeyi hedefler. Buna göre sosyal demokrasinin benimsediği temel değişim yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Yeni Sağ (New Right) ideolojisi, iktisadi alanda 'atomistik bireyi' esas alan neoliberalizm ile toplumsal alanda 'organik bütünlüğü' savunan neomuhafazakârlığı bünyesinde barındırır. Bu iki farklı damar arasındaki teorik gerilim, Yeni Sağ'ın devlet anlayışında aşağıdakilerden hangisiyle çözüme kavuşturulmuştur?

Liberalizmin tarihsel gelişimi sürecinde, $19.$ yüzyılın sonlarından itibaren ortaya çıkan sosyal (modern) liberalizm, klasik liberalizmin bazı temel varsayımlarını yeniden yorumlamıştır. Bu dönüşümle birlikte devletin sosyo-ekonomik hayattaki rolü ve özgürlük kavramının içeriği önemli ölçüde değişmiştir. Buna göre, sosyal liberalizmin özgürlük anlayışına ilişkin aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Michael Oakeshott, 'Siyasette Rasyonalizm' adlı eserinde, muhafazakâr bir 'mizaç' (disposition) olarak siyaseti, belirli bir varış noktası veya sığınılacak limanı olmayan bir denizde gemi yüzdürmeye benzetir. Oakeshott'a göre rasyonalist siyasetin en temel yanılgısı, siyasi faaliyeti sadece kurallar, ilkeler ve teknik formüller aracılığıyla öğrenilebilen bir iş olarak görmesidir.

Oakeshott'un bu eleştirisinden hareketle, muhafazakâr düşüncenin rasyonalizme karşı 'pratik bilgi' (practical knowledge) vurgusu yapmasının temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Eduard Bernstein gibi revizyonist düşünürlerin katkısıyla şekillenen sosyal demokrasi, klasik Marksist 'devrim' teorisini reddederek siyasal iktidarın barışçıl ve demokratik yollarla elde edilmesini savunur. Bu ideolojiye göre sosyalizm, ani bir kopuş değil, parlamenter sistem içerisinde gerçekleştirilen sürekli bir reform sürecidir.

Buna göre, sosyal demokrasinin toplumsal ve ekonomik dönüşüm stratejisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Faşizm ve Nasyonal Sosyalizm (Nazizm), 20. yüzyılın totaliter ideolojileri olarak pek çok benzer özellik gösterseler de devlet ve ulus/ırk kavramlarına yükledikleri anlamlar açısından temel farklılıklar barındırırlar.

Buna göre, İtalyan Faşizmi ile Alman Nasyonal Sosyalizmi (Nazizm) arasındaki devlet anlayışı farkına ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Sosyal demokrasi; toplumsal refahı artırmak, sosyal adaleti sağlamak ve eşitsizlikleri azaltmak için piyasa ekonomisinin devlet müdahalesiyle dengelenmesini savunan bir ideolojidir. Bu anlayışa göre toplumsal değişim, mevcut düzenin şiddet yoluyla yıkılmasıyla değil, anayasal ve yasal çerçevede gerçekleşen iyileştirmelerle sağlanmalıdır.

Bu bilgilere göre, sosyal demokrasinin toplumsal dönüşüm için benimsediği temel yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Proudhon, Bakunin ve Kropotkin gibi düşünürler tarafından temsil edilen; devletin ve hiyerarşik otoritenin birey özgürlüğünü kısıtlayan zorlayıcı kurumlar olduğunu savunarak bunların ortadan kaldırılmasını ve toplumun gönüllü iş birliği esasına göre örgütlenmesini hedefleyen siyasal ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

İtalyan Faşizmi’nde Giovanni Gentile tarafından kuramsallaştırılan ve 'Her şey devlet içinde, hiçbir şey devlet dışında değil, hiçbir şey devlete karşı değil' sloganıyla özetlenen 'totaliter devlet' (stato totale) anlayışına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?