Maliye politikasında konjonktürel dalgalanmaları yumuşatmak için kullanılan araçların devreye girme biçimleri ve bütçe üzerindeki etki kanalları farklılık gösterir. Otomatik istikrar sağlayıcılar herhangi bir yeni idari veya yasal karara ihtiyaç duymadan bütçe gelirlerini veya transfer harcamalarını etkilerken; ekonomik büyüme veya enflasyonist süreçlerde artan oranlı vergi tarifesinin neden olduğu mali sürüklenme de benzer şekilde kendiliğinden daraltıcı bir etki yaratır.
Buna göre, aşağıda verilen maliye politikası uygulamalarından hangisi işleyiş mekanizması itibarıyla bir 'otomatik istikrar sağlayıcı' niteliğinde olmayıp, 'formül esnekliği' kapsamında değerlendirilir?
- ATarımsal üretimin bol olduğu yıllarda piyasa fiyatlarının düşmesi üzerine, devletin önceden belirlediği destekleme alım fiyatı üzerinden aradaki farkı üreticiye ödemesi
- BNominal gelirlerin arttığı bir dönemde, artan oranlı gelir vergisi tarifesi yüzünden bireylerin üst vergi dilimine geçmesiyle vergi tahsilatının oransal olarak yükselmesi
- İşsizlik oranının önceden belirlenmiş bir referans seviyeyi aşması halinde, yasama organının yetkilendirmesiyle yürütme organı kararına bağlı olarak kamu yatırımlarının artırılmasıCevap
- DEkonomik daralma dönemlerinde işten çıkarmaların artmasıyla beraber, şartları sağlayan kişilere yapılan işsizlik ödeneği miktarının toplamda kendiliğinden genişlemesi
- EEkonomik canlanma evresinde şirketlerin kârlılıklarının artmasına paralel olarak, vergi oranlarında hiçbir değişiklik yapılmamasına rağmen kurumlar vergisi hasılatının artması
Cevap
İşsizlik oranının önceden belirlenmiş bir referans seviyeyi aşması halinde, yasama organının yetkilendirmesiyle yürütme organı kararına bağlı olarak kamu yatırımlarının artırılması
Formül esnekliğinde, belirli bir ekonomik gösterge (örneğin işsizlik veya enflasyon oranı) kritik bir eşiğe ulaştığında, önceden yasama organından alınan yetki çerçevesinde yürütme organı tarafından yeni bir idari karar alınarak maliye politikası araçları değiştirilir. Doğru seçenekte belirtilen durum tam olarak bu işleyişi tanımlamaktadır; zira kamu yatırımlarının artırılması sistemi kendiliğinden dengeleyen bir süreç değil, bir karar merciinin harekete geçmesiyle gerçekleşen bir uygulamadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Formül Esnekliği ve Otomatik İstikrar Sağlayıcı Ayrımı