Examkin

Soru

Zorluk: ZorKamu Giderlerinin Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkileri

Bir ülkede maliye politikası yapıcıları, mevcut bütçe kısıtı altında kaynak tahsisinde yapısal bir değişikliğe gitme kararı almıştır. Bu kapsamda; dar gelirli hanehalklarına yönelik olarak uygulanan hedeflenmiş (şartlı) nakdi sosyal transfer programlarının bütçe içindeki payı önemli ölçüde azaltılmıştır. Buradan elde edilen mali tasarruf ile devlet üniversitelerindeki tüm harçlar kaldırılarak yükseköğretim hizmetleri herkes için tamamen ücretsiz hale getirilmiştir.

Maliye teorisinde yer alan harcama yansıması (expenditure incidence) analizleri dikkate alındığında, bu politika değişikliğinin gelir dağılımı ve sosyal adalet üzerindeki beklenen net etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Yükseköğretim kademesine katılım eğiliminin üst gelir gruplarında daha yüksek olması nedeniyle, kaynak tahsisindeki bu değişim dikey adaleti bozarak gelir dağılımında regresif (tersine artan) bir sonuç doğurur.Cevap
  2. B
    Her iki harcama türü de anayasal sosyal devlet ilkesinin bir gereği olarak uygulandığından, gelir grupları arasındaki oransal farklılıklar değişmeden kalır ve sistemde yalnızca yatay adalet tesis edilmiş olur.
  3. C
    Eğitim hizmetleri 'reel (gerçek) kamu gideri' statüsünde olduğundan, 'gerçek olmayan' nakdi transferlere kıyasla alt gelir gruplarının refah seviyesini doğrudan ve koşulsuz olarak daha hızlı yükseltir.
  4. D
    Kamusal eğitim hizmetlerinin genişlemesi toplam beşeri sermaye stokunu artıracağından, hedeflenmiş transferlerin kesilmesinden kaynaklanan gelir kaybı otomatik olarak telafi edilir ve Gini katsayısı kesin olarak düşer.
  5. E
    Nakdi sosyal yardımlar sadece cari tüketimi finanse eden harcamalar iken, üniversite eğitiminin ücretsiz olması fiziki yatırım harcaması niteliği taşıdığından gelir dağılımı alt gelir grupları lehine kalıcı olarak düzelir.

Cevap

Doğru cevap, yükseköğretime katılım oranının üst gelir gruplarında daha yoğun olması sebebiyle bu politikanın dikey adaleti bozup regresif bir etki yaratacağını belirten seçenektir.
Hedeflenmiş nakdi transferler (şartlı eğitim veya sağlık yardımları vb.) doğrudan alt gelir gruplarının harcanabilir gelirini artırdığı için gelir dağılımını düzeltici (progresif) etkiye sahiptir. Buna karşılık, yükseköğretim gibi katılımın ağırlıklı olarak orta ve üst gelir grupları tarafından gerçekleştirildiği hizmetlerin tamamen ücretsiz hale getirilmesi, sınırlı kamu kaynaklarının zımni olarak bu gruplara tahsis edilmesi anlamını taşır. Alt gelir gruplarının temel ihtiyaçlarından kesilen kaynakların, üst gelir gruplarının daha fazla faydalandığı bir hizmete aktarılması dikey adaleti zedeler ve gelir dağılımı eşitsizliğini artırır. Maliye literatüründe bu tür durumlar kamu harcamalarının her zaman yoksullar lehine çalışmayabileceğini ve harcama yansımasının (incidence) dikkatle analiz edilmesi gerektiğini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Politika değişikliğinin birinci bacağının (nakdi transferlerin azaltılması) gelir dağılımı etkisini analiz etmek.
Dar gelirli hanehalklarına yönelik nakdi transferler, dikey adaleti sağlayan en güçlü maliye politikası araçlarından biridir. Bunların azaltılması gelir dağılımını doğrudan olumsuz etkiler ve eşitsizliği artırır.
Nakdi transferler spesifik olarak alt gelir gruplarını hedefler, harcanabilir geliri artırarak Gini katsayısını düşürücü etki yapar.
2
Politika değişikliğinin ikinci bacağının (yükseköğretimin ücretsiz olması) fayda yansımasını (incidence) belirlemek.
Yükseköğretime erişim, akademik altyapı ve fırsat maliyetleri gibi sosyoekonomik nedenlerle orta ve üst gelir gruplarında çok daha yüksektir. Dolayısıyla bu hizmetin tabana yayılmış vergilerle veya kesintilerle finanse edilmesi regresif bir yansıma doğurur.
Kamu hizmetinin kimler tarafından daha yoğun tüketildiği, o harcamanın fiili gelir dağılımı etkisini belirler.
3
İki etkinin net sonucunu sentezleyerek dikey adalet üzerindeki nihai durumu tespit etmek.
Alt gelir grubundan alınan kaynakların (kesilen yardımlar), ağırlıklı olarak üst gelir grubunun faydalandığı bir alana (yükseköğretim) aktarılması dikey adaleti zedeler.
Kaynak tahsisindeki bu değişim zenginden yoksula değil, fiilen yoksuldan göreli olarak daha zengin gruplara doğru bir net değer transferi yaratır.

Anahtar Kavram

Harcama Yansıması (Expenditure Incidence) ve Dikey Adalet
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Giderlerinin Gelir Dağılımı Üzerindeki Etkileri

Bu konudan daha fazla soru