Bir ülkede siyasi otorite, ekonomik durgunluğu aşmak amacıyla iradi olarak kamu harcamalarını artırmış ve ortaya çıkan bütçe açığını piyasalara tahvil satarak finanse etmiştir. Ancak uygulanan bu genişlemeci maliye politikasının kısa süre içinde faiz oranlarında artışa yol açtığı ve başlangıçtaki canlandırıcı etkinin, özel sektör yatırımlarındaki sert düşüşle sıfırlandığı gözlemlenmiştir.
Bu senaryoda karşılaşılan maliye politikası başarısızlığını açıklayan temel mekanizma ile makroekonomik istikrarın sağlanması yönündeki asıl politika kuralı, Monetarist (Parasalcı) ekole göre aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak özetlenmiştir?
- Artan kamu borçlanması faiz oranlarını yukarı çekerek özel kesim yatırımlarını dışlar (crowding-out); istikrar için iradi mali müdahaleler yerine para arzının ekonomik büyümeye paralel sabit bir oranda artırılması (-kuralı) uygulanmalıdır.Cevap
- BEkonomi eksik istihdamda olduğunda kamu harcamalarındaki artış çarpan etkisiyle geliri her zaman artırır; etkisizliğin nedeni uygulanan politikanın yeterince genişlemeci olmamasıdır.
- CBireyler rasyonel beklentilere sahip olduklarından bugünkü borçlanmanın gelecekteki vergi artışlarını ifade ettiğini öngörür ve tasarruflarını artırarak genişlemeci etkiyi tamamen sıfırlarlar.
- Dİradi maliye politikaları politik baskılar ve karar gecikmeleri nedeniyle başarısız olmuştur; istikrarın sağlanması için yalnızca vergi sistemi gibi otomatik istikrar sağlayıcılara güvenilmelidir.
- EGenişlemeci maliye politikası fiyatlar genel düzeyini yükselterek talebi daraltmıştır; enflasyonist etkileri kırmak ve talebi yeniden canlandırmak amacıyla kamu harcamaları daha da artırılmalıdır.
Cevap
Doğru seçenek, genişlemeci maliye politikasının artan faizler aracılığıyla özel kesim yatırımlarını dışladığını (crowding-out) ve çözümün para arzının sabit bir oranda artırılmasına dayanan -kuralı olduğunu ifade eden seçenektir.
Monetarist (Parasalcı) yaklaşıma göre, kamu harcamalarının iç borçlanma yoluyla finanse edilmesi faiz oranlarında artışa yol açar. Artan faiz oranları ise özel sektörün tüketim ve yatırım harcamalarını azaltarak 'dışlama etkisine' (crowding-out) sebep olur. Monetaristler, iradi (ihtiyari) maliye ve para politikalarının içsel gecikmeler nedeniyle istikrarsızlık yarattığına inandıkları için, makroekonomik istikrarın sağlanmasında para arzının önceden belirlenmiş ve sabit bir oranda artırılması gerektiğini (-kuralı) savunurlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Dışlama Etkisi (Crowding-Out) ve -Kuralı