Bir ülke ekonomisinde enflasyonist eğilimlerin belirdiği bir canlanma döneminde, artan nominal gelirler nedeniyle mükelleflerin daha yüksek oranlı vergi dilimlerine geçmesi sonucu bütçe fazlası otonom olarak büyümüş ve bu durum ekonomik büyümeyi hedeflenenin ötesinde yavaşlatmıştır. Diğer taraftan karar alıcılar, daha önce yasalaşan bir düzenleme gereğince, enflasyon oranı önceden belirlenmiş bir eşik değeri aştığında dar gelirlilere yapılacak sosyal transferlerin herhangi bir yeni meclis kararına gerek kalmadan artırılmasını uygulamaya koymuştur.
Bu senaryodaki maliye politikası mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
- Mükelleflerin üst vergi dilimlerine geçerek büyümeyi yavaşlatması "mali sürüklenme" etkisini, sosyal transferlerin belirli bir eşik değere bağlı olarak artırılması ise "formül esnekliğini" ifade etmektedir.Cevap
- BSosyal transferlerin enflasyon eşiğine bağlı olarak artırılması, bütçe harcamaları üzerinden etki gösteren saf bir otomatik istikrar sağlayıcıdır.
- CBütçe fazlasının otonom olarak büyümesi, hükümetin enflasyonla mücadele amacıyla yürürlüğe koyduğu iradi (ihtiyari) bir maliye politikası aracıdır.
- DArtan nominal gelirler karşısında vergi yükünün kendiliğinden yükselmesi, klasik maliye yaklaşımının denk bütçe hedefine ulaşmak için kullandığı temel mekanizmadır.
- ESenaryoda gözlemlenen mali sürüklenme olgusu, devletin transfer harcamalarını kısarak toplam talebi bilinçli bir şekilde daraltmasından kaynaklanmaktadır.
Cevap
Doğru seçenek, mükelleflerin üst vergi dilimlerine geçerek büyümeyi yavaşlatmasının "mali sürüklenme" etkisini, transferlerin bir eşik değere bağlı artmasının ise "formül esnekliğini" ifade ettiğini belirten seçenektir.
Verilen senaryoda iki farklı mali araç işlemektedir. Birincisi; artan oranlı vergi tarifesinin enflasyon nedeniyle nominal gelirleri artan mükelleflerden otonom olarak daha fazla vergi alması ve bunun büyümeyi yavaşlatmasıdır. Bu durum maliye literatüründe 'mali sürüklenme' olarak adlandırılır. İkincisi ise; sosyal transferlerin yeni bir yasaya gerek kalmadan fakat ancak enflasyonun belirli bir eşik değeri geçmesi şartıyla (bir formüle bağlı olarak) artırılmasıdır. Bu da 'formül esnekliği' mekanizmasının tam karşılığıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Otomatik İstikrar Sağlayıcılar, Mali Sürüklenme ve Formül Esnekliği Arasındaki Ayrımlar