Makroekonomik dengesizliklerin yaşandığı bir ekonomide politika yapıcılar, fiyat istikrarını sağlamak amacıyla kamu harcamalarının kompozisyonunu yeniden düzenleme kararı almıştır. Bu kapsamda, doğrudan hanehalkı harcanabilir gelirini artıran transfer ödemelerinin bütçe içindeki payı daraltılırken, fiziki altyapı ve teknolojik yenilenme projelerine yönelik reel (yatırım) harcamaların payı artırılmıştır.
Kamu harcamalarının toplam talep ve toplam arz üzerindeki zaman gecikmeli (kısa ve uzun dönem) etkileri dikkate alındığında, uygulanan bu politikanın fiyatlar genel düzeyi üzerinde yaratacağı en olası sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- Kısa dönemde hanehalkına yönelik transferlerin azalması toplam talep artış hızını keserek enflasyonist baskıyı hafifletir; uzun dönemde ise yatırım harcamalarının tamamlanmasıyla genişleyen üretim kapasitesi arz yönlü fiyat istikrarını kalıcı hale getirir.Cevap
- BDevletin piyasaya doğrudan müdahale ederek yatırım yapması, kapasite kullanım oranından bağımsız olarak her zaman enflasyonist bir etki yaratacağından uzun dönemde fiyatlar genel düzeyi kontrol edilemez biçimde artar.
- CAltyapı ve teknolojiye yapılan ödemeler personel maaşları gibi cari harcama niteliğinde olduğundan, yatırımın üretim kapasitesini artırma etkisi gerçekleşmez ve fiyat istikrarı hedefine ulaşılamaz.
- DSosyal yardım ödemeleri mahalli idareler ve KİT'ler gibi geniş anlamda kamu kurumu niteliğindeki yapıların tekelinde olduğundan, merkezi hükümetin bu ödemeleri kısması dar anlamdaki fiyat istikrarı politikalarını etkilemez.
- ETransfer ödemeleri karşılığında devlet doğrudan bir mal veya hizmet satın aldığı için, bu harcamaların kısılması kısa dönemde kamu hizmetlerinin aksamasına ve maliyet enflasyonuna yol açar.
Cevap
Kısa dönemde hanehalkına yönelik transferlerin azalması toplam talep artış hızını keserek enflasyonist baskıyı hafifletir; uzun dönemde ise yatırım harcamalarının tamamlanmasıyla genişleyen üretim kapasitesi arz yönlü fiyat istikrarını kalıcı hale getirir.
Doğru seçenek, kamu harcamalarının farklı türlerinin ekonomi üzerindeki zaman boyutlu etkilerini doğru bir şekilde yansıtmaktadır. Transfer ödemeleri doğrudan kişilerin harcanabilir gelirini artırdığı için anında tüketim talebine dönüşür; bu kalemin kısılması kısa dönemde toplam talep (enflasyonist) baskısını azaltır. Öte yandan, altyapı ve teknoloji gibi reel yatırım harcamaları asıl etkilerini uzun dönemde üretim kapasitesini (toplam arzı) genişleterek gösterir. Artan kapasite, ekonominin enflasyon yaratmadan büyüyebilmesine olanak tanır ve kalıcı fiyat istikrarına katkı sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu Giderlerinin Fiyat İstikrarı Üzerindeki Etkileri