Soru

Zorluk: OrtaOtomatik İstikrar Sağlayıcı Araçlar

Makroekonomik şokların milli gelir ve istihdam üzerindeki sarsıcı etkilerini, herhangi bir iradi (ihtiyari) karar alma sürecine gerek kalmadan hafifletmek isteyen bir maliye otoritesi, ekonominin mevcut "otomatik istikrar" gücünü artırmayı hedeflemektedir.

Buna göre, söz konusu otoritenin aşağıdaki yapısal düzenlemelerden hangisini hayata geçirmesi bu amaca doğrudan hizmet eder?

  1. Dolaysız vergilerin toplam vergi hasılatı içindeki payını artırarak, gelir vergisinde yüksek esnekliğe sahip dilimli artan oranlı bir tarife yapısına geçilmesiCevap
  2. B
    Ekonomik daralma sinyalleri alındığında, yasama organı kararıyla temel tüketim mallarındaki katma değer vergisi oranlarının geçici olarak düşürülmesi
  3. C
    İşsizlik oranı önceden belirlenmiş bir eşik değeri aştığında, kamu harcamalarının kanunda belirtilen katsayılar çerçevesinde kendiliğinden artırılması
  4. D
    Bütçe dengesinin bozulmasını önlemek amacıyla, durgunluk dönemlerinde azalan vergi gelirlerini telafi etmek için kamu yatırımlarının eş anlı olarak kısılması
  5. E
    Enflasyonist dönemlerde bireylerin salt nominal gelir artışlarıyla üst vergi dilimlerine geçmesini önlemek için, vergi dilimlerinin enflasyon oranına endekslenmesi

Cevap

Dolaysız vergilerin toplam vergi hasılatı içindeki payını artırarak, gelir vergisinde yüksek esnekliğe sahip dilimli artan oranlı bir tarife yapısına geçilmesi
Otomatik istikrar sağlayıcılar, ekonomideki dalgalanmalara karşı herhangi bir yasal veya idari müdahaleye (gecikmeye) gerek kalmadan kendiliğinden devreye giren mekanizmalardır. Bir ekonomide otomatik istikrar gücünün yüksek olması, vergi sisteminin gelir esnekliğine bağlıdır. Dolaysız vergilerin (özellikle gelir vergisinin) artan oranlı bir tarifeye sahip olması, genişleme dönemlerinde vergi hasılatının milli gelirden daha hızlı artmasını (böylece enflasyonist talebin çekilmesini), daralma dönemlerinde ise hasılatın milli gelirden daha hızlı düşmesini (böylece satınalma gücünün ekonomide kalmasını) sağlar. Bu esneklik, ekonomik dalgalanmaları törpüleyen en temel yapısal özelliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki temel amacı ve kısıtı belirle.
Amaç ekonominin 'otomatik istikrar' gücünü artırmaktır. Kısıt ise 'iradi bir karar alma sürecine gerek kalmadan' bu işlevin yerine getirilmesidir.
Sorunun bizden hangi mali araç türünü (otomatik vs iradi) istediğini netleştirmek için.
2
Seçeneklerdeki iradi politikaları ve diğer esneklik türlerini ele.
Yasama kararı gerektiren geçici vergi indirimi (iradi) ve eşik değere bağlı katsayılı harcama artışı (formül esnekliği) seçenekleri elenir.
Bu araçlar saf otomatik istikrar sağlayıcı tanımına uymazlar.
3
Otomatik istikrar gücünü azaltan ve artıran faktörleri karşılaştır.
Vergi dilimlerinin endekslenmesi mali sürüklenmeyi (gizli otomatik istikrarı) yok ederek gücü azaltır. Dolaysız vergilerde artan oranlılık ise gelire duyarlılığı maksimize ederek gücü artırır.
Doğru cevabın sadece bir otomatik istikrar sağlayıcı olması yetmez, sistemin gücünü 'artıran' yönde bir yapısal reform olması gerekir.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcı Araçların Etkinlik Koşulları

İpuçları

1
Aradığınız cevapta karar alma gecikmesi yaratan 'meclis onayı' veya bir göstergenin eşiği geçmesini bekleyen mekanizmalar olmamalıdır.
2
Enflasyonist dönemlerde vergi yükünün kendiliğinden artması (mali sürüklenme) iyi bir otomatik istikrar mekanizmasıdır. Bunu engelleyen 'endeksleme' uygulamaları istikrar gücünü düşürür.

Daha Fazla Pratik

Formül esnekliği ve mali sürüklenme kavramlarının otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmalarla olan teorik farklılıklarını tekrar gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 0s
Bu soruyu puanla