Bir ekonomide siyasi otorite, kamu harcamalarının GSYH içindeki toplam payını sabit tutarken harcama kompozisyonunda stratejik bir değişikliğe gitmiştir. Bütçe planlamasında, hanehalkına yönelik karşılıksız sosyal transferlerin payı azaltılmış; buradan açığa çıkan fonların tamamı, özel sektöre yönelik "teknoloji yenileme sübvansiyonlarına" (ekonomik transfer) ve "organize sanayi bölgelerinin lojistik altyapı yatırımlarına" (reel harcama) tahsis edilmiştir.
Makroekonomik dengenin başlangıçta "eksik istihdam (atıl kapasite)" koşullarında bulunduğu ve özel sektör yatırım talebinin faiz haddine duyarlılığının oldukça düşük (inelastik) olduğu bir senaryoda; söz konusu maliye politikası hamlesinin üretim kapasitesi ve reel çıktı üzerindeki etkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi iktisadi ve mali yaklaşımlar açısından en tutarlıdır?
- Sosyal transferlerin kesilmesi belirli grupların tüketim talebini sınırlasa da; altyapı harcamalarının doğrudan gelir yaratıcı etkisi kısa dönemde atıl kapasitenin kullanımını teşvik eder, uzun dönemde ise kurulan altyapı ve sağlanan sübvansiyonlar özel sermayenin marjinal verimliliğini artırarak toplam arzı genişletir.Cevap
- BAltyapı yatırımlarına ayrılan fonların artması kamu kesiminin borçlanma ihtiyacını yükselteceğinden, atıl kapasite koşullarına bakılmaksızın ve yatırım talebinin faize duyarlılığı düşük (inelastik) olmasına rağmen, derhal tam dışlama (crowding-out) mekanizması çalışarak özel sektör üretimini daraltır.
- CÖzel sektöre yönelik teknoloji yenileme sübvansiyonları niteliği itibarıyla "gerçek (reel) harcamalar" sınıfında yer aldığından, kamu kesimi üretim faktörlerini doğrudan kendi bünyesine çekecek ve özel sektörün üretim kapasitesini fiziki olarak sınırlayacaktır.
- DDevletin mal ve hizmet alımlarını ifade eden altyapı yatırımlarının milli gelir üzerindeki çarpan etkisi, sosyal transferlerin çarpan etkisinden matematiksel olarak daha düşük olduğundan; harcama kompozisyonundaki bu değişim kısa ve uzun dönemde üretim hacminde mutlak bir daralmaya yol açar.
- EEksik istihdam koşulları geçerli olsa dahi, bütçe içindeki harcama kompozisyonunun sosyal transferlerden reel yatırımlara kaydırılması toplam efektif talebi değiştirmeyeceğinden, üretim miktarında bir artış sağlanamayacak ve bu durum doğrudan doğruya genel fiyatlar düzeyinde enflasyonist bir şok yaratacaktır.