Soru

Zorluk: ZorKamu Giderlerinde 3E (Etkinlik, Etkililik, Tutumluluk)

Kırsal kalkınmayı desteklemek amacıyla 'Köy Okuma Odaları' projesini yürüten bir kamu idaresinin performans denetim raporunda şu bulgulara yer verilmiştir:

• İnşaat süreçlerinde kullanılacak temel malzemeler, piyasa araştırması yapılarak hedeflenen kalite standartlarından taviz verilmeden en az maliyetle tedarik edilmiştir.
• Üretim sürecindeki verimli planlama sayesinde, tahsis edilen bütçe aşılmadan başlangıçta hedeflenen sayıdan yüzde on beş oranında daha fazla okuma odası tamamlanarak hizmete sunulmuştur.
• Ancak projenin tamamlanmasından iki yıl sonra yapılan izleme çalışmalarında, hedef kitledeki okuma alışkanlıklarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olmadığı ve binaların büyük bir kısmının atıl durumda kaldığı tespit edilmiştir.

Kamu malî yönetimi mevzuatında benimsenen performans denetimi yaklaşımı bağlamında, bu projenin '3E' ilkeleri açısından değerlendirilmesiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Projede girdilerin temininde tutumluluk sağlanmış, kaynakların çıktıya dönüşümünde etkinlik elde edilmiş, ancak projenin nihai amaçlarına ulaşılamadığı için etkililik sağlanamamıştır.Cevap
  2. B
    Malzemelerin en uygun fiyata alınmasıyla etkinlik, öngörülen sayıdan fazla bina yapılmasıyla etkililik başarılmış; toplumsal fayda oluşmaması ise tutumluluk ilkesinin ihlal edildiğini göstermiştir.
  3. C
    Girdi maliyetlerinin düşük tutulması tutumluluğu, binaların atıl kalması ise etkinliğin eksikliğini ifade ederken; projenin etkililiği bütçe kısıtlarına uyulmasıyla ölçülmektedir.
  4. D
    Öngörülenden daha fazla kütüphane inşa edilmesi etkililik ilkesinin gerçekleştiğini, kullanım oranlarının düşük kalması ise kaynak temininde tutumluluk ilkesinden taviz verildiğini kanıtlamaktadır.
  5. E
    Kütüphanelerin istenen kalite spesifikasyonlarına uygun yapılması etkililik, sürecin zamanında bitirilmesi tutumluluk olarak değerlendirilirken, okuma oranlarının artmaması etkinliğin zayıf olduğunu gösterir.

Cevap

Projede girdilerin temininde tutumluluk sağlandığını, kaynakların çıktıya dönüşümünde etkinlik elde edildiğini, ancak nihai amaçlara ulaşılamadığı için etkililiğin sağlanamadığını belirten ifade doğrudur.
Projede inşaat malzemelerinin en az maliyetle ve uygun kalitede temin edilmesi, kaynakların ucuza elde edilmesini ifade eden 'tutumluluk' ilkesinin başarıldığını gösterir. Tahsis edilen bütçe (girdi) ile planlanandan daha fazla okuma odası (çıktı) üretilmesi, kaynak-çıktı maksimizasyonunu yani 'etkinlik' ilkesinin sağlandığını ifade eder. Buna karşın üretilen binaların (çıktıların) okuma alışkanlığını artırma şeklindeki nihai amaca (sonuç) ulaşamaması ve atıl kalması, projenin 'etkililik' açısından başarısız olduğunu kanıtlamaktadır. Bu nedenle doğru değerlendirme, tutumluluk ve etkinliğin sağlandığı, etkililiğin ise sağlanamadığı yöndedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci bulguyu (malzemelerin piyasa araştırmasıyla uygun fiyata ve kalitede temin edilmesi) değerlendirmek.
Bu durumun kaynakların en az maliyetle elde edilmesini ifade eden 'Tutumluluk' (Economy) kavramına karşılık geldiği tespit edilir.
Tutumluluk, girdilerin en düşük maliyetle, zamanında ve istenilen kalitede elde edilmesini ölçer.
2
İkinci bulguyu (bütçe aşılmadan hedeflenenden yüzde on beş daha fazla bina üretilmesi) incelemek.
Bu durumun belirli bir girdi ile elde edilen çıktının maksimize edilmesini gösteren 'Etkinlik' (Efficiency) kavramına karşılık geldiği belirlenir.
Etkinlik, kullanılan girdi miktarı ile elde edilen ürün veya hizmet (çıktı) miktarı arasındaki ilişkiyi optimize etmeyi ifade eder.
3
Üçüncü bulguyu (binaların atıl kalması ve okuma oranının artmaması) analiz etmek.
Bu durumun üretilen çıktıların nihai amaca ulaşamadığını gösterdiği için 'Etkililik' (Effectiveness) ilkesinin sağlanamadığı sonucuna varılır.
Etkililik, proje çıktılarının hedeflenen nihai toplumsal sonuçları ne ölçüde gerçekleştirdiğini değerlendirir.

Anahtar Kavram

Kamu Giderlerinde 3E (Tutumluluk, Etkinlik, Etkililik) ve Performans Analizi
Bu soruyu puanla