Soru

Zorluk: OrtaKamu Giderlerinde 3E (Etkinlik, Etkililik, Tutumluluk)

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, katı atıkların geri dönüşümünü teşvik etmek amacıyla yeni bir entegre tesis projesi başlatmıştır. Projenin yıl sonu performans denetim raporunda şu tespitlere yer verilmiştir:

• Tesis inşası ve makine alımları, piyasa kalite standartlarından taviz verilmeden bütçelenen tutarın oldukça altında bir maliyetle tamamlanmıştır.
• Faaliyet döneminde, mevcut işgücü ve enerji kapasitesiyle birim zamanda işlenen atık miktarı planlanan hedefin %30 üzerine çıkmıştır.
• Buna karşın, işlenerek elde edilen geri dönüştürülmüş malzemelerin sanayide kullanılamayacak düzeyde düşük kalitede olması nedeniyle, idarenin "doğal kaynak tüketiminin azaltılması" temel stratejik hedefine ulaşılamamıştır.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda vurgulanan girdi, çıktı ve sonuç ilişkisi ile 3E kavramları dikkate alındığında, bu proje için aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Girdi temininde tutumluluk ve atık işleme sürecinde etkinlik sağlanmış olsa da, nihai hedefe ulaşılamadığı için etkililik sağlanamamıştır.Cevap
  2. B
    Tesisin bütçelenen tutarın altında tamamlanması etkinliği gösterirken, geri dönüşüm kalitesinin düşük olması tutumluluk ilkesinin ihlal edildiğini kanıtlar.
  3. C
    Birim zamanda işlenen atık miktarının planlanan kapasiteyi aşması, projenin stratejik planında yer alan etkililik kriterini doğrudan karşıladığı anlamına gelir.
  4. D
    Üretilen malzemenin kullanılamaması nedeniyle doğal kaynak tüketiminin azalmaması, idarenin başlangıçtaki girdi maliyetlerinde tutumluluk ilkesine aykırı davrandığını gösterir.
  5. E
    Kamu harcamalarında yalnızca maliyet minimizasyonu ve çıktı maksimizasyonu yeterli görüldüğünden, proje 5018 sayılı Kanun'un performans esasları açısından bütünüyle başarılı kabul edilir.

Cevap

Doğru değerlendirme, idarenin kaynak temininde tutumlu ve atık işleminde etkin davrandığını, ancak temel stratejik amaca ulaşılamadığı için projenin etkili olmadığını ifade eden seçenektir.
Verilen senaryoda 3E kavramları açıkça ayrıştırılmıştır. Tesisin ucuza mal edilmesi girdilerde sağlanan 'tutumluluğu' gösterir. Mevcut kaynakla daha fazla atığın işlenmesi, girdi-çıktı bağlamında 'etkinlik (verimlilik)' ilkesinin sağlandığını ifade eder. Ancak, bu faaliyetler sonucunda asıl hedef olan 'doğal kaynak tüketiminin azaltılması' amacına kalitesizlik nedeniyle ulaşılamaması, idarenin 'etkililik' kriterinden sınıfta kaldığını kanıtlar. Bu durumu eksiksiz ve doğru biçimde özetleyen ifade, doğru yanıttır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk tespiti analiz et: 'Maliyetlerin piyasa standartlarından taviz verilmeden bütçelenen tutarın altında olması'.
Kamu maliyesinde uygun kaliteyi en düşük fiyata temin etme (girdi optimizasyonu) 'tutumluluk' (economy) kavramıyla ifade edilir.
Performans denetiminde girdi temini aşaması tutumluluk ilkesiyle ölçülür.
2
İkinci tespiti analiz et: 'Mevcut kapasiteyle birim zamanda işlenen atık miktarının %30 artması'.
Belirli bir girdi (işgücü/enerji) ile daha fazla çıktı (işlenen atık) elde edilmesi 'etkinlik' (efficiency / verimlilik) kavramını ifade eder.
Etkinlik, girdi-çıktı oranıdır; işin niceliksel olarak daha hızlı/fazla yapılmasını ölçer.
3
Üçüncü tespiti analiz et: 'Malzemenin kalitesizliği yüzünden doğal kaynak tüketiminin azaltılması hedefine ulaşılamaması'.
Elde edilen çıktıların (geri dönüştürülen atık), asıl hedeflenen sonuca (outcome) veya amaca hizmet edip etmemesi 'etkililik' (effectiveness) ile ölçülür. Amaca ulaşılamadığı için etkililik sağlanamamıştır.
5018 sayılı Kanun, salt çıktı üretmeyi değil, bu çıktıların stratejik hedeflere katkısını (etkililiği) performansın temel şartı sayar.

Anahtar Kavram

Kamu Giderlerinde 3E (Tutumluluk, Etkinlik, Etkililik) ve Girdi-Çıktı-Sonuç İlişkisi
Bu soruyu puanla