Maliye teorisinde kurumlar vergisi, matrahı olan kurum kârlarının milli gelire kıyasla konjonktürel dalgalanmalara çok daha duyarlı (esnek) olması nedeniyle genel ekonomi için güçlü bir otomatik istikrar sağlayıcı olarak kabul edilir. Buna rağmen, kurumlar vergisindeki dalgalanmaların hanehalkının harcanabilir geliri ve dolayısıyla uyarılmış tüketimi üzerindeki doğrudan istikrar sağlayıcı etkisi, artan oranlı gelir vergisine kıyasla oldukça zayıftır.
Kurumlar vergisinin hanehalkı tüketimi üzerindeki otomatik istikrar sağlayıcı etkisinin sınırlı kalmasını açıklayan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?
- Şirketlerin konjonktürel daralma dönemlerinde kâr payı (temettü) dağıtımını aniden kısmak yerine, kurum bünyesinde bırakılan dağıtılmamış kârları (oto-finansman) azaltarak hanehalkı gelirlerini nispeten sabit tutmalarıCevap
- BHükümetlerin ekonomik durgunluk evrelerinde tüketimi canlandırmak amacıyla iradi kararlarla kurumlar vergisi oranlarında sıklıkla indirime gitmesi
- CBüyüme ve enflasyon dönemlerinde artan kurum kazançlarının mali sürüklenme yaratarak hanehalkının marjinal tüketim eğilimini kalıcı olarak düşürmesi
- DKurumlar vergisi tahsilatında uygulanan yasal formül esnekliğinin, vergi yükünü hanehalkından ziyade doğrudan firmaların yatırım harcamaları üzerine kaydırması
- EKurum kazançlarındaki değişimin doğrudan fonksiyonel gelir dağılımını etkilerken, hanehalkı harcamalarının yalnızca kişisel gelir dağılımındaki değişimlere duyarlı olması
Cevap
Şirketlerin kâr payı dağıtımını kısmak yerine dağıtılmamış kârları azaltarak hanehalkı gelirlerini koruması, kurumlar vergisinin hanehalkı tüketimi üzerindeki istikrar sağlayıcı etkisini sınırlar.
Kurumlar vergisi matrahı konjonktüre çok duyarlıdır. Ancak resesyon dönemlerinde şirketler, ortaklarına ödedikleri kâr paylarını (temettüleri) aniden düşürmek istemezler. Bunun yerine şirket içinde tuttukları 'dağıtılmayan kârları' azaltarak temettü ödemelerini sabit tutmaya çalışırlar. Hanehalkının eline geçen temettü geliri fazla değişmediği için, kurumlar vergisindeki düşüşün hanehalkının harcanabilir geliri ve tüketimi üzerindeki destekleyici etkisi çok sınırlı kalır. Tüketimdeki dalgalanmayı asıl önleyen şey verginin kendisi değil, şirketlerin temettü düzleştirme politikasıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kurumlar Vergisi ve Temettü Politikalarının Otomatik İstikrar İşlevi
İpuçları
1
Otomatik istikrar sağlayıcıların hanehalkı tüketimini etkileyebilmesi için, kurum kârlarındaki değişimin hanehalkı gelirlerine yansıması gerekir.
2
Hanehalkı kurum kârlarından 'temettü' (kâr payı) yoluyla gelir elde eder. Acaba şirketler kriz dönemlerinde temettü ödemelerini kârlarla aynı oranda kısarlar mı?
Daha Fazla Pratik
Otomatik istikrar sağlayıcı araçların (artan oranlı gelir vergisi, işsizlik sigortası vb.) etki gecikmeleri ve çarpan mekanizması üzerindeki zayıflatıcı etkileri konularını tekrar gözden geçiriniz.
Tahmini Süre:1m 30s