Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorKamu Giderlerinin Fiyat İstikrarı Üzerindeki Etkileri

Kamu harcamalarının makroekonomik dengeler üzerindeki etkisi analiz edilirken, harcamaların sadece hacmi değil, aynı zamanda niteliği (reel/transfer) ve zaman boyutu (kısa/uzun dönem) da dikkate alınmalıdır.

Buna göre, farklı kamu harcaması türlerinin fiyatlar genel düzeyi ile olan etkileşimine ilişkin aşağıdaki mekanizmalardan hangisinin işlemesi teorik olarak beklenmez?

  1. A
    Tam istihdam sınırına uzak bir ekonomide dahi, cari harcamalardaki artışın belirli sektörlerde kapasite kısıtlarına takılması halinde yapısal nitelikli kısmi fiyat artışlarına yol açması
  2. B
    Altyapı yatırımlarına ayrılan ödeneklerin, harcamanın yapıldığı ilk evrede salt efektif talep unsuru olarak fiyatları yukarı itmesi; tesislerin işletmeye açıldığı uzun dönemde ise arz kapasitesini genişleterek anti-enflasyonist baskı kurması
  3. Rozenberg'in tasnifine göre gerçek olmayan (transfer) harcamalar, devletin piyasadan doğrudan mal ve faktör çekmesi anlamına geldiği için, gerçek harcamalara kıyasla toplam talep üzerinde daha hızlı ve yüksek bir enflasyonist çarpan etkisi yaratmasıCevap
  4. D
    İç borç faiz ödemeleri şeklindeki mali transferlerin, marjinal tüketim eğilimi görece düşük olan kesimlere aktarılması nedeniyle, fiyatlar genel düzeyi üzerindeki genişletici etkisinin sosyal transferlere kıyasla daha zayıf kalması
  5. E
    Ekonomik birimlerin enflasyonist bekleyişler içinde olduğu bir konjonktürde, personel giderlerindeki artışların, verimlilik artışından bağımsız salt bir nominal gelir enjeksiyonu yaratarak talep yönlü enflasyon sarmalını beslemesi

Cevap

Rozenberg'in tasnifine göre gerçek olmayan (transfer) harcamaların, devletin doğrudan mal/faktör çekmesi anlamına geldiğini ve gerçek harcamalardan daha yüksek çarpan etkisi yarattığını iddia eden seçenektir.
Yanlış olan ifadeyi içeren doğru cevap, Rozenberg sınıflandırması bağlamında transfer harcamalarının devletin doğrudan piyasadan mal çektiğini iddia eden ve çarpan etkisinin gerçek harcamalardan yüksek olduğunu savunan seçenektir. Kamu maliyesi teorisinde transfer harcamaları, devletin doğrudan faktör veya mal talebi YARATMADIĞI, sadece satın alma gücünün aktarıldığı harcamalardır. Üstelik bir transfer ödemesi yapıldığında, parayı alan ekonomik birim bunun bir kısmını tasarruf edeceği için (marjinal tüketim eğilimi < 1), piyasaya yansıyan talep artışı, aynı miktardaki bir reel harcamaya (devletin direkt alım yapması) kıyasla daha zayıf kalır. Matematiksel olarak gerçek harcama çarpanı 1/(1−c)1/(1-c), transfer çarpanı ise c/(1−c)c/(1-c)'dir ve her zaman reel harcamaların fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskısı daha şiddetlidir.

Adım Adım Çözüm

1
Rozenberg'in kamu harcamaları sınıflandırmasındaki 'Gerçek (Reel)' ve 'Gerçek Olmayan (Transfer)' harcama tanımlarını analiz et.
Gerçek harcamalar (tüketim ve yatırım), devletin milli gelirden doğrudan mal, hizmet veya üretim faktörü talep ettiği harcamalardır. Transfer harcamaları ise devletin karşılığında hiçbir mal veya hizmet almadan, sadece satın alma gücünü (geliri) belirli kesimlere aktardığı işlemlerdir.
Seçeneklerdeki iddiaların kavramsal temelinin doğruluğunu test etmek için tanımların netleştirilmesi gerekir.
2
Farklı harcama türlerinin makroekonomik çarpan (multiplier) katsayılarını formüle ederek karşılaştır.
Gerçek harcama çarpanı 11−c\frac{1}{1-c} (c: marjinal tüketim eğilimi) şeklinde formüle edilirken, transfer harcaması çarpanı c1−c\frac{c}{1-c} şeklindedir.
Hangi harcamanın toplam talep üzerinde daha büyük bir genişletici (enflasyonist) etki yaratacağını matematiksel olarak ispatlamak için.
3
Elde edilen veriler ışığında harcamaların enflasyonist etki derecelerini kıyasla.
Marjinal tüketim eğilimi (cc) her zaman 0 ile 1 arasında (0<c<10 < c < 1) pozitif bir değer aldığından, her koşulda 11−c>c1−c\frac{1}{1-c} > \frac{c}{1-c} eşitsizliği geçerlidir.
Devletin doğrudan piyasaya girip mal çektiği gerçek harcamaların, paranın hanehalkı üzerinden dolaylı olarak piyasaya girdiği transfer harcamalarına kıyasla daha şiddetli talep artışı yaratacağını doğrulamak için.
4
Seçeneklerdeki ifadeleri bu teorik gerçeklikle karşılaştırarak mantıksal hatayı tespit et.
Yanlış olan ifadede transfer harcamalarının devletin doğrudan faktör çekmesi olduğu ve reel harcamalardan daha yüksek enflasyonist etki yarattığı belirtilmiştir; her iki iddia da maliye teorisine taban tabana zıttır.
Soru kökünde istenen 'işlemesi teorik olarak beklenmeyen' mekanizmayı kesin olarak işaretlemek için.

Anahtar Kavram

Gerçek ve Transfer Harcamalarının Çarpan Etkisi Farklılığı
Bu soruyu puanla

Konular

Kamu Giderlerinin Fiyat İstikrarı Üzerindeki Etkileri

Bu konudan daha fazla soru