Soru

Zorluk: ZorKamu Giderlerinde 3E (Etkinlik, Etkililik, Tutumluluk)

Sağlık Bakanlığı, kırsal kesimdeki bebek ölüm oranlarını azaltmak amacıyla "Gezici Sağlık Taraması Projesi"ni uygulamaya koymuştur. Projenin yıl sonu performans değerlendirme raporunda şu tespitlere yer verilmiştir:

I. Proje için gerekli olan mobil sağlık araçları ve tıbbi donanımlar, belirlenen asgari kalite standartları korunarak piyasadaki en uygun fiyatlarla temin edilmiştir.
II. Tahsis edilen bütçe ve mevcut sağlık personeli ile, başlangıçta planlanan sürede hedeflenen köy sayısından %20 oranında daha fazla köye ulaşılarak sağlık taraması gerçekleştirilmiştir.
III. Gerçekleştirilen yoğun tarama faaliyetlerine rağmen, proje kapsamındaki köylerdeki bebek ölüm oranlarında istatistiksel olarak hedeflenen azalma sağlanamamıştır.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda yer alan performans denetimi ilkeleri bağlamında uygulanan 3E analizi kavramları dikkate alındığında, bu projenin sonuçlarıyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi kesin olarak doğrudur?

  1. Girdi temininde tutumluluk ve faaliyetlerin yürütülmesinde etkinlik (verimlilik) sağlanmış olmasına rağmen, projenin temel amacına ulaşılamadığı için etkililik ilkesi gerçekleştirilememiştir.Cevap
  2. B
    Planlanan köy sayısının üzerine çıkılması projenin etkililiğini kanıtlarken, bebek ölüm oranlarının düşürülememesi girdi kullanımı aşamasında tutumluluk kuralının ihlal edildiğini gösterir.
  3. C
    Tıbbi donanımların en uygun fiyatla alınması etkinliği (verimliliği) yansıtırken, ulaşılan köy sayısının artırılması projenin etkililik düzeyinin yüksek olduğunu ifade eder.
  4. D
    5018 sayılı Kanun'a göre kamu kaynaklarıyla hedeflenen çıktı miktarının aşılması, projenin hem etkililik hem de etkinlik kriterlerini hukuken tam olarak karşıladığı anlamına gelir.
  5. E
    Projenin nihai hedefi olan bebek ölüm oranlarının azaltılamaması; elde edilen çıktıların maliyetinden bağımsız olarak, projenin tamamen tutumsuz ve verimsiz yürütüldüğünün kesin bir göstergesidir.

Cevap

Girdi temininde tutumluluk ve faaliyetlerin yürütülmesinde etkinlik (verimlilik) sağlanmış olmasına rağmen, projenin temel amacına ulaşılamadığı için etkililik ilkesi gerçekleştirilememiştir.
Doğru yanıt, projedeki her bir bulgunun 3E kavramlarıyla akademik düzeyde tam eşleştirilmesini içermektedir. Tıbbi araçların ucuza alınması girdide 'tutumluluğu', mevcut bütçeyle daha çok hizmet (çıktı) üretilmesi 'etkinliği' gösterir. Ancak asıl amaç olan ölüm oranlarının düşmemesi, projenin istenen sonucu veremediğini, yani 'etkililik' boyutunda başarısız olduğunu ispatlar.

Adım Adım Çözüm

1
I. öncüldeki durumun analiz edilmesi
Girdilerin en düşük maliyetle ve uygun kalitede temin edilmesi tespiti yapılmıştır.
Bu durum, kaynak kullanımının maliyet boyutunu ifade eden 'Tutumluluk' (Economy) ilkesinin yerine getirildiğini doğrular.
2
II. öncüldeki durumun analiz edilmesi
Mevcut kaynaklar (girdi) ile planlanandan daha fazla köye (çıktı) ulaşıldığı görülmüştür.
Mevcut girdilerle maksimum çıktıya ulaşılması 'Etkinlik/Verimlilik' (Efficiency) ilkesinin sağlandığını kanıtlar.
3
III. öncüldeki durumun analiz edilmesi ve sentez
Çıktılara (köy ziyareti) rağmen nihai hedefe (bebek ölümlerinde düşüş) ulaşılamamıştır.
Nihai hedeflere ve toplumsal faydaya ulaşma derecesi 'Etkililik' (Effectiveness) olarak tanımlandığı için, bu ilkenin gerçekleşmediği tespit edilir.

Anahtar Kavram

Kamu Giderlerinde Performans Denetimi ve 3E Analizi (Tutumluluk, Etkinlik, Etkililik)
Bu soruyu puanla