Soru

Zorluk: OrtaMali Tekel Gelirleri

Kamu gelirleri içerisinde yer alan mali tekel (fiskal tekel) gelirlerini, diğer bir vergi dışı gelir türü olan 'resim'lerden ayıran temel nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Mali tekel gelirlerinde gelirin kaynağını tekel altındaki malın satış fiyatı oluştururken, resimlerde bir faaliyetin icrası için devletten alınan izin veya yetki karşılığında ödeme yapılmasıdır.Cevap
  2. B
    Mali tekel gelirlerinin sunulan somut bir kamu hizmeti karşılığında ödenen bedel olması, resimlerin ise herhangi bir hizmet karşılığı olmaksızın alınmasıdır.
  3. C
    Mali tekel gelirlerinin kamu harcamaları sonucunda taşınmazların değerinde meydana gelen artıştan alınması, resimlerin ise genel bütçe gelirlerinden oluşmasıdır.
  4. D
    Mali tekel gelirlerinin sosyal güvenlik kurumları gibi özerk kuruluşlar tarafından toplanması, resimlerin ise sadece merkezi yönetim tarafından tahsil edilmesidir.
  5. E
    Mali tekel gelirlerinin her durumda zorunlu (cebri) bir nitelik taşıması, resimlerin ise tamamen bireylerin isteğine bağlı (iradi) bir ödeme olmasıdır.

Cevap

Mali tekel gelirlerinde gelir kaynağı tekel altındaki malın satış fiyatı iken, resimlerde bir faaliyet için devletten alınan izin veya yetki karşılığında ödeme yapılması temel farktır.
Mali tekel gelirleri, devletin piyasada tek satıcı olması sayesinde maliyetin üzerine eklediği 'fiyat farkı' yoluyla elde edilir ve bu anlamda bir 'gizli vergi' niteliği taşır. Resim ise devletin egemenlik gücüne dayanarak bir işin yapılmasına veya bir hakkın kullanılmasına izin vermesi (örneğin eğlence vergisi kapsamındaki ruhsatlar veya avlanma ruhsatı gibi) karşılığında alınan bedeldir. Bu nedenle ayrım noktası, ödemenin malın fiyatına mı yoksa bir izne mi dayalı olduğudur.

Adım Adım Çözüm

1
Mali tekel (fiskal tekel) kavramını analiz etme
Devletin gelir elde etmek amacıyla bir malın üretimini veya satışını tekeline alması ve fiyatı maliyetin üzerinde belirlemesi.
Mali tekelin temel amacı hazineye gelir sağlamaktır (fiskal amaç).
2
Resim kavramını analiz etme
Belirli bir faaliyetin yapılmasına izin verilmesi (ruhsatlandırma, yetki) karşılığında alınan bedel.
Resimlerde ödemenin temelinde 'hizmetten yararlanma' değil, 'yetkilendirme/izin' yatar.
3
İki gelir türünü karşılaştırma
Mali tekelde gelir bir 'fiyat farkı' iken, resimde gelir bir 'izin bedeli'dir.
Vergi dışı gelirlerin birbirlerinden ayrılması, ödemenin dayanağı olan işleme göre yapılır.

Anahtar Kavram

Vergi dışı kamu gelirlerinin (Mali Tekel, Resim, Harç vb.) ayırıcı özellikleri ve dayanakları.

Daha Fazla Pratik

Mali tekel gelirlerinin 'fiskal amaç' ve 'sosyal amaç' arasındaki farklarını inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla