Soru

Zorluk: OrtaOtomatik İstikrar Sağlayıcılar

Maliye literatüründe, kamu kesimi gelir ve giderlerinin konjonktürel dalgalanmalara karşı gösterdiği tepki mekanizmaları çeşitli kavramlarla ifade edilmektedir. Bu bağlamda bir ülke ekonomisinde gözlemlenen aşağıdaki üç durum şöyledir:

I. Ekonomik daralma evresinde, yasama organının herhangi bir yeni kararına ihtiyaç duyulmaksızın işsizlik sigortası ödemelerinin hacimce artarak hanehalkı harcanabilir gelirindeki düşüşü yavaşlatması
II. Ülkenin mali mevzuatında yer alan bir kural gereği, işsizlik oranının art arda üç ay %10\%10'un üzerinde seyretmesi hâlinde, önceden belirlenmiş olan ilave istihdam teşviklerinin yürütme organı kararına gerek kalmadan devreye girmesi
III. Enflasyonist bir canlanma döneminde, artan oranlı gelir vergisi sistemine bağlı olarak nominal gelirleri yükselen mükelleflerin daha üst vergi dilimlerine tabi olmasıyla ekonomideki toplam talebin kendiliğinden frenlenmesi

Yukarıdaki mekanizmaların maliye politikasındaki kavramsal karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

  1. Otomatik İstikrar Sağlayıcı – Formül Esnekliği – Mali SürüklenmeCevap
  2. B
    Formül Esnekliği – Otomatik İstikrar Sağlayıcı – Mali Sürüklenme
  3. C
    Otomatik İstikrar Sağlayıcı – İradi Maliye Politikası – Enflasyon Vergisi
  4. D
    İradi Maliye Politikası – Formül Esnekliği – Mali Sürüklenme
  5. E
    Otomatik İstikrar Sağlayıcı – Formül Esnekliği – Mali Yanılsama

Cevap

Doğru sıralama Otomatik İstikrar Sağlayıcı, Formül Esnekliği ve Mali Sürüklenme şeklindedir.
Verilen öncüllerdeki mekanizmalar incelendiğinde; birinci durum, konjonktüre karşı ters yönlü çalışan klasik bir otomatik istikrar sağlayıcıdır. İkinci durum, kanunla önceden belirlenmiş belirli bir oranın (işsizlik eşiği) gerçekleşmesine bağlı olarak tetiklenen formül esnekliği uygulamasıdır. Üçüncü durum ise, artan oranlı gelir vergisi tarifesinin enflasyonist dönemlerde mükellefleri üst dilime iterek talebi daraltmasına neden olan mali sürüklenme olgusudur. Bu kavramları doğru sırayla sunan seçenek aranılan cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
I. numaralı durumu analiz et.
İşsizlik sigortası, konjonktürel dalgalanmalara karşı herhangi bir idari karar gerektirmeden kendiliğinden çalışan bir transfer harcamasıdır.
Bu özellik, doğrudan 'Otomatik İstikrar Sağlayıcı' kavramını tanımlar.
2
II. numaralı durumu analiz et.
İstihdam teşviklerinin devreye girmesi doğrudan değil, makroekonomik bir göstergenin (işsizlik oranının %10 olması) belirli bir eşiği aşması şartına bağlanmıştır.
Mevzuatta önceden belirlenen bir formüle/endekse bağlı olarak idari karar olmaksızın devreye giren bu mekanizmalar 'Formül Esnekliği' olarak adlandırılır.
3
III. numaralı durumu analiz et.
Enflasyon ortamında bireylerin sadece nominal gelirleri arttığı hâlde üst vergi dilimlerine geçmeleriyle ödedikleri verginin artması ve bunun büyümeyi yavaşlatması durumu tespit edilmiştir.
Artan oranlı vergi sisteminin bu yan etkisine maliye literatüründe 'Mali Sürüklenme' (Fiscal Drag) adı verilir.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcılar, Formül Esnekliği ve Mali Sürüklenme Kavramları Arasındaki Ayrımlar
Bu soruyu puanla