Examkin

Soru

Zorluk: ZorKaynak Dağılımında Etkinlik Amacı

Bir ülkede hükümet, doğal tekel niteliğindeki bir kamu iktisadi teşebbüsünü özelleştirme kararı almış, ancak piyasa başarısızlığını önlemek amacıyla bağımsız bir düzenleyici kurul aracılığıyla firmanın ürettiği malın fiyatını marjinal maliyete eşitleyen bir tavan fiyat uygulaması getirmiştir. Bu fiyatlandırma politikası sonucunda firmanın katlanacağı finansal zararların ise genel bütçeden sağlanacak sübvansiyonlarla karşılanması yasalaşmıştır.

Buna göre maliye politikasının kaynak dağılımında etkinlik amacı bağlamında, devletin söz konusu firmaya sübvansiyon vermesinin temel teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Doğal tekel koşullarında azalan maliyetler nedeniyle ortaya çıkan işletme zararını karşılayarak toplumsal açıdan Pareto etkin üretim düzeyini garanti altına almakCevap
  2. B
    Düşük gelirli tüketicilerin temel hizmetlere erişim maliyetini azaltarak kişisel gelir dağılımında adaleti sağlamak
  3. C
    Firmanın üretim açığını kapatarak toplam talebi canlandırmak ve eksik istihdam dengesinden tam istihdam dengesine geçişi hızlandırmak
  4. D
    Uygulanan sübvansiyon aracılığıyla kamu harcamalarını artırarak makroekonomik hedefler arasındaki olası çatışmaları önlemek
  5. E
    Devletin ekonomiye tarafsız müdahale ilkesi gereği bütçe denkliğini korumak ve geleneksel maliye politikası kurallarını sürdürmek

Cevap

Devletin sübvansiyon vermesinin temel gerekçesi, doğal tekel durumunda Pareto etkin olan marjinal maliyet fiyatlandırmasının (P=MCP=MC) yol açtığı finansal zararı telafi ederek, kaynak dağılımı açısından en ideal üretim düzeyinin sürdürülebilmesini garanti etmektir.
Kaynak dağılımında etkinlik, toplumun ihtiyaç duyduğu mal ve hizmetlerin tam da istenilen (Pareto etkin) miktarlarda üretilmesidir. Doğal tekellerde bunu sağlayan kural, fiyatın marjinal maliyete (P=MCP = MC) eşitlenmesidir. Ancak doğal tekellerin azalan maliyet yapısı gereği, bu noktada fiyat ortalama maliyetin altında kalır ve firma zarar eder. Özel sektör firması zararına üretim yapmayacağı için, piyasanın eksik üretime gitmemesi adına aradaki fark maliye politikası aracı olan sübvansiyonlarla kapatılır. Bu müdahalenin asıl amacı yoksulları korumak değil, kaynak tahsisinde optimal noktayı sürdürmektir.

Adım Adım Çözüm

1
Doğal tekelin maliyet yapısını analiz etmek
Doğal tekellerde yüksek sabit maliyetler nedeniyle ölçek ekonomileri geçerlidir ve Ortalama Maliyet (ACAC) sürekli azalır. Bu nedenle Marjinal Maliyet (MCMC) eğrisi, ACAC eğrisinin altında yer alır.
Firmanın fiyatlandırma davranışını ve bunun zarara yol açıp açmayacağını belirlemek için maliyet fonksiyonlarının bilinmesi gerekir.
2
Kaynak dağılımında etkinlik kuralını uygulamak
Toplumsal açıdan en uygun kaynak tahsisi (Pareto etkinlik) için fiyatın marjinal maliyete eşit olması (P=MCP = MC) gerekir.
Maliye politikasının kaynak tahsisi amacı, piyasanın üretemediği veya eksik/fazla ürettiği mallarda Pareto etkinlik koşullarının sağlanmasını hedefler.
3
Politikanın firma üzerindeki finansal etkisini ve sübvansiyon ihtiyacını tespit etmek
P=MCP = MC seviyesinde belirlenen fiyat, Ortalama Maliyetin altında kalır (P<ACP < AC). Firma ürettiği her birim için zarar eder. Bu zararın sübvansiyonla kapatılması, firmanın batmasını önleyerek etkin üretimin devamını sağlar.
Özel bir firmanın sürekli zarar ederek üretim yapması beklenemez. Etkin üretim miktarının piyasada sunulmaya devam etmesi için devlet müdahalesi (sübvansiyon) şarttır.

Anahtar Kavram

Doğal Tekellerde Marjinal Maliyet Fiyatlandırması ve Sübvansiyon İlişkisi
Bu soruyu puanla

Konular

Kaynak Dağılımında Etkinlik Amacı

Bu konudan daha fazla soru