Soru

Zorluk: OrtaKaynak Dağılımında Etkinlik Amacı

Bir ülkede artan orman yangınlarıyla mücadele etmek amacıyla merkezi yönetim, kendi yetki alanındaki itfaiye altyapısını güçlendirmenin yanı sıra, ormanlık alanlara komşu olan özel arazi sahiplerine de bir çağrıda bulunmuştur. Bu kapsamda, arazilerinde 'yangın önleyici koridorlar' açan ve yanıcı fırça bitkilerini temizleyen mülk sahiplerine, katlandıkları maliyetin bir kısmı oranında nakdi hibe ve emlak vergisinde indirim sağlanacağı duyurulmuştur. Özel arazi sahiplerinin kendi başlarına bu önlemleri almaktan kaçınması, alınmayan önlemlerin sadece kendi arazilerini değil, rüzgarın da etkisiyle tüm bölgeyi ve geniş ekosistemi büyük bir yangın riski altında bırakmasından kaynaklanmaktadır.

Buna göre, devletin özel arazi sahiplerine sunduğu bu mali teşviklerin temel teorik gerekçesi ve hizmet ettiği maliye politikası amacı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. Pozitif dışsallıkları içselleştirerek piyasa başarısızlığını gidermek – Kaynak dağılımında etkinlikCevap
  2. B
    Kırsal kesimde yaşayan vatandaşların harcanabilir gelirini artırmak – Gelir dağılımında adalet
  3. C
    Ekonomik daralma dönemlerinde tarımsal faaliyetleri desteklemek – Otomatik istikrar sağlayıcılık
  4. D
    Üretim maliyetlerini düşürerek maliyet enflasyonunu engellemek – Ekonomik istikrar
  5. E
    Devletin ekonomiye tarafsız ve asgari düzeyde müdahale ilkesini hayata geçirmek – Geleneksel maliye politikası

Cevap

Doğru seçenek, devletin pozitif dışsallıkları içselleştirerek kaynak dağılımında etkinlik amacını gerçekleştirdiğini ifade eden seçenektir.
Orman yangınlarını önleyici tedbirler alan bir arazi sahibi, sadece kendi mülkünü korumakla kalmaz, aynı zamanda komşu arazilerin ve genel ekosistemin de yanma riskini azaltarak topluma ek bir ücretsiz fayda (pozitif dışsallık) sağlar. Ancak bu faydanın maliyetine sadece kendisi katlandığı için serbest piyasada bu tür önlemler yetersiz alınır ve bir piyasa başarısızlığı ortaya çıkar. Devletin hibe ve vergi indirimi ile bu maliyete ortak olması, dışsallığı içselleştirir. Böylece kıt kaynakların toplumsal açıdan daha verimli alanlara (koruyucu hizmetlere) yönlendirilmesi sağlanarak 'kaynak dağılımında etkinlik' amacına ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki temel ekonomik problemi tespit et.
Bir kişinin aldığı yangın önleminin, bedel ödemedikleri halde diğer arazilere de fayda sağlaması 'pozitif dışsallık' ve 'bedavacılık' durumudur.
Maliye politikasının hangi piyasa başarısızlığına müdahale ettiğini bulmak için fayda-maliyet yapısının analiz edilmesi gerekir.
2
Devletin müdahale aracını ve teorik gerekçesini belirle.
Devlet, özel maliyeti düşürmek için hibe ve vergi indirimi (sübvansiyon) vererek, sosyal faydayı yansıtacak şekilde pozitif dışsallığı 'içselleştirmektedir'.
Teşviklerin amacı, piyasanın eksik ürettiği koruma hizmetinin miktarını toplumsal açıdan optimal (etkin) seviyeye çekmektir.
3
Bu müdahalenin maliye politikasının hangi temel amacına girdiğini sınıflandır.
Piyasa başarısızlıklarının (dışsallıklar, kamusal mallar vb.) giderilmesi, doğrudan 'Kaynak Dağılımında Etkinlik' amacının konusudur.
Gelir dağılımı (adalet) veya ekonomik istikrar (enflasyon/işsizlik) hedefleri bu spesifik çevre/güvenlik müdahalesinin birincil odak noktası değildir.

Anahtar Kavram

Kaynak Dağılımında Etkinlik ve Dışsallıkların İçselleştirilmesi
Bu soruyu puanla