Kamu Tercihi Teorisi (Public Choice), James Buchanan ve Gordon Tullock'un çalışmalarıyla şekillenen ve siyasal süreci rasyonel bireyler arasındaki bir 'mübadele/katallaksi' (politics as exchange) süreci olarak gören bir yaklaşımdır. Bu metodolojik bakış açısına göre, kolektif kararların Pareto anlamında etkin bir mübadele olarak kabul edilebilmesi için gereken temel meşruiyet kriteri aşağıdakilerden hangisidir?
- Kararların ancak tüm bireylerin rızasına, yani oybirliğine dayanmasıCevap
- BKararların salt çoğunluk kuralı ile alınarak karar alma maliyetlerinin minimize edilmesi
- CDevletin, bireysel tercihlerden bağımsız bir 'kamu yararı' tanımıyla kararları dayatması
- DBürokratların bütçe maksimizasyonu yoluyla kaynak tahsisini yönlendirmesi
- ESiyasal aktörlerin rasyonel davranışlardan vazgeçerek sadece toplumsal refaha odaklanması
Cevap
Siyasal sürecin bir mübadele süreci (katallaksi) olarak görülmesi, kararların ancak oybirliği (unanimity) kuralına dayanması durumunda tam anlamıyla etkin kabul edilmesini sağlar.
Siyasetin bir 'mübadele' (exchange) süreci olarak nitelendirilmesi, kolektif kararların meşruiyetini bireylerin rızasına bağlar. İktisat biliminde gönüllü bir mübadele ancak her iki taraf da 'evet' dediğinde (oybirliği) gerçekleşir ve Pareto anlamında iyileşme sağlar. Buchanan'a göre siyasal alanda da gerçek etkinlik ve rıza, ancak her bireyin karara katıldığı oybirliği kuralı ile mümkündür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Katallaksi Yaklaşımı ve Oybirliği Kuralı