Bir ülkenin ekonomi kurmayları, ekonominin uzun vadeli potansiyel büyüme hızını kalıcı olarak artırmak amacıyla kurumlar vergisi sisteminde bir reform planlamaktadır. Masadaki politika alternatiflerinden ilki kurumlar vergisi genel oranının tüm sektörler için önemli ölçüde düşürülmesi, ikincisi ise genel oranı sabit tutarak yalnızca yüksek teknoloji, inovasyon ve Ar-Ge yatırımı yapan firmalara yönelik spesifik "vergi harcaması" (yatırım indirimi, hızlandırılmış amortisman) uygulamalarının devreye sokulmasıdır.
Ekonomik büyümeyi etkileyen maliye politikası araçlarının işleyiş mekanizmaları dikkate alındığında, hükümetin birinci alternatif yerine ikinci alternatifi tercih etmesinin en güçlü teorik gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
- Genel vergi indirimleri sonucunda firmalarda kalan fonların kâr dağıtımına veya ranta yönelme riski bulunurken, hedefli vergi harcamalarının doğrudan toplam faktör verimliliğini artıracak üretken yatırımları koşullu olarak ödüllendirmesiCevap
- BKurumlar vergisindeki yatay indirimlerin fonksiyonel gelir dağılımını emek aleyhine bozarak toplumsal refahı düşürmesi ve bu durumun büyümenin nihai amacına ters düşmesi
- CHedefli yatırım indirimlerinin kamu gelirlerinde daha ani bir açık yaratarak, toplam talebi Keynesyen çarpan mekanizması üzerinden genel vergi indirimlerine kıyasla çok daha hızlı canlandırması
- DGenel oran indirimlerinin vergi sisteminin formül esnekliğini bozarak otomatik istikrar sağlayıcı özelliği yok etmesi, spesifik teşviklerin ise konjonktürel dalgalanmaları kendiliğinden dengelemesi
- EYalnızca Ar-Ge yapan firmalara sağlanan vergi tatillerinin, dış borçlanma ihtiyacını doğrudan azaltarak ülkenin döviz kuru istikrarını ve ödemeler dengesini güvence altına alması
Cevap
Hedefli vergi harcamalarının doğrudan üretken yatırımları şart koşması nedeniyle, genel vergi indirimlerine kıyasla kaynakların teknolojik kapasite artışına yönelmesini daha garanti hale getirmesidir.
Uzun dönemli ekonomik büyüme için belirleyici olan unsur, ekonomideki toplam talebin uyarılması değil, üretim kapasitesini ve verimliliği artıracak fiziki/teknolojik yatırımların gerçekleştirilmesidir. Kurumlar vergisi genel oranının düşürülmesi firmaların elinde koşulsuz olarak daha fazla fon bırakır; ancak rasyonel firmalar ekonomik bekleyişleri olumsuzsa bu fonları yeni yatırımlara yönlendirmek yerine kâr payı olarak dağıtabilir veya rantiye faaliyetlerinde değerlendirebilir. Buna karşılık, vergi harcaması niteliğindeki yatırım indirimleri ve Ar-Ge teşvikleri, yalnızca fiilen üretken bir yatırım gerçekleştirildiğinde vergi matrahından düşülmesine izin vererek avantaj sağlar. Dolayısıyla, kaynakların doğrudan teknolojik kapasiteyi ve toplam faktör verimliliğini artıracak alanlara aktarılmasını şart koştuğu için hedefli teşvikler çok daha güvenilir bir uzun dönemli büyüme aracıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vergi Harcamaları ve Büyüme