Soru

Zorluk: ZorKamu Hukuku ve Özel Hukuk Gelirleri Ayrımı

Kamu gelirlerinin 'kamu hukuku' ve 'özel hukuk' gelirleri olarak tasnif edilmesi, sadece teorik bir ayrım olmayıp; gelirin tahsil usulü, yargı yolu ve dayandığı hukuki güç açısından önemli sonuçlar doğurmaktadır. Devletin bir özel hukuk kişisi gibi hareket ederek (jus gestionis) elde ettiği gelirler ile egemenlik gücüne (jus imperii) dayanarak elde ettiği gelirler karşılaştırıldığında, özel hukuk gelirleri hakkında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Bu gelirlerin hukuki dayanağı devletin egemenlik hakkı değil, sahip olduğu mülkiyet hakkı veya yürüttüğü iktisadi faaliyetlerdir.
  2. B
    Taraflar arasındaki ilişki, kural olarak tarafların eşitliği ve irade serbestisine dayanan bir sözleşme ilişkisidir.
  3. Sosyal güvenlik kurumlarının topladığı primler gibi parafiskal gelirler, devlet bütçesi dışında yer aldığı için bu kategori içerisinde değerlendirilir.Cevap
  4. D
    Bu gelirlerin vadesinde ödenmemesi durumunda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun değil, genel hükümler uygulanır.
  5. E
    Bu gelir türünden doğan uyuşmazlıklar, idari yargı yerine kural olarak adli yargı kolunda (hukuk mahkemeleri) çözümlenir.

Cevap

Parafiskal gelirlerin özel hukuk geliri olarak sınıflandırılması yanlıştır; çünkü bu gelirler kamu hukuku karakterine sahiptir.
Parafiskal gelirler, devletin veya kanunla yetkilendirilmiş kamu tüzel kişilerinin kamu gücüne dayanarak (cebri olarak) topladığı gelirlerdir. Bu nedenle, bütçe dışında takip edilseler bile kamu hukuku gelirleri kategorisinde yer alırlar. Özel hukuk gelirleri (mülk ve teşebbüs gelirleri) ise tamamen gönüllülük ve sözleşme esasına dayanır.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu hukuku ve özel hukuk gelirleri ayrımındaki kriteri belirle.
Devletin 'egemenlik gücü' (jus imperii) kullanıp kullanmadığı temel farktır.
Bu ayrım, alacağın takibi ve uyuşmazlıkların çözümünde hangi hukuk dalının uygulanacağını belirler.
2
Özel hukuk gelirlerinin (jus gestionis) özelliklerini analiz et.
Mülkiyet hakkına dayanma, sözleşme serbestisi, adli yargı ve genel icra hükümlerine tabi olma özellikleri saptandı.
Devlet bu süreçte piyasadaki herhangi bir aktör gibi hareket eder.
3
Parafiskal gelirlerin niteliğini değerlendir.
Parafiskal gelirler, sosyal güvenlik veya meslek kuruluşları tarafından kamu gücüne dayalı olarak toplanan cebri ödemelerdir.
Özerk kurumlarca toplanması veya bütçe dışı olması, bu gelirlerin 'kamu hukuku geliri' olma niteliğini değiştirmez.

Anahtar Kavram

Özel Hukuk (Jus Gestionis) ve Kamu Hukuku (Jus Imperii) Gelirleri Ayrımı

İpuçları

1
Devletin 'kamu gücü' kullanıp kullanmadığına bakın; vergi benzeri olan ama bütçe dışı kalan gelirleri hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Kamu gelirlerinin cebri olup olmamasına göre yapılan 'Cebri ve İradi Gelirler' tasnifi ile bu ayrım arasındaki benzerlikleri inceleyin.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla