Examkin

Soru

Zorluk: Zor2001 Sonrası Borçlanma ve 4749 Sayılı Kanun

2001 krizi öncesi dönemde, kamu yatırım programlarının planlanması (DPT) ile bu projelerin dış finansmanının sağlanması (Hazine) süreçleri arasındaki kopukluk, kamu maliyesi üzerinde ciddi ve kontrol edilemeyen koşullu yükümlülüklerin birikmesine yol açmıştır. Bu "DPT-Hazine dengesizliği" sorununu ortadan kaldırmak ve mali disiplini yeniden tesis etmek amacıyla 2002 yılında yürürlüğe giren 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile modern borç yönetimi ilkelerine geçilmiştir.

Buna göre, 4749 sayılı Kanun ile söz konusu yapısal sorunun çözümüne yönelik getirilen ve borç yönetiminde şeffaflık ile mali disiplini sağlayan en temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Yatırım projelerinin ekonomik ve teknik analiz aşamalarının tamamen iptal edilerek, proje bazlı dış borçlanma yetkisinin münhasıran kamu sermayeli bankalara devredilmesi
  2. B
    Nakit yönetimini kolaylaştırmak amacıyla vadesi bir yıldan kısa olan dalgalı borçlanma araçlarının ihracının yasaklanarak, bütçe açıklarının yalnızca uzun vadeli konsolide borçlarla finanse edilmesi
  3. Hazine garantileri ve Hazine ikrazı işlemlerine ilişkin üst sınırların her yıl Bütçe Kanunu ile tayin edilmesi ve öngörülemeyen ödemeler için Merkez Bankası nezdinde "Risk Hesabı" oluşturulmasıCevap
  4. D
    İç ve dış borç ayrımının borcun sağlandığı para cinsine göre yeniden tanımlanması ve döviz cinsinden ihraç edilen tüm kamu borç senetlerinin mutlak dış borç statüsüne alınması
  5. E
    Borç yükünü acil olarak hafifletmek amacıyla Hazine'ye, daha önce ihraç edilmiş senetlerin faiz oranlarını piyasa koşullarından bağımsız olarak tek taraflı düşürme (zorunlu konversiyon) yetkisinin verilmesi

Cevap

Hazine garantileri ile ikraz işlemlerinin sınırlarının Bütçe Kanunu ile belirlenmesi ve güvence mekanizması olarak Risk Hesabı'nın kurulmasıdır.
4749 sayılı Kanun'un en devrimsel niteliği, kamu kurumlarının geçmişte keyfi olarak başvurduğu garantili dış finansman yollarını katı kurallara bağlamasıdır. Bütçe bütünlüğünü korumak adına, verilebilecek Hazine garantilerinin ve Hazine ikrazlarının üst sınırı (Garanti Limiti) her yıl Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile belirlenmektedir. Ayrıca, verilen bu garantilerin risk yaratması (kurumun borcunu ödeyememesi) ihtimaline karşı Merkez Bankası bünyesinde bir 'Risk Hesabı' oluşturularak, koşullu yükümlülüklerin bütçe nakit akışını aniden bozması engellenmiş ve modern risk yönetimi çerçevesi çizilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
2001 öncesi kamu borçlanma yapısındaki temel sorunu tanımla.
DPT'nin projeleri onaylaması ancak finansman sınırının olmaması nedeniyle kurumların Hazine garantisiyle aşırı borçlanması ve ödenemeyen borçların Hazine'ye yıkılması (koşullu yükümlülük krizi).
Sorunun kök nedenini anlamak, kanunun getirdiği çözümü tespit etmek için gereklidir.
2
4749 sayılı Kanun'un bu soruna getirdiği yapısal çözümleri incele.
Kanun, tek elden borçlanma ilkesini getirmiş, borçlanma limitlerini (net borçlanma limiti ve garanti limiti) doğrudan Yılı Bütçe Kanunu'na bağlamıştır.
Limit mekanizması, borç yönetiminde mali disiplini sağlayan en temel hukuki araçtır.
3
Koşullu yükümlülüklerin (verilen garantilerin) risk yönetimi boyutunu değerlendir.
Garantili borçların ödenememesi durumunda bütçe dengesinin aniden bozulmaması için TCMB nezdinde sadece bu amaçla kullanılacak bir "Risk Hesabı" kurulmuştur.
Risk Hesabı, DPT-Hazine dengesizliğinin yarattığı mali şokları önleyen somut finansal tampon mekanizmasıdır.

Anahtar Kavram

4749 Sayılı Kanun'da Borç/Garanti Limitleri ve Risk Hesabı Mekanizması
Bu soruyu puanla

Konular

2001 Sonrası Borçlanma ve 4749 Sayılı Kanun

Bu konudan daha fazla soru