Bir ülke ekonomisinde yaşanan durgunluk (resesyon) ve verimlilik artışındaki yavaşlama sorununu çözmek amacıyla hükümet, marjinal gelir vergisi ve kurumlar vergisi oranlarında kalıcı ve yüksek oranlı bir indirime gitme kararı almıştır.
Arz yönlü iktisat yaklaşımına göre, bu politika değişikliğinin temel aktarım mekanizması ve uzun dönem beklenen etkisi aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir?
- Vergi indirimlerinin nispi fiyatları değiştirerek bireylerin boş zaman yerine çalışmayı, tüketim yerine ise tasarruf ve yatırımı tercih etmesini sağlayan teşvik etkisiyle toplam arz eğrisini sağa kaydırması.Cevap
- BVergi indirimlerinin hanehalkının harcanabilir gelirini doğrudan artırarak, çarpan mekanizması aracılığıyla toplam talebi genişletmesi ve böylece üretim hacmini büyütmesi.
- CVergi oranlarındaki her seviyedeki indirimin, ekonominin Laffer eğrisinin hangi bölgesinde olduğuna bakılmaksızın üretim artışı yaratarak toplam vergi hasılatını mutlak surette artırması.
- DToplam talebin uyarılması sonucunda, kısa dönemde enflasyon oranında bir miktar artışa katlanılarak işsizlik oranının doğal seviyenin altına indirilmesi.
- EKamu harcamalarının sabit tutulduğu bir ortamda, vergi indirimlerinin faiz oranlarını düşürerek dışlama (crowding-out) etkisini ortadan kaldırması ve özel yatırımları canlandırması.
Cevap
Arz yönlü iktisada göre vergi indirimlerinin temel işlevi, nispi fiyatları (çalışma/boş zaman ve tasarruf/tüketim) değiştirerek teşvik etkisi yaratması ve toplam arz eğrisini sağa kaydırmasıdır.
Arz yönlü iktisat yaklaşımı, Arthur Laffer, Paul Craig Roberts ve Norman Ture gibi iktisatçılar tarafından geliştirilmiş olup, stagflasyon sorununa karşı geleneksel Keynesyen talep yönetiminin yetersiz kaldığı iddiasıyla ortaya çıkmıştır. Doğru seçenekte ifade edildiği gibi, bu yaklaşımın özü 'Teşvik Etkisi'dir (Incentive Effect). Marjinal gelir ve kurumlar vergisi oranlarındaki düşüşler, net ücretleri ve net sermaye getirilerini artırır. Bu durum nispi fiyatları değiştirir: Boş zaman pahalanır (çalışma teşvik edilir), mevcut tüketim pahalanır (tasarruf ve yatırım teşvik edilir). Faktör arzındaki bu reel artışlar, makroekonomik düzeyde Toplam Arz (AS) eğrisini sağa kaydırarak enflasyonsuz bir ekonomik büyüme ve kalkınma sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Arz Yönlü İktisatta Vergi İndirimlerinin Teşvik (İkame) Etkisi ve Toplam Arzın Genişlemesi