Soru

Zorluk: OrtaSeligman'ın Gelir Sınıflandırması

E. R. A. Seligman tarafından geliştirilen kamu gelirleri tasnifinde, gelirler "özel fayda" ve "kamu yararı" ölçütlerine göre bir hiyerarşi içerisinde sıralanmaktadır. Bu hiyerarşide, cebri (zorlayıcı) niteliğin belirginleştiği, ancak ödemenin hala mülkiyet sahiplerine sağlanan özel bir avantaj (değer artışı) ile ilişkilendirildiği, vergiden hemen önceki basamak aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Fiyat
  2. B
    Harç
  3. ŞerefiyeCevap
  4. D
    Parafiskal Gelirler
  5. E
    Resimler

Cevap

Seligman'ın hiyerarşisinde vergiden hemen önce yer alan ve mülk değer artışını temsil eden seçenek Şerefiye'dir.
Seligman'ın modelinde gelirler, bireysel menfaat ve toplumsal yarar arasındaki dengeye göre sıralanır. Bu sıralamada 'Şerefiye', bir kamu yatırımı (yol, park, kanalizasyon vb.) sonucu mülk sahibinin mülkünde meydana gelen değer artışını temsil eder. Hem mülk sahibinin özel faydası (kazancı) mevcuttur hem de bu bir kamu hizmeti sonucudur. Hiyerarşide vergiden (özel faydanın sıfırlandığı nokta) hemen önce gelmesi, onun yüksek kamu yararı ve zorunlu niteliği ile ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Seligman'ın hiyerarşik sıralamasını analiz etme
Hiyerarşi: Fiyat → Ücret → Harç → Şerefiye → Vergi şeklindedir.
Seligman gelirleri özel faydadan kamu yararına doğru bir yelpazede sıralar.
2
Kriterlerin ağırlığını belirleme
Hiyerarşide sağa doğru gidildikçe özel fayda azalır, kamu yararı ve cebir (zorlama) artar.
Vergi noktasında özel fayda tamamen kaybolur ve sadece kamu yararı kalır.
3
Tanımlanan noktayı tespit etme
Hem özel bir menfaat (değer artışı) hem de yüksek kamu yararı içeren, vergiden bir önceki basamak Şerefiye'dir.
Şerefiye, kamu yatırımları nedeniyle gayrimenkul değeri artanlardan alınan, vergiye en yakın gelir türüdür.

Anahtar Kavram

Seligman'ın Gelir Yelpazesi
Bu soruyu puanla