Examkin

Soru

Zorluk: ZorZımni (Gizli) İtfa ve Enflasyon Etkisi

Bir ülkenin kamu borç yönetimi stratejisi kapsamında piyasaya sunduğu üç farklı senet portföyü şunlardır:

I. Sabit nominal faizli ve uzun vadeli ulusal para cinsi tahviller
II. Tüketici Fiyat Endeksine (TÜFE) endeksli ulusal para cinsi tahviller
III. Yabancı para (döviz) cinsinden ihraç edilmiş uzun vadeli tahviller

Bu ekonomide öngörülemeyen ve ani bir enflasyon şoku yaşanmış, eş anlı olarak ulusal para birimi döviz kurları karşısında ciddi oranda değer kaybetmiştir.

Bu makroekonomik senaryoya göre, devletin borç yükü ve "zımni (gizli) itfa" mekanizmasının işleyişi hakkında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. Zımni itfa etkisi ağırlıklı olarak I. portföydeki senetler üzerinde gerçekleşerek devlet lehine bir servet transferi yaratırken, II. ve III. portföydeki senetler bu gizli vergilemeden büyük ölçüde korunmuştur.Cevap
  2. B
    Enflasyonun yarattığı satın alma gücü kaybı piyasanın genelini etkilediğinden, zımni itfa mekanizması her üç portföyde de Hazine'nin reel borç yükünü oransal olarak aynı düzeyde azaltacaktır.
  3. C
    I. portföydeki senetlerin reel değerinin enflasyon karşısında erimesi, borçlanıcı idarenin tek taraflı iradesiyle gerçekleştirdiği hukuki bir konversiyon (değiştirim) işlemidir.
  4. D
    Ulusal paranın değer kaybetmesi, yabancı para cinsinden ihraç edilen III. portföyde kur farkından doğan bir zımni itfa etkisi yaratarak devletin dış borç servisini kolaylaştırır.
  5. E
    Devletin I. portföydeki senet sahiplerine enflasyon öncesindeki reel satın alma gücünü ödememesi durumu, mali hukuk kapsamında örtülü bir moratoryum ilanı sayılmaktadır.

Cevap

Zımni itfa etkisi ağırlıklı olarak I. portföydeki senetler üzerinde gerçekleşerek devlet lehine bir servet transferi yaratırken, II. ve III. portföydeki senetler bu gizli vergilemeden büyük ölçüde korunmuştur.
Zımni (gizli) itfa, yüksek enflasyon dönemlerinde ulusal paranın satın alma gücünün düşmesi neticesinde, devletin daha önce ihraç etmiş olduğu nominal değeri sabit borçlarının reel anlamda hafiflemesidir. Bu durum adeta alacaklıdan devlete doğru bir enflasyon vergisi (servet transferi) yaratır. Sabit faizli ulusal para cinsi tahviller (I. portföy) bu erimeye tam olarak maruz kalırken; TÜFE'ye endeksli tahviller (II. portföy) enflasyon oranında güncellendiklerinden, döviz cinsi tahviller (III. portföy) ise kur artışıyla değer kazandıklarından zımni itfa etkisinden korunmuş olurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Zımni (Gizli) İtfa kavramını tanımlama.
Zımni itfa, devleti yönetenlerin bilinçli politikalarıyla veya beklenmedik makroekonomik gelişmelerle ortaya çıkan enflasyonun, paranın satın alma gücünü düşürerek devletin borçlarının reel değerini eritmesidir.
Sorunun temel kavramsal mekanizmasını ortaya koymak.
2
Portföy I'in (Sabit Faizli TL Tahvil) enflasyon şoku karşısındaki durumunu analiz etme.
Enflasyon şoku yaşandığında, bu tahvillerin nominal faizi sabit kaldığı için negatif reel faiz oluşur. Senet sahibinin satın alma gücü erir, bu eriyen kısım devletin borç yükünün gizlice ödenmesi (zımni itfa) anlamına gelir.
Hangi borç türünün enflasyon vergisinden etkilendiğini tespit etmek.
3
Portföy II (TÜFE Endeksli) ve Portföy III'ün (Döviz Cinsi) durumunu analiz etme.
TÜFE'ye endeksli tahvillerin getirisi enflasyon oranında artırıldığı için reel erime yaşanmaz. Döviz cinsi tahviller ise ulusal paranın değer kaybı (kur artışı) nedeniyle ulusal para cinsinden daha da maliyetli hale gelir; zımni itfaya uğramazlar.
Seçeneklerdeki karşılaştırmalı iddiaları doğrulamak.
4
Analiz sonuçlarını seçeneklerle eşleştirme.
Yalnızca Sabit Faizli TL tahvillerinde zımni itfa gerçekleşirken, endeksli ve döviz cinsi tahvillerin bu etkiden korunduğunu ifade eden seçenek doğru yanıttır.
Sorunun nihai çözümüne ulaşmak.

Anahtar Kavram

Zımni (Gizli) İtfa ve Enflasyon Vergisi
Bu soruyu puanla

Konular

Zımni (Gizli) İtfa ve Enflasyon Etkisi

Bu konudan daha fazla soru