Küresel şokların da etkisiyle uzun süreli bir yapısal krizin içine giren bir ekonomide, hem genel fiyatlar düzeyi sürekli artmakta hem de üretim hacmi daralmaktadır. Bu süreçte kamu idaresi, artan harcamalarını finanse edebilmek için gelir üzerinden alınan marjinal vergi oranlarını sürekli yükseltmiş; ancak bu politika, toplam vergi hasılatında beklenenin aksine mutlak bir azalışa neden olmuştur.
Arz yönlü iktisat teorisi çerçevesinde, söz konusu ekonominin bu krizden çıkarılarak uzun dönemli sürdürülebilir büyüme patikasına döndürülmesi için önerilecek temel politika ve bu politikanın işleyiş mekanizması aşağıdakilerden hangisidir?
- Marjinal vergi oranlarının düşürülerek çalışma ve tasarruf kararlarında ikame etkisinin öne çıkarılması; böylece emek arzı ile sermaye birikiminin teşvik edilerek potansiyel üretim kapasitesinin artırılması.Cevap
- BVergi oranlarının indirilmesi yoluyla harcanabilir gelirin yükseltilmesi; bunun sonucunda çarpan mekanizması devreye sokularak toplam talebin canlandırılması ve eksik istihdamın giderilmesi.
- CKamu harcamalarının kısılmasıyla bütçe açıklarının daraltılması; piyasadaki faiz oranlarının düşürülerek özel sektör yatırımlarını dışlama (crowding-out) etkisinin ortadan kaldırılması.
- DKamu gelirlerini artırmak amacıyla dolaylı vergilerin ağırlığının yükseltilmesi; elde edilecek ilave kaynaklarla üretken kamu altyapı yatırımlarının finanse edilerek içsel büyümenin sağlanması.
- EGelir ve kurumlar vergisi oranlarının düşürülerek mükelleflerin hedeflenen refah düzeyine daha kolay ulaşmalarının sağlanması; bu sayede gelir etkisinin devreye girerek boş zaman tercihinin artırılması.
Cevap
Arz yönlü iktisat politikaları gereği, marjinal vergi oranlarının düşürülerek ikame etkisinin ön plana çıkarılması ve bu yolla emek arzı ile sermaye birikiminin teşvik edilmesi gerekmektedir.
Doğru seçenek, arz yönlü iktisadın özünü oluşturan 'nispi fiyatların değişimi' ve 'ikame etkisinin' gücüne vurgu yapmaktadır. Laffer eğrisinin yasaklayıcı bölgesinde marjinal vergilerin düşürülmesi, net ücreti ve net sermaye getirisini artırır. İkame etkisinin gelir etkisine baskın çıkmasıyla bireyler boş zaman yerine çalışmayı, tüketim yerine tasarrufu seçer. Bu da stagflasyondan çıkış için gereken üretim artışını sağlar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Laffer Eğrisi ve Arz Yönlü Vergi Teşvik Mekanizmaları