Examkin

Soru

Zorluk: OrtaFon Gelirleri

Kamu mali yönetiminde, bütçe disiplini ve denetimini sağlamak amacıyla gelirlerin belirli bir harcamaya özgülenmemesi (adem-i tahsis) temel bir kuraldır. Ancak belirli kamu hizmetlerinin finansmanında süreklilik ve esneklik sağlamak amacıyla bu kuralın dışına çıkılarak fon uygulamalarına gidilebilmektedir.

Buna göre, 'fon gelirleri' ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bütçe birliği ilkesinin bir gereği olarak, tüm devlet gelirlerinin tek bir hesapta toplanmasını ifade eder.
  2. B
    Sadece sosyal güvenlik kurumları ve meslek kuruluşları tarafından toplanan parafiskal gelirlerin bir alt türüdür.
  3. Bütçenin 'adem-i tahsis' ilkesine bir istisna teşkil ederek, belirli gelir kalemlerinin belirli giderlere özgülenmesini (ad tahsis) sağlar.Cevap
  4. D
    Gelir kaynakları sadece vergi benzeri cebri ödemelerden oluştuğu için iradi (gönüllü) ödemeleri kapsamaz.
  5. E
    50185018 sayılı Kanun uyarınca Türkiye'de tüm fon çeşitleri tasfiye edilerek genel bütçe kapsamına alınmıştır.

Cevap

Fon gelirleri, bütçenin 'adem-i tahsis' ilkesinin istisnası olup belirli gelirlerin belirli giderlere özgülenmesini (ad tahsis) sağlayan bir kamu gelir türüdür.
Doğru olan ifade fonların bütçe ilkeleriyle olan ilişkisini vurgulamaktadır. Fonlar, genel bütçe gelirlerinin genel giderleri karşıladığı 'havuz' sisteminin aksine, belirli bir gelirin (örneğin trafik cezaları veya belirli bir ürün vergisi) doğrudan belirli bir kamu hizmetinin (örneğin karayolu yapımı) finansmanına ayrılmasıdır. Bu durum maliye literatüründe 'ad tahsis' veya 'özgüleme' olarak tanımlanır ve bütçenin 'adem-i tahsis' ilkesinin temel istisnasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Fon kavramını analiz etme
Fonlar, belirli bir kamu amacını gerçekleştirmek üzere ayrılmış ve bütçe dışı veya bütçe içinde özel bir hesapta izlenen kaynaklardır.
Sorunun odaklandığı gelir türünün mali niteliğini belirlemek gerekir.
2
Bütçe ilkeleriyle ilişkilendirme
Normalde bütçede gelirlerin giderlere özgülenmemesi (adem-i tahsis) esastır; ancak fonlar bu kuralı 'ad tahsis' (özgüleme) yaparak bozarlar.
Fonların maliye teorisindeki en karakteristik özelliği adem-i tahsis ilkesine getirdiği istisnadır.
3
Seçenekleri karşılaştırma
Özgüleme (ad tahsis) vurgusu yapan ifadenin doğru olduğu, diğerlerinin ise bütçe birliği, gelir kaynağı veya yasal durum açısından yanlış bilgi içerdiği görülür.
Doğru seçeneğe ulaşmak için fonların hem yapısal hem de yasal özelliklerini doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Fonların Ad Tahsis (Özgüleme) Niteliği

İpuçları

1
Bütçenin temel ilkelerinden biri olan 'adem-i tahsis' (gelirlerin giderlere özgülenmemesi) kuralını hatırlayın.
2
Fonlar, bir havuz sisteminden ziyade, belirli bir amaç için ayrılmış 'özel kasalar' gibi çalışır.
3
Bir gelirin doğrudan bir harcamaya ayrılmasına 'ad tahsis' denir; fonlar bu uygulamanın en somut örneğidir.

Daha Fazla Pratik

Bütçe dışı fonlar ile bütçe içi fonlar arasındaki farkları ve bütçe birliği ilkesine etkilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Fon Gelirleri

Bu konudan daha fazla soru