Examkin

Soru

Zorluk: OrtaOtomatik İstikrar Sağlayıcılar

Bir ekonomide konjonktürel daralma yaşanırken, karar alıcıların (yasama veya yürütme) herhangi bir yeni düzenleme yapmasına gerek kalmaksızın, kamu bütçesi gelir ve gider kalemlerindeki esneklik sayesinde kendiliğinden açık vermeye başlar. Bu durum, otomatik istikrar sağlayıcıların devrede olduğunu gösterir.

Buna göre, otomatik istikrar sağlayıcıların makroekonomik işleyişi ve sınırları hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Dalgalanmaların şiddetini yumuşatmada etkili olsalar da, ekonomiyi tek başlarına tam istihdam dengesine getiremezler ve canlanma dönemlerinde vergi yükünü kendiliğinden artırarak "mali sürüklenme"ye yol açabilirler.Cevap
  2. B
    Belirli ekonomik göstergelerin önceden saptanan kritik eşiklere ulaşması halinde, kanunun verdiği yetkiye dayanarak yürütme organının vergi oranlarını değiştirmesi sistemdeki en güçlü otomatik istikrar sağlayıcıdır.
  3. C
    Resesyon dönemlerinde talebi canlandırmak amacıyla özel olarak planlanan ve uygulamaya konulan büyük ölçekli altyapı yatırımları, artan oranlı gelir vergisine kıyasla daha hızlı çalışan bir otomatik istikrar mekanizmasıdır.
  4. D
    Geleneksel (Klasik) maliye politikası anlayışında bütçenin her yıl denk olması kuralı geçerli olduğundan, otomatik istikrar sağlayıcıların ekonomik dalgalanmaları önleme işlevi bu yaklaşımda çok daha geniş kapsamlıdır.
  5. E
    Mali sürüklenme, otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaların enflasyonla mücadelede yetersiz kalması sonucunda kamu harcamalarının reel olarak hızla artması ve bütçe dengesinin bozulması durumudur.

Cevap

Otomatik istikrar sağlayıcılar dalgalanmaları hafifletir ancak tek başlarına tam istihdamı sağlayamazlar; ayrıca canlanma dönemlerinde artan oranlı vergiler üzerinden 'mali sürüklenme' yaratarak ekonomik toparlanmayı yavaşlatabilirler.
Doğru ifade, otomatik istikrar sağlayıcıların iki temel özelliğini kusursuz yansıtmaktadır: Birincisi, bu araçlar (artan oranlı vergiler, işsizlik sigortası vb.) ekonomik şokların etkisini hafifletir ancak sorunu kökünden çözüp ekonomiyi otonom olarak tam istihdama getiremezler (bunun için iradi politika gerekir). İkincisi, ekonomi büyürken milli gelir artışının önemli bir kısmının artan oranlı vergiler aracılığıyla devlete geçmesi, özel sektör talebini kısarak büyümeyi yavaşlatır; mali literatürde bu istenmeyen yan etkiye 'mali sürüklenme' (fiscal drag) adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların temel işlevini ve sınırlarını belirle.
Bu mekanizmalar (artan oranlı vergiler, işsizlik sigortası vb.) yeni bir karara ihtiyaç duymadan devreye girer. Ancak sadece dalgalanmanın şiddetini azaltırlar (amortisör görevi), ekonomiyi tek başlarına tam istihdama getiremezler.
Mekanizmanın makroekonomik gücünün sınırlarını anlamak için.
2
Otomatik istikrar sağlayıcıların yan etkilerini (özellikle büyüme/enflasyon dönemlerindeki durumunu) analiz et.
Ekonomi canlanırken veya enflasyonist ortamda, artan oranlı gelir vergisi nedeniyle bireylerin daha yüksek vergi dilimlerine girmesi, harcanabilir geliri otomatik olarak düşürür. Bu durum ekonomik büyümeyi yavaşlatır ve bu kavrama 'mali sürüklenme' denir.
Doğru ifadenin içerdiği mali sürüklenme kavramının doğruluğunu teyit etmek için.
3
Diğer ifadelerin otomatik istikrar sağlayıcı kavramıyla çelişen yönlerini tespit et.
Yürütme kararına bağlı araçlar formül esnekliğidir. Altyapı projeleri iradi politikadır. Klasik yaklaşım bu araçları reddeder. Mali sürüklenme ise bütçe açığının değil, bütçe fazlası eğiliminin (vergi yükü artışının) bir sonucudur.
Çeldiricilerin içerdiği kavramsal hataları netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ve Mali Sürüklenme
Bu soruyu puanla

Konular

Otomatik İstikrar Sağlayıcılar

Bu konudan daha fazla soru