Bir ülkenin parlamentosu, kamuoyu tepkileri nedeniyle Hazine'nin ihraç edeceği devlet iç borçlanma senetlerine uygulanabilecek azami 'görünür (nominal) faiz' oranını yasal bir sınırla kısıtlamıştır. Ancak piyasadaki likidite darlığı ve enflasyon beklentileri, fon arz edenlerin bu yasal sınırın çok üzerinde bir getiri talep etmesine neden olmaktadır. Hazine, yasal kısıtlamayı (nominal faiz tavanını) ihlal etmeden yatırımcıların yüksek getiri beklentisini karşılayıp ihaleyi başarıyla sonuçlandırmak amacıyla senetleri 'başabaş değerinin altında' (iskontolu) ihraç etmeye karar vermiştir.
Buna göre, Hazine'nin başvurduğu 'başabaş altı ihraç' tekniğinin işleyişi ve maliyet yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- Senedin ihraç değeri ile vade sonunda ödenecek nominal değer arasındaki fark 'gizli faiz' yaratarak, yatırımcının elde ettiği efektif getiriyi senedin üzerindeki görünür faiz oranının üzerine çıkarır.Cevap
- BBaşabaş altı ihraç uygulamasında, hazinenin katlandığı gerçek maliyet ile yatırımcının elde ettiği efektif getiri oranı, senedin üzerinde yazılı olan nominal faiz oranından daha düşüktür.
- CHazine bu yöntemle, vade sonundaki anapara ödemesini başlangıçta tahsil ettiği ihraç değerine eşitleyerek borcun konsolidasyonunu (tahkimini) sağlamış olur.
- DHazine'nin kasasına giren net tutar senedin nominal değerinden fazla olduğu için, aradaki fark bütçeye doğrudan olağandışı gelir (emisyon primi) olarak kaydedilir.
- EBu teknik, senedin üzerinde yazılı olan nominal faiz oranını piyasa faiz oranına eşitleyerek hazinenin zımni bir senyoraj geliri elde etmesini sağlar.
Cevap
Senedin ihraç değeri ile vade sonunda ödenecek nominal değer arasındaki farkın 'gizli faiz' yaratarak yatırımcının efektif getirisini görünür faiz oranının üzerine çıkarmasıdır.
Doğru olan seçenekte açıklandığı üzere, bir kamu borçlanma senedi üzerinde yazılı değerden (nominal değerden) daha düşük bir bedelle satıldığında (başabaş altı ihraç), aradaki fark yatırımcı için ek bir getiri unsuru oluşturur. Bu fark maliye teorisinde 'gizli faiz' olarak nitelendirilir. Görünürdeki nominal faiz oranı kanunla sınırlanmış olsa bile, senedin ucuza satılıp vade sonunda tam değerinden geri ödenmesi sayesinde yatırımcının elde ettiği toplam rantsal getiri (efektif getiri) piyasa koşullarına uyum sağlayacak şekilde görünür faizin üzerine çıkar.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Borçlanmada İhraç Değeri ve Gizli Faiz Etkisi