Kamu Borçlanma Yöntemleri ve Teknikleri

Kamu borçlanma ihalelerinde uygulanan "Tek Fiyat" (Hollanda) ve "Çoklu Fiyat" (Amerikan) yöntemlerinin mikroekonomik etkileri dikkate alındığında; yatırımcıların maruz kaldığı "kazananın laneti" (winner's curse) riski ve buna bağlı olarak gelişen "tekliflerin aşağı çekilmesi" (bid shading) davranışı açısından bu iki yöntemin karşılaştırılmasına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İç piyasada gerçekleştirilen bir devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ihalesinde; $X$, $Y$ ve $Z$ kurumsal yatırımcıları sırasıyla $99,20$ TL, $98,60$ TL ve $98,10$ TL seviyelerinden alım emri girmiştir. İlgili otorite, hedeflenen borçlanma tutarına ulaşabilmek amacıyla kesme fiyatını $98,10$ TL düzeyinde sabitlemiş ve bu üç yatırımcının talebini de geçerli sayarak karşılamıştır.

Buna göre, ihalenin sırasıyla çoklu fiyat ve tek fiyat sistemlerine göre yapıldığı varsayıldığında, en yüksek teklifi sunan $X$ yatırımcısının senedi hangi fiyatlardan alacağı aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Hazine ve Maliye Bakanlığı, iç borçlanma stratejisi kapsamında faiz oranlarındaki dalgalanmaları en aza indirmek ve yatırımcı tabanını genişletmek amacıyla zaman zaman rekabetçi fiyatlandırma sistemlerinin dışına çıkmaktadır. Bu çerçevede, İşsizlik Sigortası Fonu ve Sosyal Güvenlik Kurumu gibi kamu kurumlarının ellerindeki nakit fazlalarının piyasa dengelerini sarsmadan emilmesi ve eş zamanlı olarak küçük tasarruf sahiplerinin birikimlerinin doğrudan ekonomiye kazandırılması planlanmaktadır.

Bu süreçte kullanılacak doğrudan satış yöntemlerinin (tahsisli satış ve halka arz) mekanizması ve diğer borçlanma teknikleriyle karşılaştırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir ülkenin borç yönetimi birimi, iç borç stokunun mülkiyet yapısını tabana yaymak ve küçük tasarruf sahiplerinin sisteme katılımını sağlamak amacıyla yeni bir devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ihracına karar vermiştir. Bu süreçte Hazine; senedin nominal değer, faiz oranı ve vade koşullarını baştan sabitleyerek bir izahname hazırlamış, fiziki ve kaydi satış operasyonlarının Hazine vezneleri üzerinden doğrudan yapılmasının getireceği operasyonel yükten kaçınmak için de geniş şube ağına sahip bir ticari bankayı aracı kuruluş olarak görevlendirmiştir.

Buna göre, senaryoda uygulanan borçlanma yöntemini "ihale (açık artırma)" ve "sürekli satış (tap)" gibi diğer borçlanma tekniklerinden ayıran en belirgin teknik farklılık aşağıdakilerden hangisinde doğru ifade edilmiştir?

Kamu kesiminde yer alan ve yasal yükümlülükleri gereği yapısal olarak sürekli likidite fazlası oluşturan fonların (örneğin İşsizlik Sigortası Fonu) birikimlerinin, ikincil piyasalarda fiyat dalgalanmalarına yol açmadan ve rekabetçi piyasa koşullarına tabi tutulmadan kamu finansmanına aktarılması hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, söz konusu fonların vade ve getiri tercihleri dikkate alınarak, ihale düzenlenmeksizin sadece bu kurumlara özel devlet iç borçlanma senedi (DİBS) ihracı gerçekleştirilecektir.

Bu senaryoda ifade edilen amaca ulaşmak için idarenin başvurması gereken borçlanma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu borçlanmasında senetlerin üzerinde yazılı olan değer (nominal değer) ile piyasaya satış fiyatı (ihraç değeri) arasındaki ilişki, borçlanmanın maliyetini ve yatırımcı talebini doğrudan etkilemektedir.

Hazine'nin finansman sağlamak amacıyla borçlanma senetlerini 'başabaşın altında (iskontolu)' ihraç etmesi durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu borçlanma senetlerinin ihraç sürecinde, senedin üzerinde yazılı olan nominal (itibari) değerinden daha düşük bir bedelle piyasaya sunulması ve aradaki farkın yatırımcı için ek bir getiri (gizli faiz) oluşturması yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu borçlanmasında devlet, ihraç ettiği senetlerin pazarlanabilirliğini artırmak ve yatırımcı tabanını genişletmek amacıyla çeşitli teşvikler sunmaktadır. Bu teşvikler; yatırımcıya anapara ve faiz dışında ek bir maddi kazanç ya da kolaylık sağlayan "ek menfaatler" ve yatırımcının alacağının reel değerini ekonomik risklere karşı korumayı amaçlayan "garantiler" (teminatlar) olarak ikiye ayrılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi kamu borçlanmasında bir "garanti" (teminat) yöntemi olarak kabul edilir?

Uluslararası finans piyasalarından yüksek tutarlı dış borç temininde kullanılan sendikasyon yönteminde; kredi veren bankalar grubu ile borçlu devlet arasındaki teknik ve idari koordinasyonu sağlayan, süreci tek bir sözleşme üzerinden yöneten aktör aşağıdakilerden hangisidir?

Hazine ve Maliye Bakanlığı, piyasa faiz oranlarının ihraç edilecek senedin kupon oranından daha yüksek olması nedeniyle aşağıdaki özelliklere sahip bir devlet tahvilini ihraç etmiştir:

Bu verilere göre, söz konusu tahvilin yatırımcı açısından sağlayacağı yıllık efektif (gerçek) getiri oranı yüzde kaçtır?

Kamu borç yönetiminde Hazine'nin, borçlanma maliyetlerini kontrol altında tutmak amacıyla ihraç edilecek senetlerin satış fiyatını ve faiz oranını piyasa koşullarına göre önceden belirleyerek ilan ettiği, bu senetlerin belirli bir süre boyunca yatırımcıların alımına açık tutulduğu ve yatırımcıların belirlenen fiyat üzerinden diledikleri miktarda talepte bulunabildikleri borçlanma yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Kamu borç yönetiminde kullanılan "seri itfa" (eşit anapara paylı) yöntemi ile "anüite" (eşit taksitli/amortismanlı) yöntemi karşılaştırıldığında; borç servis süreci boyunca her bir ödeme döneminde (taksit) gerçekleşen anapara payının (principal component) değişimiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kamu borçlanma yöntemlerinden biri olan "halka arz", özellikle bireysel yatırımcıları ve küçük tasarruf sahiplerini devlet iç borçlanma senetleri piyasasına çekmek amacıyla sıklıkla kullanılmaktadır.

Buna göre, halka arz yönteminin işleyişi ve temel özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Türkiye'de iç borçlanma politikalarını yürüten Hazine ve Maliye Bakanlığı, piyasa likiditesini ve borçlanma maliyetlerini optimize etmek amacıyla zaman zaman rekabetçi olmayan (ihale dışı) borçlanma yöntemlerine başvurmaktadır. Bu bağlamda aşağıdaki iki farklı uygulama gerçekleştirilmiştir:

I. Bireysel tasarrufları makroekonomik sisteme kazandırmak amacıyla, getirisi ve vadesi önceden ilan edilen Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS), belirli bir talep toplama dönemi boyunca aracı bankalar üzerinden küçük yatırımcılara sunulmuştur.
II. İkincil piyasadaki faiz hadleri üzerinde yukarı yönlü bir baskı (dışlama etkisi) yaratmamak için, İşsizlik Sigortası Fonu ve Sosyal Güvenlik Kurumu gibi kurumların ellerinde oluşan yapısal nakit fazlası, karşılıklı anlaşılan faiz ve vade koşullarıyla doğrudan Hazine portföyüne katılarak bu kurumlara DİBS ihraç edilmiştir.

Yukarıda temel özellikleri verilen ihale dışı borçlanma teknikleri, sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru adlandırılmıştır?

Uluslararası piyasalardan yüksek montanlı dış borç temin etmek isteyen bir ülke, çeşitli yabancı bankalarla finansman görüşmeleri gerçekleştirmiştir. Yapılan anlaşma neticesinde; bankalardan birinin 'lider banka' sıfatıyla tüm operasyonel ve hukuki süreci koordine etmesi, borçlu devlet ile tek bir ana kredi sözleşmesi imzalanması ve ilerleyen dönemdeki anapara ile faiz ödemelerinin sadece bu temsilci banka aracılığıyla diğer katılımcılara dağıtılması kararlaştırılmıştır.

Kredi riskinin birden fazla finansal kuruluş arasında paylaşıldığı ancak borçlu devlet açısından hukuki muhataplığın tek merkezden yürütüldüğü bu borçlanma tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Hazine ve Maliye Bakanlığı, piyasa faiz oranlarının yüksek seyrettiği bir dönemde, çıkaracağı yeni devlet iç borçlanma senetlerinin görünürdeki faiz oranını (kupon faizini) piyasa beklentilerinden düşük tutmak amacıyla senetleri üzerinde yazılı değerin daha altında bir bedelle piyasaya sunma stratejisini uygulamaya karar vermiştir.

Buna göre, uygulanan bu borçlanma stratejisinin (başabaş altı ihraç) yatırımcı getirisi ve borçlanma dinamikleri üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Hazine ve Maliye Bakanlığı, geniş tabanlı bir yatırımcı kitlesine ulaşmak ve özellikle bireysel tasarruf sahiplerini devlet iç borçlanma senetleri (DİBS) piyasasına çekmek amacıyla yeni bir ihraç süreci planlamaktadır. Bu süreçte; ihraç edilecek senetlerin miktarı, nominal değeri, faiz oranı ve vade gibi tüm koşulları önceden kesin olarak belirlenmiş, bir "izahname" ile kamuoyuna duyurulmuş ve satış işlemleri için çeşitli banka ve aracı kuruluşlardan oluşan bir konsorsiyum yetkilendirilmiştir.

Buna göre, Hazine'nin başvurduğu bu borçlanma yöntemi ve sürecin teknik işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Kamu borç yönetiminde, anaparanın ve faizin geri ödenme şekli yatırımcı tercihlerini ve hazinenin nakit akışını doğrudan etkiler. Bir borçlanma işleminde; borcun anapara ve faiz ödemeleri için vade boyunca her yıl bütçeden eşit miktarda ödenek ayrılmakta, her ödeme döneminde azalan bakiye üzerinden hesaplanan faiz tutarı düşüldükten sonra kalan kısım anapara ödemesine tahsis edilmektedir. Aynı zamanda bu borçlanma, bütçenin geçici kasa açıklarını kapatmak için değil, büyük ölçekli ve uzun yıllar sürecek kamu yatırımlarını finanse etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir.

Bu özelliklere sahip bir kamu borçlanması için aşağıda yapılan sınıflandırma ve itfa tekniği eşleştirmelerinden hangisi geçerlidir?

Bir ülkenin parlamentosu, kamuoyu tepkileri nedeniyle Hazine'nin ihraç edeceği devlet iç borçlanma senetlerine uygulanabilecek azami 'görünür (nominal) faiz' oranını yasal bir sınırla kısıtlamıştır. Ancak piyasadaki likidite darlığı ve enflasyon beklentileri, fon arz edenlerin bu yasal sınırın çok üzerinde bir getiri talep etmesine neden olmaktadır. Hazine, yasal kısıtlamayı (nominal faiz tavanını) ihlal etmeden yatırımcıların yüksek getiri beklentisini karşılayıp ihaleyi başarıyla sonuçlandırmak amacıyla senetleri 'başabaş değerinin altında' (iskontolu) ihraç etmeye karar vermiştir.

Buna göre, Hazine'nin başvurduğu 'başabaş altı ihraç' tekniğinin işleyişi ve maliyet yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Kamu borç yönetiminde, ihraç edilecek senetlerin faiz yapısı, piyasadaki faiz riskinin Hazine ile yatırımcı arasındaki dağılımını doğrudan etkiler.

Hazine'nin iç borç stokunun ortalama vadesini uzatmayı hedeflediği; ancak piyasa aktörlerinin gelecekte faiz oranlarının belirgin biçimde yükseleceği beklentisiyle uzun vadeli ve sabit getirili menkul kıymetlere talep göstermekten kaçındığı bir konjonktürde, borçlanma vadesini uzatabilmek için yatırımcılara sunulması gereken en rasyonel faiz yapısı aşağıdakilerden hangisidir?