Soru

Zorluk: ZorEkonomik Büyümeyi Etkileyen Maliye Politikası Araçları

Orta gelir seviyesini aşarak yüksek gelirli ekonomiler arasına katılmayı hedefleyen bir ülkede, karar alıcılar salt talep yönlü kısa vadeli politikalardan vazgeçip, uzun dönemli potansiyel üretim kapasitesini artıracak bir maliye politikası çerçevesi benimsemiştir. Bu yeni stratejide; içsel (endojen) büyüme dinamiklerinin harekete geçirilmesi, özel sektör yatırımları üzerindeki dışlama etkisinin (crowding-out) önlenmesi ve bireylerin çalışma ile tasarruf eğilimlerini artıracak teşvik etkilerinin (incentive effects) maksimize edilmesi hedeflenmektedir.

Buna göre, söz konusu ülkenin uzun dönemli ekonomik büyüme hedefine ulaşabilmesi için aşağıdaki maliye politikası uygulamalarından hangisine başvurması en uygundur?

  1. A
    Gelir dağılımındaki eşitsizlikleri gidermek amacıyla, artan oranlı gelir vergisinin marjinal dilimlerinin belirgin biçimde yükseltilmesi ve elde edilen kamu gelirlerinin sosyal transferlere yönlendirilmesi
  2. B
    Sermaye birikimini finanse etmek üzere, yurt içi mali piyasalardan yüksek reel faizlerle yoğun şekilde borçlanmaya gidilerek ulusal tasarrufların bütünüyle kamu kesimine aktarılması
  3. Özel sektörün araştırma-geliştirme (AR-GE) faaliyetlerini destekleyen vergi harcamalarının genişletilmesi ve kamu bütçesinde beşeri sermaye ile altyapıya yönelik üretken harcamaların payının artırılmasıCevap
  4. D
    Ekonomik genişleme dönemlerinde vergi tarifelerinin enflasyona endekslenmeyip sabit bırakılarak mali sürüklenme (fiscal drag) yaratılması ve bu yolla kamusal fonların artırılması
  5. E
    Arz yönlü iktisat yaklaşımı doğrultusunda, kamunun üretim alanındaki ağırlığını ve regülasyon gücünü artırmak için kurumlar vergisi oranlarının yükseltilmesi

Cevap

Özel sektörün araştırma-geliştirme (AR-GE) faaliyetlerini destekleyen vergi harcamalarının genişletilmesi ve kamu bütçesinde beşeri sermaye ile altyapıya yönelik üretken harcamaların payının artırılması
Ekonomik büyümeyi teşvik eden maliye politikaları, özellikle içsel (endojen) büyüme teorisi bağlamında, fiziki altyapı, AR-GE ve eğitim/sağlık gibi beşeri sermaye yatırımlarını merkeze alır. Vergi harcamaları (vergi indirim ve istisnaları) aracılığıyla özel sektörün AR-GE kapasitesinin desteklenmesi ve kamu bütçesindeki üretken harcamaların artırılması, ekonominin uzun dönemli potansiyel GSYH'sini yukarı çeker. Ayrıca bu araçlar vergi yükünü ağırlaştırmadığı için dışlama etkisine yol açmaz ve bireylerin çalışma, firmaların ise yatırım eğilimlerini güçlendirerek kuvvetli teşvik etkileri yaratır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru metnindeki temel hedefi ve politika yapıcıların kısıtlarını analiz etmek.
Temel hedefin salt kısa vadeli talep yönetimi değil, uzun dönemli potansiyel üretim kapasitesinin (ekonomik büyüme) artırılması olduğu saptanmıştır. Dışlama etkisinden (crowding-out) kaçınma ve teşvik etkilerini maksimize etme temel kısıtlardır.
Maliye politikası araçlarının makroekonomik hedeflere uygunluğunu değerlendirebilmek için sorunun bağlamını netleştirmek gerekir.
2
Seçeneklerdeki araçların büyüme, dışlama etkisi ve teşvikler üzerindeki yansımalarını değerlendirmek.
Gelir dağılımını iyileştirmeyi amaçlayan yüksek vergilerin teşvikleri kırdığı, yoğun iç borçlanmanın dışlama etkisi yarattığı, mali sürüklenmenin ise büyümeyi daralttığı tespit edilmiştir.
Yanlış politika araçlarının elenmesi, hedeflenen büyüme dinamiğine zıt düşen mekanizmaların (yanlış anlamaların) ayıklanmasını sağlar.
3
İçsel büyüme teorisi ve arz yönlü politikalarla uyumlu doğru aracı belirlemek.
Üretken kamu harcamaları (beşeri sermaye, fiziki altyapı) ve AR-GE teşvikleri şeklindeki vergi harcamalarının, hem dışlama etkisi yaratmadan hem de uzun dönemli kapasiteyi artırarak hedeflere en uygun araç olduğu sonucuna varılmıştır.
İçsel büyüme modelleri, teknoloji ve insan kaynağının uzun dönemli sürdürülebilir büyümenin temel itici güçleri olduğunu teorik olarak kanıtlar.

Anahtar Kavram

Ekonomik Büyümeyi Etkileyen Maliye Politikası Araçları ve İçsel Büyüme Modelleri
Bu soruyu puanla