Examkin

Soru

Zorluk: OrtaOtomatik İstikrar Sağlayıcı Araçlar

Maliye politikasında, herhangi bir yeni yasal düzenlemeye gerek kalmadan ekonomideki dalgalanmaları kendiliğinden yumuşatan mekanizmalara 'otomatik istikrar sağlayıcılar' denir. Bir ekonomide bu mekanizmaların konjonktürel dalgalanmalara karşı tepki verebilme gücü, vergi ve harcama sisteminin yapısal esnekliğine bağlıdır.

Buna göre, bir ülkenin mali yapısında aşağıdakilerden hangisinin bulunması, otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaların etkisini zayıflatır?

  1. A
    Vergi sisteminde dolaysız vergilerin ağırlığının yüksek olması
  2. B
    Gelir vergisinde uygulanan artan oranlı tarifenin çok sayıda ve dar dilimlerden oluşması
  3. Tüketim üzerinden alınan maktu (spesifik) vergilerin toplam gelirler içindeki payının yüksek olmasıCevap
  4. D
    İşsizlik sigortası ve benzeri sosyal transferlerin bütçe içindeki payının büyük olması
  5. E
    Tarımsal destekleme alımlarında önceden belirlenmiş taban fiyat garantisinin uygulanması

Cevap

Tüketim üzerinden alınan maktu (spesifik) vergilerin toplam gelirler içindeki payının yüksek olması
Maktu (spesifik) vergiler, miktar veya ağırlık gibi fiziksel birimler üzerinden sabit tutarlarda alınır. Ekonomide enflasyon veya büyüme olduğunda (fiyatlar ve gelirler arttığında), maktu vergilerin hasılatı kendiliğinden aynı oranda artmaz. Bu durum vergi sisteminin esnekliğini düşürür ve ekonomideki aşırı talebi kendiliğinden emme (otomatik istikrar) kapasitesini zayıflatır. Otomatik istikrarın güçlü olması için maktu vergiler yerine değer üzerinden alınan advalorem (oransal) vergilerin veya artan oranlı dolaysız vergilerin ağırlıklı olması gerekir.

Adım Adım Çözüm

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların gücünü belirleyen temel faktörü tanımla.
Mekanizmanın gücü, vergi ve harcama sisteminin milli gelirdeki (veya fiyatlardaki) değişimlere karşı duyarlılığına, yani 'esnekliğine' bağlıdır.
Esneklik ne kadar yüksekse, maliye sistemi ekonomik dalgalanmalara o kadar hızlı ve güçlü biçimde kendiliğinden tepki verir.
2
Seçeneklerdeki mali yapıların sistem esnekliğini nasıl etkilediğini analiz et.
Artan oranlılık, dar dilimler, dolaysız vergiler ve işsizlik sigortası esnekliği (istikrar gücünü) artırırken; maktu (spesifik) vergiler esnekliği düşürür.
Maktu (spesifik) vergiler fiziksel ölçüler (adet, kilo, litre) üzerinden sabit tutarlarda alınır. Enflasyon veya gelir artışı durumunda vergi miktarı oransal olarak artmadığı için sistemin konjonktürel dalgalanmaları emme işlevi zayıflar.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcıların Gücü ve Vergi Esnekliği

İpuçları

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların gücü, vergi ve harcamaların milli gelirdeki değişimlere ne kadar 'esnek' olduğuna (kendiliğinden ne kadar çabuk tepki verdiğine) bağlıdır.
2
Bir verginin matrahı fiyat veya gelir arttıkça artıyorsa (advalorem/oransal ise) esnektir. Ancak fiziksel bir ölçüye (örneğin litre başına 5 TL) bağlıysa esnekliği düşüktür.

Daha Fazla Pratik

Mali sürüklenme (fiscal drag) kavramının otomatik istikrar sağlayıcılarla olan ilişkisini ve vergi esnekliğini nasıl etkilediğini gözden geçirin.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

Otomatik İstikrar Sağlayıcı Araçlar

Bu konudan daha fazla soru