Soru

Zorluk: OrtaFon Gelirleri

Modern bütçe teorisinde 'bütçenin birliği' ve 'adem-i tahsis' ilkelerinin en temel istisnası olarak kabul edilen; belirli kamu hizmetlerinin finansmanı için toplanan kaynakların genel bütçe havuzuna dahil edilmeksizin, doğrudan ve önceden belirlenmiş o hizmete tahsis edilmesi (ad tahsis) esasına dayanan kamu gelir türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Fon gelirleriCevap
  2. B
    Parafiskal gelirler
  3. C
    Harç gelirleri
  4. D
    Şerefiye ödemeleri
  5. E
    Mali tekel gelirleri

Cevap

Fon gelirleri, belirli bir kamu hizmetinin finansmanı için toplanan kaynakların doğrudan o hizmete tahsis edilmesiyle adem-i tahsis ilkesine aykırılık teşkil eden temel gelir türüdür.
Doğru cevap olan fon uygulamaları, maliye teorisinde bütçe ilkelerinden 'adem-i tahsis' (gelirlerin giderlere özgülenmemesi) kuralının en belirgin istisnasıdır. Bu sistemde, belirli bir kaynaktan elde edilen gelir (örneğin akaryakıt tüketim vergisi payı veya trafik cezaları), genel bütçe havuzuna aktarılmak yerine doğrudan ilgili kamu hizmetinin (örneğin Savunma Sanayii veya Sosyal Yardımlaşma) finansmanına ayrılır.

Adım Adım Çözüm

1
Bütçe ilkeleri ile gelir türü arasındaki ilişkiyi analiz et.
Adem-i tahsis (gelirlerin giderlere özgülenmemesi) ilkesine aykırı olan 'ad tahsis' (özgüleme) kavramı belirlendi.
Soruda vurgulanan 'belirli gelirlerin belirli hizmete tahsisi' ifadesi özgüleme kuralına işaret eder.
2
Seçeneklerdeki gelirlerin bütçe disiplini içindeki konumunu değerlendir.
Parafiskal gelirlerin özerk kurumlara ait olduğu, harç ve şerefiyelerin ise genel bütçe ilkelerine (istisnalar hariç) uygun olduğu saptandı.
Fonlar, bütçe birliğini zedelediği gerekçesiyle en çok eleştirilen ancak esneklik sağlayan özel yapılardır.
3
Doğru kavramı seç.
Fonlar, bu yapısal özellikleriyle soruda tanımlanan tanıma tam uyum sağlamaktadır.
Maliye literatüründe fonlar, bütçe katılıklarını aşmak için kullanılan 'özgülenmiş' kaynaklardır.

Anahtar Kavram

Ad Tahsis (Özgüleme) ve Bütçe Birliği İstisnası

Daha Fazla Pratik

5018 sayılı Kanun sonrası Türkiye'deki fonların bütçeleştirilme süreci ve 'Bütçe İçi Fon' kavramını inceleyiniz.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla