213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) suç ve ceza hükümleri ile vergi ceza hukukunun temel ilkeleri göz önünde bulundurulduğunda; bir mükellefin gerçekleştirdiği mal teslimi için fatura düzenlememesi ve bu geliri beyan dışı bırakarak vergi ziyaına sebebiyet vermesi fiiline, mükellefin serbest muhasebecisinin de bilerek ve isteyerek (iştirak kapsamında) katkı sağladığı bir olayda uygulanacak yaptırımlar hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- AFiilin hem vergi ziyaına hem de özel usulsüzlüğe yol açması nedeniyle VUK’un içtima (tek fiil-tek ceza) hükümleri uyarınca mükellef adına sadece miktar itibarıyla ağır olan yaptırım uygulanır.
- Özel usulsüzlük cezaları ile vergi ziyaı cezası arasında kıyaslama yapılmayacağından mükellef adına her iki ceza da kesilir; muhasebeci ise yalnızca vergi ziyaı cezasına iştirak hükümleri uyarınca sorumlu tutulur.Cevap
- CKanunilik ilkesi gereği, özel usulsüzlük cezası asli bir ceza olduğundan iştirakçi muhasebeci adına da mükellef ile aynı tutarda özel usulsüzlük cezası kesilmesi zorunludur.
- DCezaların şahsiliği ilkesi uyarınca, muhasebecinin fiili tek başına gerçekleştirmemesi ve vergi sorumlusu olmaması nedeniyle adına herhangi bir idari para cezası kesilemez; sorumluluğu sadece adli mercilerce değerlendirilir.
- EVergi ziyaı cezası ve özel usulsüzlük cezası birlikte kesildiğinde mükellefe tanınan 'cezalarda indirim' hakkı, cezaların şahsiliği ilkesinin bir istisnası olarak iştirakçi olan muhasebeci tarafından kullanılamaz.
Cevap
Mükellef adına hem vergi ziyaı hem de özel usulsüzlük cezasının birlikte kesilmesi, muhasebecinin ise sadece vergi ziyaı cezasına iştirakten sorumlu tutulması doğrudur.
Vergi Usul Kanunu'nun 336. maddesinde yer alan 'cezaların içtiması' kuralına göre, tek bir fiil ile hem vergi ziyaına hem de usulsüzlüğe sebebiyet verilmesi durumunda miktar itibarıyla ağır olan ceza uygulanır. Ancak aynı maddenin son fıkrası, bu kıyaslama kuralının 'özel usulsüzlük cezaları' hakkında uygulanmayacağını açıkça belirtmektedir. Bu nedenle mükellef adına fatura düzenlememeden dolayı özel usulsüzlük, vergi kaybından dolayı ise vergi ziyaı cezası birlikte uygulanır. Muhasebeci (iştirakçi) açısından ise, VUK'un iştirak hükümleri (Madde 344 ve 360) yalnızca vergi ziyaı ve hapis cezasını gerektiren suçlar için düzenlenmiştir. Usulsüzlük (genel veya özel) cezalarında iştirak kavramı kanunda yer almadığından, 'kanunilik' ilkesi gereği muhasebeci adına usulsüzlük cezası kesilemez; sadece vergi ziyaına iştirakten sorumlu tutulur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Cezalarda İçtima İstisnası ve İştirakin Sınırları
Alternatif Yöntem
VUK 336 ve iştirak hükümlerini (344/360) bir matris oluşturarak karşılaştırmak, hangi cezaların hangi durumlarda birlikte kesileceğini ve kimlerin sorumlu olacağını netleştirir.
Tahmini Süre:2m 30s