Kuzey Ülkesi'nde yaşanan son makroekonomik daralma evresinde, milli gelir hızla düşmüş ancak hanehalkı tüketim harcamalarındaki azalış, milli gelirdeki bu sert daralmaya kıyasla oldukça sınırlı kalmıştır. Ekonomistlerin yayımladığı raporda, bu olumlu durumun ülkenin mali sisteminde yerleşik olan ve gelirin yastıklanmasını sağlayan kurumsal yapılardan kaynaklandığı, siyasi otoritenin duruma herhangi bir aktif müdahalede bulunmadığı vurgulanmıştır.
Buna göre raporda bahsedilen ve hanehalkı gelirindeki düşüşü sistemin kendi iç dinamikleriyle frenleyen bu yapıya, aşağıdaki durumlardan hangisi örnek olarak gösterilebilir?
- Ekonomideki iş kayıplarına paralel olarak, işsizlik sigortası fonundan hak sahiplerine yapılan ödemelerin sistemin doğası gereği kendiliğinden artış göstermesiCevap
- Bİşsizlik oranının önceden belirlenmiş kritik bir eşiği geçmesi üzerine, mevcut yasa gereğince bayındırlık projelerinin otomatikman devreye sokulması
- CNominal ücretleri artan bireylerin, enflasyonist etkiler arındırılmadığı için bir üst vergi dilimine geçerek üzerlerindeki vergi yükünün kendiliğinden ağırlaşması
- DEkonomik yavaşlamayı tersine çevirmek niyetiyle, kanun yapıcıların dayanıklı tüketim malları üzerindeki dolaylı vergi oranlarını geçici olarak düşürmesi
- EHükümetin, dar gelirli hanehalklarının harcanabilir gelirini desteklemek amacıyla bütçeden bir defaya mahsus olmak üzere nakdi sosyal yardım paketi açıklaması
Cevap
İşsizlik sigortası ödemelerinin, herhangi bir yeni idari karar alınmaksızın işsizliğin artışına bağlı olarak kendiliğinden genişlemesi otomatik istikrar sağlayıcı bir mekanizmadır.
Otomatik istikrar sağlayıcı araçlar; ekonomik faaliyet hacmindeki daralma veya genişleme karşısında, önceden var olan mali mevzuat sayesinde milli geliri kendiliğinden destekleyen veya törpüleyen araçlardır. İşsizlik sigortası ödemeleri, durgunluk dönemlerinde işsizliğin artmasıyla birlikte herhangi bir ek meclis kararına veya hükümet kararnamesine ihtiyaç duymadan artar. Bu durum, hanehalkı harcanabilir gelirindeki sert düşüşü engelleyerek (yastıklama yaparak) toplam talebin canlı kalmasına yardımcı olur.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Otomatik İstikrar Sağlayıcılar ile Formül Esnekliği ve İradi Politikalar Arasındaki Farklar
İpuçları
1
Soru kökündeki 'siyasi otoritenin duruma herhangi bir aktif müdahalede bulunmadığı' ifadesi, cevabın meclis veya hükümet kararı gerektirmeyen bir uygulama olması gerektiğini gösterir.
2
Belirli bir yüzde (oran) aşıldığında bir projenin devreye girmesi kuralı 'formül esnekliği'dir, bunu tam otomatik istikrar sağlayıcı araçlarla karıştırmamalısın.
3
Hanehalkı gelirindeki düşüşü doğrudan telafi eden ve sisteme zaten entegre edilmiş olan transfer ödemesi türünü (örneğin işsizlik maaşlarını) aramalısın.
Daha Fazla Pratik
Kurumlar vergisinin esnek yapısının ve artan oranlı gelir vergisinin nasıl otomatik istikrar sağlayıcı etki yarattığını da incelemelisin.
Alternatif Yöntem
Şıkları elerken 'Bu işlem için mecliste oylama veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi gerekir mi?' sorusunu sorarak iradi politikaları hızlıca eleyebilirsiniz. Vergi indirimi veya yeni yardım paketleri karar gerektirirken, işsiz kalan birinin mevcut kanunlarla maaşa bağlanması yeni bir karar gerektirmez.
Tahmini Süre:1m 15s