Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorOtomatik İstikrar Sağlayıcı Araçlar

Maliye yazınında, ekonomik şokların etkisini hafifletmek üzere bütçe sistemine entegre edilmiş kendiliğinden çalışan mekanizmaların başarısı, ekonominin karşılaştığı şokun niteliğine göre büyük farklılıklar göstermektedir. Bilindiği üzere bu mekanizmalar ağırlıklı olarak talep yönlü dalgalanmaları yumuşatmak üzere dizayn edilmiştir.

Buna göre, ekonominin dışsal bir maliyet şoku sonucunda hem enflasyonun hem de işsizliğin eş anlı olarak arttığı şiddetli bir darboğaza (stagflasyon) girdiği varsayıldığında, sistemde var olan otomatik istikrar sağlayıcı araçların makroekonomik denge üzerindeki nihai etkisi hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak doğrudur?

  1. Artan oranlı gelir vergisi tarifesi, enflasyon nedeniyle nominal gelirleri artan bireylerin vergi yükünü ağırlaştırarak durgunluğu derinleştirme eğilimi taşırken; artan işsizlik sigortası ödemeleri toplam talebi destekleyerek enflasyonist baskıyı daha da artırır ve araçlar arası politika çatışması doğurur.Cevap
  2. B
    Hem artan oranlı vergiler hem de transfer harcamaları, fiyatlar genel düzeyindeki artışı durdurmak için toplam talebi eş anlı olarak daraltıcı yönde çalışır; üretim üzerindeki olumsuz etkiler ise formül esnekliği katsayısıyla otonom olarak telafi edilir.
  3. C
    Negatif arz şoklarında enflasyon oranı ekonomik daralmadan bağımsız olarak yükseldiğinden, sistemdeki kendiliğinden çalışan mekanizmalar bütçe açıklarını otomatik olarak kapatır ve dışlama (crowding-out) etkisini ortadan kaldırarak özel kesim yatırımlarına alan açar.
  4. D
    Fiyatlar genel düzeyindeki öngörülemeyen artışlar, vergi dilimlerinin yasama organı kararıyla güncellenmesini gerektirdiği için artan oranlı vergi sisteminin istikrar sağlama işlevi tamamen kaybolur ve iradi politikalara geçiş teknik bir zorunluluk halini alır.
  5. E
    Ekonomik daralma nedeniyle nispi olarak azalan dolaysız vergi tahsilatı ve eş anlı artan sosyal transfer harcamaları, ekonominin toplam arz kapasitesini doğrudan teşvik ederek maliyet enflasyonunu baskılar ve stagflasyon sarmalından çıkışı hızlandırır.

Cevap

Artan oranlı vergilerin mali sürüklenme yaratarak resesyonu derinleştirmesi ve işsizlik sigortasının talebi artırarak enflasyonu beslemesi yoluyla politika çatışması doğduğunu ifade eden seçenek.
Doğru yanıt, otomatik istikrar sağlayıcıların talep yönlü şoklarda başarılı olurken, negatif arz şoklarında (stagflasyon) hedefler arası çatışma yaratarak ekonomiyi daha da istikrarsızlaştırabileceğini doğru biçimde açıklamaktadır. Stagflasyonda hem işsizlik hem enflasyon vardır. Enflasyon, mali sürüklenme yoluyla artan oranlı vergilerin vergi yükünü artırmasına neden olur ki bu da talebi ve üretimi daha da baskılayarak işsizliği derinleştirir. Diğer taraftan, artan işsizlik nedeniyle devreye giren işsizlik sigortası ödemeleri ekonomiye ek satın alma gücü pompalar; bu da zaten kısıtlı olan arz karşısında fiyatları daha da yukarı çekerek enflasyonu besler. Bu durum, klasik mekanizmaların yapısal sınırını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Stagflasyonun (negatif arz şoku) temel makroekonomik özelliklerini tanımla.
Stagflasyon, ekonomide fiyatlar genel düzeyinin arttığı (P↑P \uparrow, enflasyon) ve aynı anda reel hasılanın düştüğü (Y↓Y \downarrow, işsizlik artışı) durumdur.
Şokun doğasını anlamadan politika araçlarının vereceği otomatik tepkiler analiz edilemez.
2
Artan oranlı gelir vergisinin bu koşullardaki mekanizmasını incele.
Enflasyon nedeniyle bireylerin nominal gelirleri artar ancak reel gelirleri düşer. Vergi sistemi nominal geliri baz aldığı için bireyler daha yüksek vergi dilimlerine girer (Mali Sürüklenme). Artan vergi yükü, harcanabilir geliri ve talebi daha da düşürerek üretimdeki daralmayı (resesyonu) şiddetlendirir.
Vergi sisteminin enflasyona karşı verdiği otonom tepkinin reel ekonomi üzerindeki zıt yönlü etkisini tespit etmek.
3
İşsizlik sigortası ödemelerinin bu koşullardaki mekanizmasını incele.
Daralan üretim nedeniyle artan işsizlik, otomatik olarak işsizlik sigortası ödemelerini tetikler. Piyasaya enjekte edilen bu fonlar toplam talebi (ADAD) artırır. Ancak arzın kısıtlı olduğu bu şokta, artan talep sadece fiyatlar genel düzeyini (PP) daha da yukarı iter.
Transfer harcamalarının daralma (işsizlik) karşısındaki tepkisinin enflasyon üzerindeki etkisini görmek.
4
İki aracın yarattığı nihai makroekonomik durumu sentezle.
İki geleneksel otomatik istikrar sağlayıcı aynı anda çalıştığında; biri durgunluğu derinleştirirken (vergi), diğeri enflasyonu beslemektedir (transferler). Araçlar arası keskin bir politika çatışması ortaya çıkar.
Talep yönlü şoklar için tasarlanmış mekanizmaların, arz yönlü şoklarda yetersiz kalmasının teorik açıklamasını tamamlamak.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcıların Arz Şoklarındaki (Stagflasyon) Sınırları ve Mali Sürüklenme

İpuçları

1
Stagflasyonda karşılaşılan iki temel sorunu düşünün: Hem enflasyon (fiyat artışı) hem de resesyon (üretim daralması ve işsizlik) aynı anda yaşanır.
2
Klasik otomatik istikrar sağlayıcıların her birinin (vergi ve işsizlik sigortası) bu iki sorundan hangisine nasıl tepki vereceğini ve bu tepkinin diğer sorunu nasıl etkileyeceğini analiz edin.

Daha Fazla Pratik

Mali Sürüklenme (Fiscal Drag) kavramının enflasyonist ortamlardaki etkilerini ve bunun vergi hasılası ile bütçe dengesi üzerindeki sonuçlarını tekrar gözden geçirin.

Alternatif Yöntem

AS-AD (Toplam Arz - Toplam Talep) modelini zihninizde canlandırın: SRAS eğrisi sola kaydığında, AD eğrisini etkileyen vergi ve transfer mekanizmalarının dengeleri nasıl zıt yönlere (fiyatları yukarı, hasılayı aşağı) ittiğini görselleştirin.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Otomatik İstikrar Sağlayıcı Araçlar

Bu konudan daha fazla soru