Bir parlamentonun onayladığı son bütçe kanununda, devletin sunduğu hizmetlerin finansman yapısında yapısal bir dönüşüme gidilmiştir. Bu kapsamda, dar gelirlilere yönelik karşılıksız ödeneklerin ve parasız temel öğretim hizmetlerinin toplam bütçe içindeki ağırlığı düşürülmüş; açığa çıkan kaynaklar ise bölünemez nitelikteki asayiş hizmetlerinin genişletilmesine ve çeşitli idari tüketim kalemlerine yönlendirilmiştir.
Vergi yükünün gelir grupları arasında oransal olarak değişmediği ve ekonomik büyümenin sabit kaldığı bir senaryoda, söz konusu harcama kompozisyonu değişikliğinin sosyo-ekonomik yansımalarına dair aşağıdaki ifadelerden hangisi maliye teorisi bağlamında doğrudur?
- Eğitim ödeneklerinin ve gelir aktarımlarının daraltılması, alt gelir gruplarının beşeri sermaye edinimini kısıtlayarak nesiller arası dikey sosyal hareketliliği yavaşlatacak ve gelir dağılımındaki asimetriyi derinleştirecektir.Cevap
- BAsayiş hizmetleri tam kamusal mal karakteri taşıdığından, bu hizmetlere ayrılan payın artması toplumdaki her bireyin faydasını eşitleyerek gelir dağılımı üzerinde doğrudan düzeltici ve ilerici bir etki doğuracaktır.
- CGelir aktarımlarının sınırlandırılması, nihai yararlanıcıların bu ödemeler karşılığında devlete sunmakla yükümlü oldukları faktör arzını azaltacağından, emek piyasasında tam istihdamı sağlayarak yoksulluğu kendiliğinden giderecektir.
- Dİdari tüketim kalemlerine yönlendirilen tahsisatlar, özünde ülkenin fiziki üretim kapasitesini doğrudan artıran yatırım harcamaları statüsünde olduğundan, uzun vadede sınıfsal farklılıkları ortadan kaldıran temel bir enstrümandır.
- EKamu otoritesinin asayiş alanındaki genişlemesi, tıpkı piyasa aktörleri gibi doğrudan finansal kar maksimizasyonu saikine dayandığı için, ortaya çıkan rasyonel kaynak tahsisi dezavantajlı grupların refahını mutlak surette maksimize edecektir.
Cevap
Eğitim ödeneklerinin ve gelir aktarımlarının daraltılması, alt gelir gruplarının beşeri sermaye edinimini kısıtlayarak nesiller arası dikey sosyal hareketliliği yavaşlatacak ve gelir dağılımındaki asimetriyi derinleştirecektir.
Eğitim gibi beşeri sermayeyi destekleyen yarı kamusal mallar ile alt gelir gruplarına yönelik karşılıksız nakdi/ayni transferler, fırsat eşitliğini ve dikey sosyal hareketliliği sağlayan en önemli mali araçlardır. Bu harcamaların bütçe içindeki payının daraltılması, dezavantajlı kesimlerin eğitim olanaklarına erişimini kısıtlayarak uzun vadede yoksulluk döngüsünün kırılmasını engeller ve gelir dağılımı adaletini olumsuz yönde etkiler.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Kamu Giderlerinin Kompozisyonu ve Gelir Dağılımı Üzerindeki Sosyal Etkileri