Examkin

Soru

Zorluk: ZorPara Basımı (Monetizasyon) ile Finansman

Kamu kesimi açıklarının para tabanındaki artışla (monetizasyon) karşılandığı bir ekonomide; fiyatlar genel düzeyindeki artışın, reel vergi tahsilatını 'Olivera-Tanzi etkisi' kanalıyla azaltması ve bu azalışın senyoraj yoluyla yaratılan ek kamu gelirini aşması durumunda ortaya çıkacak temel makroekonomik risk aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Bütçe açığının reel olarak genişlemesi sonucu ekonominin hiperenflasyonist bir sürece (borç-enflasyon sarmalı) sürüklenmesiCevap
  2. B
    Senyoraj gelirlerinin vergi kaybını her koşulda telafi etmesi sayesinde bütçe dengesinin orta vadede kendiliğinden sağlanması
  3. C
    Monetizasyonun borçlanma maliyetlerini düşürmesiyle kamu maliyesinde 'dışlama etkisinin' (crowding-out) kalıcı olarak sona ermesi
  4. D
    Para arzındaki artışın reel faiz oranlarını düşürerek yatırım harcamalarını ve vergi matrahını sürekli genişletmesi
  5. E
    Para basımı sonucu yerli paraya olan güvenin artmasıyla dolarizasyonun (para ikamesi) ortadan kalkması

Cevap

Bütçe açığının reel olarak genişlemesi ve ekonominin hiperenflasyonist bir sürece girmesi
Bütçe açıkları monetizasyon ile finanse edildiğinde oluşan enflasyon, vergi gelirlerinin reel değerini Olivera-Tanzi etkisiyle düşürür. Eğer para basımından elde edilen ek gelir (senyoraj), vergi sistemindeki bu kaybı karşılayamazsa bütçe açığı reel olarak daha da büyür. Bu durum, hükümeti daha fazla para basmaya zorlayarak ekonomiyi kontrol edilemez bir hiperenflasyon sarmalına sokar.

Adım Adım Çözüm

1
Monetizasyonun gelir etkisini analiz etmek
Para basımı (monetizasyon) devlete 'senyoraj' adı verilen bir gelir sağlar; ancak bu işlem enflasyona yol açar.
Para arzı artışı, paranın satın alma gücünü düşürerek fiyatlar genel düzeyini yükseltir.
2
Enflasyonun vergi gelirleri üzerindeki etkisini (Olivera-Tanzi) değerlendirmek
Yüksek enflasyon, vergi tahakkuku ile tahsili arasındaki zaman gecikmesi nedeniyle vergi gelirlerinin reel değerini düşürür.
Enflasyon arttıkça, geçmiş dönem matrahı üzerinden hesaplanan verginin tahsil edildiği andaki reel değeri azalır.
3
Net kamu geliri değişimini hesaplamak
Toplam Gelir = Reel Vergi Geliri + Senyoraj Geliri. Eğer vergi kaybı > senyoraj kazancı ise toplam gelir azalır.
Senyoraj geliri enflasyonun belirli bir seviyesinden sonra 'Laffer eğrisi' mantığıyla azalmaya başlar.
4
Dinamik bütçe dengesi sonucuna ulaşmak
Gelirlerdeki reel azalış bütçe açığını daha da büyütür; açığı kapatmak için daha fazla para basılır ve bu bir hiperenflasyon sarmalı yaratır.
Açığın monetizasyonla kapatılmaya çalışılması enflasyonu, enflasyon ise açığı besler.

Anahtar Kavram

Monetizasyonun Sürdürülebilirliği ve Olivera-Tanzi Etkisi

Alternatif Yöntem

Soruyu çözerken 'Net Kamu Geliri = Senyoraj + Reel Vergi' denklemini düşünerek, Olivera-Tanzi etkisinin vergi kısmını, Laffer eğrisinin ise senyoraj kısmını nasıl etkilediğini karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Para Basımı (Monetizasyon) ile Finansman

Bu konudan daha fazla soru