Ekonomik büyüme ve kalkınma hedefleri doğrultusunda, bir ülkenin mali otoritesi yatırımları teşvik etmek ve firmaların sermaye maliyetini düşürmek amacıyla 'hızlandırılmış amortisman' ve 'yatırım indirimi' (vergi harcaması) mekanizmalarını uygulamaya koymuştur.
Vergi yükünün zamanlaması ve sermayenin marjinal maliyeti üzerindeki etkileri bağlamında, bu iki mali araca ilişkin aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi teorik olarak kesinlikle doğrudur?
- Hızlandırılmış amortisman, ekonomik ömür boyunca ödenecek toplam nominal vergi tutarını değiştirmeyip vergi yükünü ileri yıllara öteleyerek firmaya faizsiz bir vergi ertelemesi sağlarken; yatırım indirimi, vergi matrahını kalıcı olarak aşındırmak suretiyle toplam vergi yükünü mutlak olarak azaltır.Cevap
- BHızlandırılmış amortisman, piyasadaki kaynak tahsisini doğrudan etkilemekten ziyade gelir dağılımında dikey adaleti sağlamaya odaklanırken; yatırım indirimi sadece bölgesel kalkınma farklılıklarını gidermeyi amaçlar.
- CHer iki vergi harcaması aracı da arz yönlü iktisat yaklaşımının temelini oluşturan toplam talep yönetimi stratejisinin birer parçası olup, ekonomideki eksik istihdamı tüketim harcamaları üzerinden gidermeyi hedefler.
- DYatırım indirimi, ekonomik dalgalanmalar karşısında herhangi bir iradi yasal düzenlemeye gerek kalmadan devreye giren ve bütçe dengesini sağlayan pür bir otomatik istikrar sağlayıcı mekanizma olarak işlev görür.
- EHızlandırılmış amortisman, enflasyonist dönemlerde artan nominal karların yaratacağı mali sürüklenme etkisini pekiştirerek firmanın reel vergi yükünü ve sermayenin marjinal maliyetini otomatik olarak artırır.
Cevap
Hızlandırılmış amortismanın toplam nominal vergiyi değiştirmeden vergi ertelemesi sağlaması, yatırım indiriminin ise vergi matrahını küçülterek kalıcı vergi tasarrufu yaratması
Vergi sistemlerinde yatırımı teşvik etmek için kullanılan hızlandırılmış amortisman, işletmenin sahip olduğu duran varlığın maliyetini yasal ömrünün başlarında daha hızlı gider yazmasına izin verir. Bu durum, ilk yıllarda ödenecek vergiyi düşürürken son yıllarda artırır; toplam nominal vergi yükü değişmez ancak paranın zaman değeri dikkate alındığında işletmeye 'vergi ertelemesi' yoluyla faizsiz bir finansman sağlanmış olur. Öte yandan yatırım indirimi, yatırım tutarının belirli bir yüzdesinin doğrudan matrahtan indirilmesine olanak tanıyarak işletmenin ödeyeceği toplam nominal vergi tutarında 'kalıcı bir tasarruf' yaratır ve sermayenin marjinal maliyetini doğrudan, mutlak bir şekilde aşağı çeker.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Vergi Harcamalarının Ekonomik Etkileri ve Yatırım Teşvikleri