Soru

Zorluk: ZorTürkiye Cumhuriyeti Anayasalarında Bütçe

Türkiye Cumhuriyeti anayasa tarihinde bütçe hakkının gelişimi, bütçe komisyonlarının yapısı ve bütçe kanunlarının yasalaşma süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    19611961 Anayasası'nda bütçe tasarılarını incelemek üzere kurulan "Karma Komisyon" 3535 üyeden oluşmaktaydı ve bu komisyonda iktidar grubuna en az 2020 üye verilmesi anayasal bir zorunluluktu.
  2. B
    19821982 Anayasası'nın orijinal metnine göre Plan ve Bütçe Komisyonu 4040 üyeden oluşmaktaydı ve bu üyelerin en az 3030'unun iktidar grubu veya gruplarına tahsis edilmesi öngörülmüştü.
  3. 20172017 Anayasa değişikliği ile bütçe kanun teklifinin süresinde kabul edilememesi halinde, yürütme faaliyetlerinin aksamaması için Cumhurbaşkanı'na bütçeyi "Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" ile doğrudan yürürlüğe koyma yetkisi verilmiştir.Cevap
  4. D
    19611961 ve 19821982 anayasal düzenlemelerinin ortak bir özelliği olarak; bütçe kanunu tasarı/tekliflerinin Genel Kurul'daki görüşmeleri sırasında milletvekillerinin gider artırıcı veya gelir azaltıcı öneride bulunması yasaklanmıştır.
  5. E
    19241924 Anayasası döneminde bütçe kanunlarının denetimi noktasında, Sayıştay'ın TBMM adına yaptığı denetim yetkisi anayasal bir temel üzerine oturtularak bütçe hakkı güvence altına alınmıştır.

Cevap

2017 Anayasa değişikliği sonrasında bütçenin süresinde yürürlüğe girmemesi durumunda Cumhurbaşkanı'nın bütçeyi kararname ile yürürlüğe koyma yetkisinin olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Doğru cevap olan ifade yanlıştır; çünkü 20172017 Anayasa değişikliği ile getirilen sistemde, bütçe kanun teklifinin süresinde yasalaşmaması durumunda Cumhurbaşkanı'na bütçeyi kararname ile yürürlüğe koyma yetkisi verilmemiştir. Bunun yerine, önce bir geçici bütçe kanunu çıkarılması hedeflenir. Eğer bu da mümkün olmazsa, bir önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranına göre artırılarak kendiliğinden uygulanır. Bu mekanizma, bütçe hakkının tamamen yürütmeye devredilmesini engellemeyi amaçlar.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasalardaki komisyon yapılarını analiz et
19611961 Karma Komisyon (3535 üye, 2020 iktidar) ve 19821982 (4040 üye, 3030 iktidar) yapıları tarihsel olarak doğrudur.
Anayasal bütçe tarihinin temel kurumsal yapılarını ayırt etmek için gereklidir.
2
Bütçe disiplin kurallarını (Tadil Yasağı) incele
Milletvekillerinin Genel Kurul'da bütçe dengesini bozacak (gider artırıcı/gelir azaltıcı) öneri vermesi her iki anayasada da yasaktır.
Bütçe hakkının yasama organı tarafından sınırlanmış kullanımını anlamak için gereklidir.
3
2017 sonrası "Bütçe Tıkanıklığı" çözümünü kontrol et
Bütçe geçmezse: 11. Geçici Bütçe Kanunu (Meclis tarafından), 22. Olmazsa; bir önceki yıl bütçesi + yeniden değerleme oranı (otomatik uygulama).
Yürütme organına (Cumhurbaşkanı) bütçeyi tek taraflı (kararname ile) yürürlüğe koyma yetkisi verilmediğini teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Anayasal Bütçe Süreci ve 2017 Değişiklikleri
Bu soruyu puanla