Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTürkiye Cumhuriyeti Anayasalarında Bütçe

Türkiye Cumhuriyeti'nin anayasal tarihindeki bütçe süreçleri, bütçe hakkının korunmasına yönelik kurumsal yapılar ve yasallaşma engellerine getirilen çözümler incelendiğinde; bütçe komisyonlarının oluşumu, veto yetkisi ve bütçenin onaylanamaması durumundaki hukuki sonuçlara ilişkin aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    1924 Anayasası, bütçe kanunlarının Cumhurbaşkanı tarafından bir kez daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderilemeyeceği (veto edilemeyeceği) kuralını benimseyen ilk anayasal metindir.
  2. B
    1961 Anayasası ile kurulan 3535 üyeli Karma Bütçe Komisyonu'nda, bütçenin istikrarını ve hızla yasallaşmasını sağlamak amacıyla iktidar grubu veya gruplarına en az 3030 üye verilmesi zorunluluğu getirilmiştir.
  3. C
    1982 Anayasası'nın 20172017 öncesi hükümlerine göre, Bakanlar Kurulu bütçe tasarısını mali yılbaşından en az 7575 gün önce sunmakla yükümlüyken; 20172017 değişikliği ile bu yetki ve süre münhasıran Cumhurbaşkanına devredilmiştir.
  4. 20172017 Anayasa değişikliği ile bütçe kanun teklifinin süresinde yasallaşamaması ihtimaline karşı; bütçenin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yürürlüğe konulması veya bir önceki yıl bütçesinin herhangi bir artış yapılmadan aynen uygulanması yöntemi benimsenmiştir.Cevap
  5. E
    1982 Anayasası’nın orijinal metninde, 4040 üyeden oluşan Plan ve Bütçe Komisyonu’nda iktidar grubu veya gruplarına en az 2525 üye ayrılması şart koşularak 1961 dönemindeki komisyon yapısı nispeten yumuşatılmıştır.

Cevap

2017 Anayasa değişikliği ile getirilen mekanizmada bütçenin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yürürlüğe konulması söz konusu değildir; bunun yerine yeniden değerleme oranı esaslı otomatik bir uygulama öngörülmüştür.
Doğru olmayan ifade, bütçenin yasallaşamaması durumunda Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin devreye gireceği bilgisidir. 2017 Anayasa değişikliği ile 161. maddede yapılan düzenleme uyarınca; bütçenin süresinde yürürlüğe konulamaması halinde önce geçici bütçe kanunu çıkarılır, bu da yapılamazsa bir önceki yılın bütçesi 'yeniden değerleme oranına göre artırılarak' uygulanır. Bütçe bir kanun olduğu için kararname ile düzenlenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Anayasal bütçe süreçlerini kronolojik olarak değerlendir.
1924'te veto yasağı, 1961'de Karma Komisyon (30/35 iktidar payı), 1982'de Plan ve Bütçe Komisyonu (25/40 iktidar payı) ve 75 günlük süre kuralları tespit edildi.
Soruda verilen tarihsel bilgilerin doğruluğunu teyit etmek için her dönemin kendine has bütçe kurallarını bilmek gerekir.
2
2017 Anayasa değişikliklerinin bütçe onaylanamaması durumundaki çözüm mekanizmasını analiz et.
Bütçe kanun teklifi süresinde yasallaşmazsa: 1. Geçici Bütçe Kanunu çıkarılır. 2. Bu da çıkarılamazsa, bir önceki yıl bütçesi 'yeniden değerleme oranında artırılarak' uygulanır.
Anayasa'nın 161. maddesi bütçe hakkının kesintiye uğramamasını bu otomatik mekanizmaya bağlamıştır.
3
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (CBK) ve Bütçe ilişkisini sorgula.
Anayasa'nın 104. maddesine göre, kanunla düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz. Bütçe bir kanundur ve CBK ile yürürlüğe konulamaz.
Yürütmenin bütçe üzerindeki yetkisinin sınırlarını belirlemek için bütçenin kanuni niteliği kritiktir.

Anahtar Kavram

Anayasal Bütçe Hakkı ve 2017 Güvence Mekanizması

Daha Fazla Pratik

Bütçe kanunlarına 'bütçe dışı hüküm konulması yasağı'nın (Bütçenin Uzmanlaşması İlkesi) 1961 ve 1982 anayasalarındaki maddelerini ve Anayasa Mahkemesi'nin bu konudaki tutumunu inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarında Bütçe

Bu konudan daha fazla soru