Examkin

Soru

Zorluk: ZorOtomatik İstikrar Sağlayıcı Araçlar

Makroekonomik dalgalanmalara karşı maliye politikasının herhangi bir karar veya uygulama gecikmesi olmaksızın, kendiliğinden tepki vermesini sağlayan 'otomatik istikrar sağlayıcılar' maliye teorisinin temel araçlarından biridir.

Otomatik istikrar sağlayıcıların makroekonomik etkileri ve çalışma mekanizmaları dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. Gelir vergisi gibi otomatik istikrar sağlayıcı mekanizmaların ekonomideki marjinal ağırlığının artması, harcama çarpanının katsayısını büyüterek konjonktürel dalgalanmaların genliğini artırır.Cevap
  2. B
    Şirket kârlarının milli gelire kıyasla konjonktürel dalgalanmalara daha duyarlı olması, kurumlar vergisini özellikle ekonomik daralma dönemlerinde güçlü bir otomatik istikrar sağlayıcı araç haline getirir.
  3. C
    Sadece talep yönlü şoklarda arzulanan dengeleyici etkiyi yaratan bu araçlar, maliyet enflasyonu ve işsizliğin bir arada görüldüğü stagflasyon dönemlerinde makroekonomik sorunları derinleştirebilir.
  4. D
    Yüksek enflasyon dönemlerinde, artan oranlı vergi tarifesi nedeniyle mükelleflerin reel gelirleri artmasa dahi daha yüksek vergi dilimlerine girmesiyle oluşan mali sürüklenme, sistemin daraltıcı bir istikrar etkisidir.
  5. E
    Ekonomik bir göstergenin önceden yasal olarak belirlenmiş bir kritik eşiği aşması durumunda, yürütme organına vergi oranlarını değiştirme yetkisi verilmesi mekanizması, otomatik istikrar sağlayıcılardan farklı olarak formül esnekliği kapsamında değerlendirilir.

Cevap

Harcama çarpanının katsayısını büyüterek konjonktürel dalgalanmaların genliğini artıracağını belirten ifade yanlıştır.
Otomatik istikrar sağlayıcıların temel işlevi, ekonomideki otonom harcama çarpanının sayısal değerini küçültmektir. Dışa kapalı ve vergi olan bir ekonomide çarpan k=11−c(1−t)k = \frac{1}{1 - c(1-t)} formülü ile hesaplanır. Buradaki vergi oranı (tt) ne kadar yüksekse, çarpan o kadar küçük olur. Çarpanın küçülmesi, herhangi bir dışsal şokun (örneğin yatırımların aniden azalması) milli gelirde yaratacağı toplam daralmayı hafifletir. Yani konjonktürel dalgalanmaların genliğini (şiddetini) artırmaz, aksine azaltarak sistemi istikrara kavuşturur. Bu nedenle çarpanı büyüteceğini iddia eden ifade maliye teorisi açısından kesinlikle yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların Keynesyen harcama çarpanı üzerindeki matematiksel etkisini analiz et.
Vergi oranı (tt) sıfırdan büyük olduğunda, çarpan formülü k=11−c(1−t)k = \frac{1}{1 - c(1-t)} şeklini alır. Vergi oranının (otomatik istikrar sağlayıcının) artması, paydanın değerini büyütür.
Çarpan katsayısının nasıl değiştiğini bilmek, ekonomideki şokların nihai etkisini hesaplamak için şarttır.
2
Çarpan katsayısındaki değişimin konjonktürel dalgalanmalar üzerindeki sonucunu değerlendir.
Paydanın büyümesi, çarpan katsayısının (kk) küçülmesine neden olur. Çarpan küçüldüğünde, yatırımlardaki veya ihracattaki otonom bir düşüşün milli gelirde yaratacağı toplam azalma daha hafif olur.
Mekanizmanın makroekonomik istikrarı nasıl sağladığını mantıksal olarak kanıtlamak gerekir.
3
Yanlış olan ifadeyi tespit et.
Çarpanın büyüyeceğini ve dalgalanma şiddetinin (genliğinin) artacağını iddia eden seçenek hatalıdır. Sistem tam tersi şekilde dalga boyunu kısaltarak istikrar sağlar.
Soruda yanlış olan ifadenin bulunması istenmiştir.

Anahtar Kavram

Otomatik İstikrar Sağlayıcıların Çarpan Etkisi

İpuçları

1
Otomatik istikrar sağlayıcıların temel amacı ekonomideki dalgalanmaları yumuşatmaktır. Bunu yaparken çarpan mekanizmasına nasıl müdahale ettiklerini düşünün.
2
Makroekonomide vergiler birer 'sızıntı' (leakage) olarak kabul edilir. Sızıntıların artması harcama çarpanını büyütür mü, yoksa küçültür mü?

Daha Fazla Pratik

Stagflasyon dönemlerinde (arz yönlü şoklar) maliye politikasının ve otomatik istikrar sağlayıcıların neden yetersiz kaldığını inceleyen sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Matematiksel formülü hatırlayamıyorsanız mantıksal çıkarım yapabilirsiniz: Eğerk bir mekanizma 'istikrar' sağlıyorsa, şokların etkisini (dalgalanma genliğini) artırması imkansızdır. Şiddeti artan bir dalgalanma istikrarsızlık demektir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Otomatik İstikrar Sağlayıcı Araçlar

Bu konudan daha fazla soru